Maine Coon opvoeden en trainen: tips van kitten tot volwassen kat

Een Maine Coon voed je op met belonen, korte oefenmomenten en veel spel. Het ras is slim en gek op mensen, dus hij leert snel wat loont. Begin zodra je kitten thuis is, houd je handen uit het spel en geef hem genoeg te doen. Dan groeit hij uit tot een kat die naar de krabpaal gaat in plaats van de bank, op een klik komt en misschien zelfs een balletje terugbrengt.

Wat de Maine Coon anders maakt bij de opvoeding

De opvoeding van een Maine Coon lijkt op die van elke kat, met drie verschillen die je merkt.

• Hij is slim en leergierig. De Britse rasvereniging GCCF schrijft dat Maine Coons kunnen leren apporteren, aan de lijn lopen en deuren openen. Dat laatste is minder handig, maar het laat zien hoe snel ze verbanden leggen.
• Hij wordt laat volwassen. Volgens de GCCF duurt het tot vier jaar voordat een Maine Coon volgroeid is. Je hebt dus lang een kat met het lichaam van een volwassene en het hoofd van een puber.
• Hij wordt groot en sterk. Wat bij een kitten van 1 kilo grappig is, zoals in je hand bijten of tegen je been opspringen, doet bij een kater van 7 of 8 kilo echt pijn. Leer het daarom nooit aan.

Meer over het karakter, het gewicht en de voor- en nadelen van het ras lees je in ons stuk over de Maine Coon: karakter, gewicht en kleuren. Hier gaat het over opvoeden en trainen.

Gedragstraining: belonen werkt het best

Katten leren door ervaring: gedrag dat iets oplevert, doen ze vaker. Daar maak je gebruik van. Zie je iets wat je wilt, zoals krabben aan de paal of rustig blijven zitten bij de borstel, beloon het dan binnen een seconde of twee. Een klein snoepje, een stukje van zijn eigen voer, een aai of een paar tellen spelen met zijn favoriete hengel.

Straffen doe je niet. Cats Protection, de grootste Britse kattenorganisatie, waarschuwt dat straf een kitten angstig kan maken. Schreeuwen, water spuiten of wegduwen leert je kat vooral dat jij onvoorspelbaar bent. Gebeurt er iets wat je niet wilt, zeg dan rustig "nee", negeer hem even of leid hem af met speelgoed, en beloon daarna het gedrag dat je wel wilt.

Drie dingen maken het verschil:

• Kort. Een paar minuten is genoeg. Stop terwijl je kat nog enthousiast is.
• Op het goede moment. Train vlak voor het eten, als je kat trek heeft. Na een volle maaltijd heeft een snoepje weinig waarde.
• Iedereen doet hetzelfde. Als de één de kat van het aanrecht tilt en de ander hem daar laat liggen, leert hij niets. Spreek als huisgenoten af wat mag.

Let op hoeveel snoepjes er doorgaan. Bij een kat die elke dag traint, tellen ze flink mee. Haal het uit zijn dagportie of gebruik brokjes uit zijn eigen voer. Welke traktaties geschikt zijn en hoeveel je per dag geeft, lees je in ons stuk over gezonde kattensnoepjes.

Basiscommando's: komen, zitten en blijven

Komen is de nuttigste. Roep zijn naam of gebruik een vast geluid, zoals rammelen met de snoepjeszak, en beloon zodra hij komt. Begin op een meter afstand en vergroot die langzaam. International Cat Care raadt dit ook aan voor katten die naar buiten gaan: leer eerst binnen dat komen altijd iets oplevert.

Zitten leer je door een snoepje langzaam boven zijn kop naar achteren te bewegen. Zijn kop gaat omhoog, zijn achterwerk zakt vanzelf. Beloon op het moment dat hij zit. Na een aantal herhalingen zeg je er "zit" bij.

Een Maine Coon pikt dit vaak sneller op dan je verwacht. Verwacht toch geen hondengedrag: een kat doet mee zolang het de moeite waard is.

Clickertraining voor je Maine Coon

Een clicker is een klein kastje dat een kort, scherp geluid maakt. Dat klikje markeert het precieze moment waarop je kat iets goed doet, en daarna volgt de beloning. Het helpt omdat je sneller klikt dan je een snoepje pakt. International Cat Care noemt clickertraining als voorbeeld van belonend trainen dat goed past bij katten die vriendelijk en nieuwsgierig zijn en graag eten. Dat klinkt als een beschrijving van de gemiddelde Maine Coon.

Dat het werkt, liet een Amerikaans onderzoek uit 2017 zien. Honderd asielkatten kregen in twee weken vijftien sessies van vijf minuten. Aan het eind kon 79 procent een doel aantikken met de neus. Ruim de helft leerde rondjes draaien. Zitten en een high five waren lastiger: daar lukte het bij ongeveer drie op de tien katten.

Zo begin je

1. Laad de clicker. Klik en geef direct een snoepje. Doe dat vijf tot tien keer achter elkaar, een paar sessies lang. Je kat leert: klik betekent lekker.
2. Leer hem een doel aantikken. Houd een pen of eetstokje vlak bij zijn neus. Snuffelt hij eraan, klik en beloon. Dit is voor de meeste katten de makkelijkste eerste oefening.
3. Gebruik het doel om hem te sturen. Wie het stokje volgt, kun je naar de krabpaal, de reismand of de weegschaal leiden.
4. Bouw rustig uit. Zitten, een pootje geven, door een hoepel springen of op een krukje gaan zitten. Eén nieuw trucje tegelijk.

Schrikt je kat van het geluid, demp de clicker dan in je zak of gebruik een balpen die klikt. Het gaat om het moment, het geluid zelf maakt niet uit.

Clickertraining is meer dan trucjes. Je kunt je kat er stap voor stap mee leren om zelf de reismand in te stappen, stil te blijven zitten voor de kam of zijn pootjes te laten pakken voor het nagels knippen. Dat scheelt stress bij elk bezoek aan de dierenarts.

Apporteren leren

Veel Maine Coons brengen uit zichzelf een propje papier of een speelmuisje terug. Dat gedrag kun je versterken.

1. Kies een licht speeltje dat hij graag in zijn bek neemt, zoals een kleine muis of een prop aluminiumfolie.
2. Gooi het een korte afstand weg op een plek zonder hoekjes om onder te kruipen.
3. Brengt hij het ook maar een stukje jouw kant op, beloon dan. Met een clicker klik je op het moment dat hij omdraait met het speeltje in zijn bek.
4. Ruil het speeltje voor een snoepje en gooi meteen opnieuw. Dat terug gooien is voor de meeste katten zelf al de beloning.

Lukt het niet, dan is dat geen falen. Niet elke Maine Coon heeft er zin in. De GCCF schrijft dat het ras het kan leren. Of jouw kat er zin in heeft, merk je vanzelf.

Je Maine Coon aan een tuigje laten wennen

Een Maine Coon is groot, rustig en nieuwsgierig. Daardoor is hij een van de rassen waarmee wandelen het vaakst lukt. Gebruik altijd een tuigje en nooit een halsband aan de lijn, want daarmee kan je kat zich verwurgen als hij schrikt. Begin binnen: laat het tuigje een paar dagen bij zijn mand liggen, doe het daarna even om tijdens het eten en bouw de tijd op. Pas als hij er binnen ontspannen mee rondloopt, ga je naar buiten, op een rustige plek en in het begin maar een paar minuten.

Let bij een Maine Coon goed op de maat. Veel standaardtuigjes zijn te krap voor een volwassen kater. In onze gids lees je stap voor stap hoe je een Maine Coon aan een tuigje leren lopen aanpakt, hoe je meet en welke tuigjes groot genoeg zijn.

Krabpaal in plaats van de bank

Krabben hoort bij een kat. Hij houdt er zijn nagels mee in conditie, rekt zich uit en laat met krassen en geur uit zijn pootjes zien dat dit zijn plek is. Je kunt het dus niet afleren. Wat je wel kunt doen, is zorgen dat de krabpaal aantrekkelijker is dan de bank.

• Stevig en hoog genoeg. Cats Protection noemt een zware voet die niet wiebelt en een paal waarop je kat zich helemaal kan uitrekken. Bij een Maine Coon betekent dat een flinke paal. Een wiebelende paal gebruikt hij één keer en daarna nooit meer.
• Op de goede plek. Zet hem naast de plek waar hij nu krabt, of bij zijn slaapplek. Katten krabben vaak direct na het wakker worden. Gebruikt hij de paal, dan schuif je hem later geleidelijk naar een plek die jou beter uitkomt.
• Maak hem aantrekkelijk. Wrijf er wat kattenkruid op, leg een brokje op het plateau of sleep een hengelspeeltje langs de paal zodat hij erin klauwt.
• Maak de bank onaantrekkelijk. Een gladde plastic hoes of dubbelzijdig plakband over de plekken waar hij krabt, tijdelijk.
• Beloon en negeer. Prijs hem als hij de paal gebruikt. Krabt hij aan de bank, til hem dan zonder drama naar de paal. Sommige katten krabben juist aan meubels omdat ze dan aandacht krijgen.

Welke palen een kat van 7 of 8 kilo echt houden, lees je in onze gids over een krabpaal voor grote katten. Blijft hij aan de bank krabben, kijk dan in ons stuk over een kat die aan meubels krabt.

Bijten en krabben tijdens het spelen

Een kitten dat in je vingers bijt, is aan het jagen. Laat je dat toe, dan leert hij dat handen en voeten prooi zijn. International Cat Care en Cats Protection zijn daar allebei duidelijk over: speel nooit met je handen, ook niet als je kitten nog klein is. Bij een Maine Coon telt dat dubbel, omdat de tanden en nagels meegroeien met een kat die tot de grootste huiskatten hoort.

• Speel op afstand. Een hengel met een veer of muis houdt zijn tanden ver van je vingers. Een schopspeeltje geeft hem iets om met zijn achterpoten te bewerken.
• Wees voorbereid. Merk je dat hij in de jachtstand gaat, met grote pupillen en een zwiepende staart, geef hem dan een speeltje voordat hij je hand pakt.
• Bijt hij toch, bevries dan. Trek je hand niet weg, want wegtrekken voelt als een vluchtende prooi. Houd je stil, haal je hand rustig weg zodra hij loslaat en stop het spel even.
• Loert hij je benen op? Houd een hengelspeeltje bij de hand op plekken waar hij je opwacht en lok hem daarmee weg.

Begint een volwassen kat ineens te bijten terwijl hij dat eerder niet deed, laat hem dan eerst nakijken door je dierenarts. Pijn of een andere lichamelijke oorzaak zit er vaker achter dan je zou denken. Blijft het daarna, dan kan een gedragstherapeut voor katten helpen. Bijten bij het aaien is een ander verhaal: dan heeft je kat meestal genoeg gehad. Meer over lichaamstaal lees je in ons stuk over kattengedrag.

Verveling bij een slim ras

Een slimme kat die zich verveelt, zoekt zelf werk. Dat zijn de kastjes die opengaan, de gordijnen die eraan moeten geloven en de enkels die worden besprongen. Cats Protection noemt verveling een van de belangrijkste oorzaken van ongewenst spelgedrag, vooral bij binnenkatten.

• Vaak en kort spelen. Cats Protection adviseert voor jonge katten tien of meer korte speelmomenten per dag, voor oudere katten drie of vier. Een of twee minuten per keer is genoeg. Laat hem aan het eind iets echt vangen, zodat de jacht afgesloten is.
• Laat hem werken voor zijn eten. Een voerpuzzel of een paar brokjes verstopt door het huis geeft zijn hoofd iets te doen als jij er niet bent.
• Wissel speelgoed af. Hetzelfde muisje elke dag wordt saai. Berg een paar speeltjes op en haal ze na een week weer tevoorschijn.
• Geef hem hoogte. Een Maine Coon klimt graag en houdt van uitkijkplekken. Een stevige krabpaal bij het raam of een klimmuur helpt.
• Trainen is ook spelen. Vijf minuten clickertraining maakt een kat vaak net zo moe als een kwartier rennen.

Welk speelgoed een Maine Coon echt bezighoudt, van hengels tot voerpuzzels, zetten we op een rij in onze gids over interactief kattenspeelgoed tegen verveling. Ben je veel van huis, lees dan ook hoe lang je een kat alleen kunt laten.

Van kitten tot 1 jaar: wat wanneer

De belangrijkste leerperiode van een kitten ligt volgens International Cat Care tussen de twee en zeven of acht weken. Dat is de tijd waarin hij leert wat veilig is. Een Maine Coon van een fokker die bij een rasvereniging is aangesloten, komt meestal pas met 13 weken naar je toe. Een goede fokker heeft dat werk dan al gedaan. Bij jou thuis gaat het leren gewoon door, tot ver in de puberteit.

Leeftijd	Wat er speelt	Waar jij op let
13 weken tot 4 maanden	Nieuw huis, alles is spannend. Leert snel.	Vaste plekken voor bak, eten en slapen. Handen uit het spel. Begin met de clicker, de borstel en de reismand. Tuigje binnen laten ruiken.
4 tot 6 maanden	Veel energie, ontdekt het huis en het aanrecht.	Krabpaal op de goede plek, korte speelmomenten verspreid over de dag. Basiscommando's oefenen.
Vanaf 5 maanden	Kan geslachtsrijp worden.	Bespreek castratie of sterilisatie met je dierenarts. Een niet-gecastreerde kater sproeit vaker en vecht meer.
6 tot 12 maanden	Puberteit. Test grenzen, kan ruwer spelen.	Consequent blijven. Meer uitdaging geven met voerpuzzels, apporteren en training. Eventueel buiten met het tuigje.
1 tot 4 jaar	Groeit door in formaat, blijft speels.	Spel en training volhouden. Gewicht in de gaten houden bij de jaarlijkse controle.

Wat je in huis moet hebben voordat je kitten komt, staat in onze checklist met kitten benodigdheden.

Socialisatie: rustig wennen aan mensen, dieren en geluiden

Een goed gesocialiseerde Maine Coon is ontspannen bij bezoek, bij de dierenarts en bij een stofzuiger. Dat bereik je met veel kleine, prettige ervaringen. Het werkt anders dan bij een puppy: een kitten neem je niet mee naar het park of de dierenwinkel. Je laat de wereld in kleine stukjes naar hem toe komen, in zijn eigen huis.

• Laat hem zelf kiezen. International Cat Care benadrukt dat een kitten altijd moet kunnen naderen of weglopen. Dwing niets.
• Koppel nieuw aan lekker. Bezoek, een vreemd geluid of de borstel gaan samen met een snoepje of spel.
• Geluiden zachtjes laten horen. Een opname van een huilende baby, een stofzuiger of een wasmachine, eerst heel zacht en samen met iets leuks, en dan langzaam harder.
• Went aan verzorging. Een Maine Coon heeft een lange vacht. Borstel je hem als kitten al kort en vaak, met een beloning erbij, dan accepteert hij het later beter. Welke kam en borstel werken, lees je in ons stuk over de borstel voor een langharige kat.
• Andere dieren rustig introduceren. Eerst geur, dan zicht, dan pas contact. Hoe dat gaat, lees je in een kitten bij een oudere kat en honden en katten samen.

Blijft je kitten angstig of schrikachtig, ga dan niet door met nieuwe dingen aanbieden. International Cat Care raadt aan om dan via je dierenarts hulp te zoeken bij een gedragsdeskundige.

Zindelijkheidstraining

Een Maine Coon-kitten van een fokker is meestal al zindelijk als hij bij je komt. Het gaat er dus vooral om dat hij in zijn nieuwe huis de bak snel vindt en graag gebruikt.

• Groot genoeg. Een volwassen Maine Coon past niet goed in een standaardbak. Welke bakken ruim genoeg zijn, lees je in de beste kattenbak voor een Maine Coon.
• Rustig en bereikbaar. Niet naast de voerbak en niet op een drukke doorloopplek. Voor een kitten een lage instap.
• Schoon. Schep dagelijks. Een vieze bak is een van de bekendste redenen om ernaast te gaan.
• Na het eten en slapen. Zet je kitten in het begin na het eten en na een dutje even in de bak en beloon hem als hij hem gebruikt.

Gaat het toch mis, straf dan niet en maak de plek grondig schoon met een enzymreiniger, zodat de geur verdwijnt. Hoe je dat aanpakt, lees je in kattenplas geur verwijderen. Gebeurt het vaker, laat dan eerst uitsluiten dat er een blaasprobleem speelt. Mogelijke oorzaken en oplossingen staan in kat plast naast de kattenbak en kat plast op bed.

Veelvoorkomende problemen bij de opvoeding van een Maine Coon

Hij miauwt de hele dag

Sommige Maine Coons hebben veel te vertellen. Wil hij aandacht, beloon dan de stille momenten en ga niet in op elk miauwtje, anders leert hij dat zeuren werkt. Begint een kat ineens veel meer te miauwen dan normaal, vooral als hij ouder is, laat hem dan nakijken door je dierenarts.

Hij springt op het aanrecht

Een Maine Coon komt overal bij. Geef hem een betere hoge plek in de buurt, zoals een krabpaal met plateau bij het raam, en beloon hem daar. Laat geen eten op het aanrecht liggen, want één keer prijs is genoeg om het te blijven proberen.

Hij speelt te ruw of valt je enkels aan

Bijna altijd een combinatie van te weinig spel en handen die ooit speelgoed waren. Meer korte speelmomenten met een hengel en de tips hierboven bij bijten en krabben helpen.

Hij krabt aan meubels of deuren

Kijk of de krabpaal stevig genoeg is en op de goede plek staat. Krabt hij vooral bij deuren en ramen, dan kan onrust meespelen, bijvoorbeeld door een andere kat buiten. Cats Protection merkt op dat een extra krabpaal dan niet altijd genoeg is en je ook de oorzaak moet aanpakken.

Voeding tijdens de opvoeding

Een groeiende Maine Coon heeft kittenvoer nodig. Wanneer je overstapt op voer voor volwassen katten, verschilt per voer en per kat. Overleg dat met je dierenarts. Welk voer geschikt is, lees je in onze gids over het beste kittenvoer en daarna in goed kattenvoer kiezen.

Gebruik voer ook als hulpmiddel bij de opvoeding: trainingssnoepjes, brokjes in een voerpuzzel en een maaltijd in de reismand. Tel het wel mee. Een Maine Coon is van zichzelf al zwaar, en extra kilo's belasten zijn gewrichten. Je dierenarts kan bij de jaarlijkse controle zeggen of hij op een gezond gewicht zit.

Veelgestelde vragen