Kat krabt aan de bank of meubels? Waarom, en zo leer je het af

Krabt je kat aan de bank of andere meubels, dan doet hij iets wat elke gezonde kat moet doen. Krabben houdt zijn nagels in conditie, rekt zijn spieren en laat een geurspoor achter. Stoppen kan hij dus niet. Wat je wel kunt veranderen, is de plek. Zet een stevige, hoge krabpaal direct naast de bank, maak de bank zelf een paar weken minder aantrekkelijk en beloon je kat elke keer dat hij de paal kiest. Straffen werkt averechts. Dat is ook het advies van de internationale kattenwelzijnsorganisatie International Cat Care.

Waarom krabben katten?

Krabben hoort bij een kat zoals wassen. Kittens beginnen ermee als ze een week of vijf oud zijn. Het heeft een paar functies tegelijk:

• Nagelverzorging. Bij het krabben laat de oude, uitgesleten buitenlaag van de nagel los. Daaronder zit een nieuwe, scherpe nagel. Die schilfers vind je vaak onder de krabpaal of naast de bank.
• Rekken en strekken. Een kat die op zijn achterpoten staat en zich uitrekt tegen de armleuning, traint zijn rug, schouders en voorpoten. Daarom krabben veel katten meteen na het wakker worden.
• Geur en boodschap. Tussen de tenen zitten geurklieren. Met krabben laat je kat een geurspoor achter, en de krassen zelf zijn een zichtbaar teken voor andere katten. Het zegt: dit is mijn plek.
• Emotie. Katten krabben ook als ze opgewonden zijn, als je thuiskomt, of om zich zeker te voelen. Krabben op veel plekken tegelijk, vooral bij deuren en ramen, kan wijzen op onrust of stress.

Waarom juist de bank?

Vanuit je kat gezien is de bank een perfecte krabpaal. Hij is groot en zwaar, dus hij wiebelt niet. Hij staat midden in de kamer, op de plek waar jullie allebei de meeste tijd doorbrengen. Je kat slaapt er vaak op of vlakbij, en krabt na het slapen. En de stof geeft houvast: de nagels haken in het weefsel en dat voelt goed.

Er speelt nog iets mee. Een kat die merkt dat krabben aan de bank meteen aandacht oplevert (je springt op, roept, pakt hem op), leert dat dit een manier is om jou in beweging te krijgen. Ook boze aandacht is aandacht. Krabt je kat vooral aan de bank als jij erbij bent, of als het bijna etenstijd is, dan is dat een belangrijke aanwijzing.

Zo leer je je kat het krabben aan de bank af

Het doel is dat je kat iets naast de bank vindt dat beter voelt dan de bank zelf. Dit stappenplan volgt het advies van International Cat Care en de bevindingen uit een grote enquête onder katteneigenaren (Wilson en collega's, 2016, in het Journal of Feline Medicine and Surgery).

1. Kijk eerst hoe je kat krabt. Staat hij rechtop tegen de armleuning of de zijkant, dan wil hij een staande paal. Krabt hij aan de zitting, de voorkant onderaan of ligt hij op zijn rug onder de bank, dan zoekt hij een horizontaal of schuin vlak. Die keuze bepaalt wat je ernaast zet.
2. Zet de krabpaal pal naast de plek die nu kapot gaat. Niet in de gang of op zolder. Je kat heeft deze plek gekozen, dus daar moet het alternatief staan. Ligt de slaapplek ergens anders, zet daar dan een tweede krabplek.
3. Zorg dat de paal klopt. Hij moet minstens zo hoog zijn als je kat lang is als hij zich op zijn achterpoten uitrekt, voor een volwassen kat al gauw 70 tot 90 cm aaneengesloten krabvlak. Hij moet muurvast staan. En het materiaal moet lijken op wat je kat nu kiest: bij een stoffen bank werkt sisalweefsel of sisaltouw vaak goed.
4. Maak de bank tijdelijk minder fijn. Leg een dikke, zware deken over de plek, of plak er plakfolie of dubbelzijdig plakband op. Dat voelt vervelend onder de poten. Test plakband eerst op een plek die je niet ziet, want op velours, zijde of naturel leer kan lijm resten of vlekken achterlaten. Aluminiumfolie werkt bij sommige katten ook, maar verschuift snel.
5. Maak de paal interessant. Speel met een hengel of veertje rond de voet van de paal, zodat je kat er vanzelf zijn nagels in zet. Wrijf wat kattenkruid in de sisal of leg er een snoepje bovenop. Niet elke kat reageert op kattenkruid, het is gewoon proberen.
6. Beloon direct. Elke keer dat je kat aan de paal krabt: een snoepje, een aai of een vriendelijk woord, binnen een paar seconden. In de enquête van Wilson hielp belonen wel en straffen niet.
7. Leid rustig om als het toch gebeurt. Begint je kat aan de bank, gooi dan zonder commentaar een speeltje richting de krabpaal of tik met je vingers op de sisal. Beloon zodra hij daar krabt.
8. Bouw langzaam af. Krabt je kat een paar weken trouw aan de paal, haal dan de afdekking van de bank. Wil je de paal ergens anders hebben, schuif hem dan in kleine stapjes, een halve meter per keer.

Hoe lang het duurt, hangt af van je kat en van hoe lang hij de bank al gebruikt. Een kitten pikt het vaak in een paar dagen op. Een volwassen kat die jaren dezelfde armleuning heeft gebruikt, heeft meer tijd nodig. Reken op een paar weken, en houd de afdekking liever te lang dan te kort.

Wat je beter niet doet

• Straffen. Roepen, in je handen klappen, met water spuiten of een tik geven leert je kat alleen dat krabben gevaarlijk is als jij er bent. Hij gaat dan stiekem krabben, of wordt angstiger, en angst kan juist meer krabben geven.
• De pootjes langs de paal halen. Je kat schrikt ervan en verbindt de paal dan met iets vervelends.
• De krabpaal ver weg zetten. Een paal in een rustige hoek is netjes, maar een kat die bij de bank wil krabben, loopt daar niet voor naar de gang.
• Sprays rechtstreeks op de krabpaal of de kat. Afschrikmiddelen horen hooguit op de bank, nooit in de buurt van de plek waar je kat wel mag krabben. Werkt een geurspray bij jouw kat niet, dan heeft het geen zin om meer te spuiten.

Welke krabpaal zet je naast de bank?

Het meest gemaakte probleem is een krabpaal die te laag is of wiebelt. Dan kiest je kat terecht de bank, want die blijft staan. Let op drie dingen: een aaneengesloten krabvlak waar je kat zich helemaal tegen kan uitrekken, een zware voet of een paal die je aan de muur vastmaakt, en een materiaal dat lijkt op je bankstof. Krabt je kat ook horizontaal, leg er dan een plat krabkarton of een krabplank bij. International Cat Care raadt één krabplek per kat aan, plus één extra. Welke modellen aan die eisen voldoen, lees je in onze gids over een krabpaal waar je kat wel op krabt. Heb je een Maine Coon of een andere grote, zware kat, kijk dan bij de krabpaal voor grote katten.

Kat krabt aan de onderkant van de bank

Sommige katten gaan op hun rug onder de bank liggen en trekken zich met hun nagels langs de stoffen onderkant. Andere krabben aan de voorkant, vlak boven de grond. Dat zijn katten die liever liggend of horizontaal krabben, vaak jonge katten.

• Geef een horizontaal alternatief. Een plat krabkarton of een krabplank op de vloer, direct voor de bank, trekt deze katten meestal het meest.
• Sluit de onderkant af. Een stoffeerder of meubelzaak kan een nieuw stofdoek onder de bank nieten. Je kunt de ruimte onder de bank ook dichtzetten met een plint of plank, zodat je kat er niet meer onder komt.
• Let op bij een bank met mechaniek. Is het stofdoek al open, dan kan een kat in de bank kruipen. Bij een relaxbank of slaapbank met een uitklapmechaniek kan hij bekneld raken. Kijk altijd even waar je kat is voordat je zo'n bank bedient.

Kitten krabt aan de bank

Een kitten leert in de eerste maanden wat mag. Dat maakt het makkelijker: wat het nu aanleert, blijft. Zet vanaf de eerste dag een laag, stevig krabkarton en een kleine paal neer op de plekken waar het kitten speelt en slaapt, en speel er samen bij. Kittens krabben graag op zachte, makkelijke ondergronden met weinig weerstand. Koop een hogere paal zodra je kitten groeit, want een paaltje van 40 cm is na een half jaar te klein. Alles wat je verder in huis nodig hebt, staat op onze lijst met kitten benodigdheden.

Welke bankstof is minder aantrekkelijk voor katten?

Eerlijk antwoord: een stof waar een kat niet aan krabt, bestaat niet. Een kat die geen goed alternatief heeft, krijgt elke bank kapot. Wel verschilt het hoe aantrekkelijk een stof is en hoe snel je de schade ziet. Grofweg geldt: hoe vlakker en strakker geweven, hoe minder houvast voor de nagels.

Ga je een nieuwe bank kopen, vraag dan in de winkel naar meubelstoffen die als huisdiervriendelijk worden verkocht en kijk of er een losse, wasbare hoes bij hoort. Een hoes is bij katten vaak het verstandigste wat je kunt doen: je wast hem of vervangt hem, en de bank eronder blijft heel.

Leren bank en katten: gaat dat samen?

Een leren bank is voor veel katten minder interessant om aan te krabben, omdat er geen weefsel is om in te haken. Maar leer is geen pantser. Een kat die opspringt of zich afzet, laat kleine puntjes en krasjes achter. Een kat die toch gaat krabben, krijgt er snel lelijke plekken in. Leer met een matte of doorleefde afwerking laat sporen minder zien dan glad, glanzend leer. Kleine krasjes kun je vaak wegwerken met een leerbalsem. Zet ook naast een leren bank een krabpaal, want ook daar zoekt je kat een plek om te krabben.

Is de bank al beschadigd?

Trek losse draadjes of lussen nooit uit de stof, want dan trek je de rest van de rij mee. Knip ze kort af of werk ze met een naald terug naar binnen. Bij grotere schade aan de armleuningen kan een stoffeerder alleen dat deel opnieuw bekleden. Wacht daar wel mee tot je kat de krabpaal gebruikt, anders begint het opnieuw.

Helpt nagels knippen?

Een beetje. Korte, stompe nagels haken minder in de stof en maken minder schade. Maar knippen neemt de behoefte om te krabben niet weg, dus de krabpaal blijft nodig. Bij oudere katten is knippen wel belangrijk: wie stijf is en minder krabt, krijgt dikke, lange nagels die overal in blijven haken. Hoe je dat veilig doet en hoe vaak, lees je in ons artikel over nagels knippen bij je kat.

Ontklauwen en nagelkapjes

Bij ontklauwen wordt het voorste kootje van elke teen weggehaald, inclusief de nagel. Dat is een amputatie. In Nederland verbiedt de Wet dieren lichamelijke ingrepen zonder diergeneeskundige noodzaak, en in België geldt via de dierenwelzijnswet hetzelfde. Het Europees Verdrag voor de bescherming van gezelschapsdieren noemt ontklauwen zelfs met name als verboden ingreep. Ook plastic nagelkapjes die je over de nagels lijmt, raden kattenwelzijnsorganisaties af. Meer daarover in ons artikel over waarom, wanneer en hoe je nagels knipt.

Krabt je kat ineens veel meer?

Begint een kat die eerst netjes de krabpaal gebruikte, opeens overal te krabben, kijk dan wat er veranderd is. Een verhuizing, verbouwing, nieuw meubel, nieuwe huisgenoot of een andere kat die door de tuin loopt, kan je kat onzeker maken. Stress-krabben zie je vaak bij deuren, ramen en de plekken waar je kat het meest tijd doorbrengt.

• Zorg dat je kat genoeg eigen plekken heeft: voer, water, kattenbakken, slaapplekken en krabplekken, zeker als er meer katten in huis zijn.
• Een feromoonverdamper of -spray kan je kat rustiger maken. Katten krabben minder op plekken waar zo'n kopie van hun eigen gezichtsgeur zit. Wat wel en niet helpt, lees je in onze gids over de feromonenverdamper voor katten.
• Verveling kan ook meespelen, zeker bij binnenkatten. Twee keer per dag tien minuten echt spelen helpt vaak meer dan je denkt. Ideeën vind je bij interactief kattenspeelgoed.

Houdt het aan, of zie je ook andere veranderingen (minder eten, verstoppen, plassen naast de bak), ga dan langs je dierenarts. Pijn of een andere lichamelijke oorzaak moet eerst worden uitgesloten. De dierenarts kan je zo nodig doorverwijzen naar een gedragstherapeut voor katten.

Veelgestelde vragen