Hoe lang kan een kat alleen zijn? Van werkdag tot vakantie

Een gezonde volwassen kat kan een werkdag of een nacht prima alleen zijn, als er genoeg water, voer en een schone kattenbak klaarstaan. Rond de 12 uur is voor de meeste katten een goede bovengrens, en 24 uur is het uiterste. Ga je langer weg, dan moet er minstens één keer per dag iemand langskomen. Een kitten kan maar een paar uur alleen, en een oude of zieke kat heeft vaker iemand nodig.

Hoe lang kan je kat alleen? Per situatie

De vraag is meestal niet abstract. Je gaat werken, je blijft een nacht weg, je hebt een weekend of een week vakantie gepland. Dit is wat je per situatie kunt verwachten voor een gezonde volwassen kat.

Situatie	Hoe lang ongeveer	Alleen laten?	Wat je regelt
Werkdag	8 tot 10 uur	Ja	Vers water, voer of een voerautomaat, schone bak, iets om te doen
Avond uit en een nacht weg	12 tot 16 uur	Meestal wel	Extra water op twee plekken, een tweede kattenbak, ramen dicht
Een volle dag en nacht	Tot 24 uur	Af en toe, bij een gezonde kat	Zelfde als hierboven, en iemand achter de hand die een sleutel heeft
Weekend	2 dagen	Nee, niet zonder bezoek	Minstens één bezoek per dag, ook als er een voerautomaat staat
Midweek	3 tot 5 dagen	Nee	Oppas die elke dag komt, of een pension
Week vakantie of langer	7 dagen of meer	Nee	Oppas een of twee keer per dag, een logeeroppas of een pension

Cats Protection, de grootste kattenwelzijnsorganisatie van het Verenigd Koninkrijk, schrijft dat de meeste katten het prima redden als ze een dag of een nacht alleen zijn, en noemt rond de 12 uur als maximum. Ben je langer weg, of ben je meerdere dagen achter elkaar lang van huis, dan adviseert de organisatie een oppas of pension. Andere adviezen trekken de grens bij 24 uur. Daarboven is iedereen het eens: er moet iemand komen.

Kan een kat 2 dagen alleen zijn?

Een gezonde kat overleeft twee dagen alleen meestal wel, maar het is te lang om zonder controle te doen. Het probleem is niet het voer. Als je kat ziek wordt, de waterbak omgooit of niet meer kan plassen, merkt niemand het. Voor een weekend weg vraag je dus een buur, familielid of oppas om minstens één keer langs te komen, het liefst op zaterdag en zondag.

Kan een kat een week alleen zijn?

Nee. Een week zonder dat er iemand komt kijken is voor geen enkele kat verantwoord, ook niet met een voerautomaat, een drinkfontein en een automatische kattenbak. De Dierenbescherming raadt aan katten tijdens de vakantie thuis te laten met familie, vrienden of buren als oppas, en noemt een dagelijks bezoek voor de meeste dieren voldoende.

Kitten, volwassen, oud of ziek: het verschil per kat

De tabel hierboven geldt voor een gezonde volwassen kat. Voor veel katten ligt de grens lager.

Kittens

Jonge kittens laat je maar een paar uur per keer alleen. Cats Protection noemt "een paar uur" als maximum voor jonge kittens. Andere bronnen houden twee tot vier uur aan voor kittens jonger dan vier maanden en wat langer voor oudere kittens. Een kitten eet vaker kleine porties, is nog onhandig en kan zich in de nauwste plekken klem werken. Geef het een veilige kamer met water, voer, een bak, een plek om te slapen en niks waar het in kan kruipen of op kan kauwen. Bouw de tijd langzaam op, begin met een half uur en kijk hoe het gaat.

Een kitten laat je geen nacht alleen. Neem je een kitten in huis terwijl je fulltime werkt, regel dan de eerste weken iemand die tussen de middag even komt.

Volwassen katten

Een gezonde kat tussen ongeveer één en tien jaar kan het langst alleen. Een kat die gewend is aan je ritme vindt een werkdag geen probleem en slaapt een groot deel van de tijd. Toch verschillen katten onderling. Sommige katten zijn erg op hun mens gericht en worden onrustig als je weg bent. Ken je je kat nog niet goed, bijvoorbeeld net na adoptie, bouw het dan rustig op.

Oudere katten

Vanaf een jaar of elf noem je een kat senior. Wil je weten hoe oud dat in mensenjaren is, dan helpt kattenleeftijd berekenen. Een gezonde oudere kat kan een werkdag meestal goed aan, maar ouderdomsklachten zoals nierproblemen, een verminderde eetlust of stijve gewrichten kunnen snel erger worden. Cats Protection adviseert om oudere katten vaker te controleren. International Cat Care wijst erop dat oudere katten slecht tegen veranderingen in hun routine kunnen, zodat thuisblijven met een oppas voor hen vaak beter werkt dan een pension.

Zieke katten en katten met medicijnen

Krijgt je kat medicijnen, dan bepaalt het schema hoe lang hij alleen kan zijn. Een kat met diabetes krijgt meestal twee keer per dag insuline en kan dus nooit langer alleen zijn dan tot de volgende prik. Bij nierproblemen, schildklierproblemen of een kat die net een operatie heeft gehad, overleg je met je dierenarts wat verantwoord is. Een oppas moet dan iemand zijn die medicijnen kan en durft te geven.

Twee katten, binnenkat of buitenkat

Twee katten die goed met elkaar overweg kunnen, vervelen zich minder. Ze hebben samen wel twee keer zo veel water en een kattenbak die sneller vol is, en als er één ziek wordt, kan de ander niks doen. Een buitenkat met een kattenluik heeft meer afleiding, maar daar zie je ook minder goed of hij thuiskomt en eet. Voor beide geldt dezelfde grens: langer dan een dag weg betekent bezoek.

Wat er mis kan gaan als niemand komt kijken

De meeste eigenaren denken bij alleen laten aan voer. Dat is juist het minst grote probleem. Dit zijn de risico's waar dierenartsen en welzijnsorganisaties op wijzen.

Water

Een omgegooide bak, een drinkfontein waarvan de pomp stopt of een warme dag in een dicht huis, en je kat zit zonder water. Zet altijd meerdere bakken water neer, verspreid over verschillende kamers, en vertrouw nooit op één fontein. De Dierenbescherming benadrukt bij warm weer vooral voldoende vers drinkwater en een koele plek.

Voer

Een voerautomaat kan haperen door een verstopping, lege batterijen of een stroomstoring. Ook eten sommige katten in één keer alles op wat er ligt. Een kat die een paar dagen niets eet, loopt het risico op leververvetting (hepatische lipidose), een ernstige leveraandoening. De diergeneeskundefaculteit van de Universiteit van Illinois noemt dat risico reëel na een paar dagen niet eten, en vooral bij katten met overgewicht. Eet je kat bij thuiskomst niet of nauwelijks, bel dan je dierenarts.

Kattenbak

Een volle bak is meer dan vies. Veel katten gaan er dan niet meer op en plassen ernaast. Belangrijker: niemand ziet of je kat nog plast. Bij katers kan de plasbuis verstopt raken. International Cat Care noemt dat een spoedgeval dat zonder behandeling binnen twee tot drie dagen dodelijk kan zijn. Stress kan daarbij een rol spelen. Zie je je kat steeds persen op de bak zonder dat er iets komt, ga dan direct naar de dierenarts.

Verveling en stress

Katten zijn minder onafhankelijk dan hun reputatie. In een Braziliaans onderzoek onder eigenaren van 223 katten (PLOS One, 2020) liet ongeveer één op de zeven katten gedrag zien dat past bij problemen rond alleen zijn, zoals dingen kapotmaken, veel miauwen en plassen buiten de bak. Katten zonder speelgoed en katten die als enige dier in huis woonden, hadden er vaker last van. Voor een werkdag helpt het om voor je vertrek samen te spelen en iets achter te laten wat je kat bezighoudt. Ideeën vind je bij interactief speelgoed dat je kat bezighoudt als je weg bent.

Ongelukken in huis

Een kat die opgesloten raakt in een kast of schuur, een kiepraam waar hij in klem komt te zitten, giftige planten. De KNMvD, de beroepsvereniging van dierenartsen, waarschuwt dat dierenartsen elk jaar katten zien die bekneld zijn geraakt in een kiepraam. Lelies zijn volgens International Cat Care in alle delen giftig voor katten, ook het water in de vaas. Zet kiepramen dicht of plaats er een hor voor, haal lelies weg en doe deuren van kasten en wasmachine dicht.

Kan een voerautomaat of slimme kattenbak de oppas vervangen?

Voor een lange werkdag of een nacht weg kan techniek veel opvangen. Een automatische voerbak voor een weekend weg geeft op vaste tijden kleine porties, zodat je kat niet alles in één keer opeet. Met een camera erin zie je of je kat komt eten. Een automatische kattenbak als je vaak weg bent houdt de bak langer schoon, en sommige modellen laten in een app zien hoe vaak je kat de bak gebruikt.

Maar wees eerlijk tegen jezelf: bij meerdere dagen weg vervangt geen enkel apparaat een mens. Een voerautomaat ziet niet dat je kat overgeeft of niet plast. Een camera laat zien dat er iets mis is, maar kan je kat niet naar de dierenarts brengen. Een automatische kattenbak kan vastlopen of vol raken. Gebruik techniek als aanvulling, zodat de oppas bijvoorbeeld één keer per dag kan komen in plaats van twee keer. Laat een volwassen kat nooit langer dan 24 uur zonder dat iemand komt kijken, ook niet met een volle automaat.

Koop je een voerautomaat voor een vakantie, zet hem dan minstens een paar weken van tevoren neer. Dan went je kat aan het geluid en weet je zeker dat hij goed werkt.

Oppas, buren of kattenpension?

Ben je langer dan een dag weg, dan heb je drie opties. Welke het beste is, hangt vooral af van je kat.

Optie	Kat blijft thuis	Past bij	Let op
Buren, familie of vrienden	Ja	Kort weg, rustige gezonde kat, iemand die je kat al kent	Spreek precies af hoe vaak ze komen en wat ze doen. Een gunst is snel vergeten.
Kattenoppas aan huis	Ja	Langer weg, oudere of bange katten, katten met medicijnen	Vraag naar ervaring en verzekering en laat de oppas vooraf kennismaken.
Logeeroppas (iemand slaapt bij jou)	Ja	Lange vakanties, katten die veel gezelschap willen	Duurder en minder makkelijk te vinden
Kattenpension	Nee	Sociale katten die snel wennen, als er niemand is die kan komen	Vaccinaties en chip zijn meestal verplicht. Ga eerst kijken.

Kattenoppas of buren

Voor de meeste katten is thuisblijven het fijnst. Hun eigen huis, hun eigen geuren, hun eigen plekjes. Dat is ook het advies van de Dierenbescherming. Een oppas komt minstens één keer per dag. Twee keer per dag is beter bij kittens, oudere katten, katten met medicijnen en tijdens een lange vakantie. Een goede oppas ververst water en voer, schept de bak, kijkt of je kat eet en plast, en neemt de tijd om te spelen of te aaien als je kat dat wil.

Buren en familie zijn vaak de makkelijkste keuze. Een professionele kattenoppas vind je via oppasplatforms of lokale kattenoppasdiensten. Vraag of de oppas verzekerd is, of hij ervaring heeft met medicijnen en wat er gebeurt als hij zelf ziek wordt.

Kattenpension

Een pension is een goede optie als er niemand dagelijks kan komen, en voor sommige katten is het prima. De Dierenbescherming is er voor katten wel terughoudend over, omdat een vreemde omgeving stress kan geven. International Cat Care adviseert om een pension altijd eerst te bezoeken. Let op deze punten:

• Katten uit verschillende huishoudens kunnen elkaar niet aanraken, met schermen tussen de verblijven en geen gedeelde buitenren.
• Het pension vraagt naar een geldig vaccinatieboekje.
• De verblijven zijn uitbraakveilig, met een sluis zodat er nooit twee deuren tegelijk open staan.
• Het personeel houdt elke dag bij of je kat eet en de bak gebruikt, en heeft je toestemming om naar de dierenarts te gaan.
• Er zitten geen blaffende honden vlak naast de katten.
• Je kunt iets van thuis meegeven, zoals een dekentje of krabpaal.

Een bange kat, een kat die slecht tegen verandering kan of een oude kat laat je liever thuis met een oppas.

Zo bereid je het voor

Een paar uur voor een werkdag vraagt weinig. Voor een weekend of vakantie loop je dit lijstje na.

1. Regel de oppas op tijd. Zeker in de zomervakantie zitten goede oppassen en pensions snel vol. Laat de oppas een keer langskomen terwijl jij thuis bent, zodat je kat en de oppas elkaar kennen.
2. Schrijf alles op. Hoeveel voer en wanneer, waar de voorraad staat, welke medicijnen, waar je kat zich graag verstopt, wat normaal gedrag is, en het telefoonnummer van je dierenarts en een tweede contactpersoon.
3. Spreek af wat de oppas bij de dierenarts mag. Bel je dierenarts dat er iemand anders komt en spreek af hoe de kosten worden betaald.
4. Zorg voor genoeg voorraad. Voer, kattenbakvulling en medicijnen voor de hele periode plus een paar dagen extra.
5. Zet water op meerdere plekken. Ook als er een drinkfontein staat.
6. Zet een extra kattenbak neer. International Cat Care adviseert één bak per kat plus één extra.
7. Maak het huis veilig. Kiepramen dicht of met hor, geen lelies, kasten en wasmachine dicht, kabels uit de weg.
8. Zorg dat de oppas je kat echt ziet. Bij een buitenkat spreek je af wanneer hij meestal binnen is, bijvoorbeeld rond voertijd. Kijk ook of de gegevens bij de chip nog kloppen.
9. Test de techniek ruim van tevoren. Een voerautomaat, camera of automatische kattenbak die je voor het eerst gebruikt op de dag van vertrek, is een risico.
10. Houd het afscheid kort. Een normale ochtend met een normaal ritme is voor je kat het rustigst.

Na thuiskomst: waar je op let

Veel katten doen na een paar dagen alleen even afstandelijk of juist extra aanhankelijk. Dat trekt meestal binnen een dag bij. Bel wel je dierenarts als je kat langer dan een dag niet eet, steeds op de bak zit zonder te plassen, sloom is, overgeeft of zich verstopt en niet tevoorschijn komt. Persen zonder plassen is bij een kater altijd een spoedgeval.

Veelgestelde vragen