Kat eet niet? Wanneer naar de dierenarts, de oorzaken en wat je zelf doet

Eet je kat niet, bel dan na 24 uur je dierenarts. Na 24 tot 48 uur zonder eten moet hij gezien worden, ook als hij verder gewoon lijkt. Bij een kitten, een oude kat of een kat met overgewicht wacht je korter. Katten die niet eten, lopen het risico op leververvetting, een ernstige leverziekte die snel kan ontstaan. Ondertussen kun je thuis veel doen om je kat weer aan het eten te krijgen: natvoer lauw maken, een sterk ruikende smaak aanbieden, een rustige eetplek en een schone bak. Dwing hem nooit.

Wanneer moet je kat naar de dierenarts?

Katten zijn gemaakt om vaak kleine porties te eten. Eet een kat niet, dan haalt zijn lichaam vet uit de reserves en dat vet hoopt zich op in de lever. Dat heet leververvetting (hepatische lipidose). Het Cornell Feline Health Center noemt het een aandoening die zonder snelle behandeling waarschijnlijk dodelijk is. Een kat met leververvetting voelt zich misselijk en gaat daardoor nog minder eten. Daarom is de grens waarbij je ingrijpt bij een kat zo veel korter dan bij een hond.

Situatie	Wat je doet
Eén maaltijd overgeslagen, verder vrolijk	Goed opletten. Bied vers voer aan en kijk of hij drinkt en naar de kattenbak gaat.
24 uur niets gegeten	Bel je dierenarts.
24 tot 48 uur niets gegeten	Naar de dierenarts, ook als je kat verder normaal lijkt.
Kitten eet niet	Dezelfde dag bellen. Meteen gaan als het slap, koud of suf is.
Oude kat of kat met overgewicht eet niet	Wacht geen 48 uur. Eet hij een dag niet, maak dan een afspraak.
Eet niet én drinkt niet	Dezelfde dag naar de dierenarts.

Bel meteen, ook 's avonds of in het weekend, als je kat niet eet en daarnaast:

• ook niet drinkt, of juist heel veel drinkt
• herhaaldelijk braakt of diarree heeft
• gele oorschelpen, geel tandvlees of geel oogwit heeft
• kwijlt, naar de voerbak loopt en zich dan omdraait
• slap is, zich verstopt of nauwelijks reageert
• moeilijk ademt of met open bek ademt
• een kitten is, of een kat met diabetes of een andere bekende ziekte

Hoe lang een kat precies zonder eten kan, wat er per dag in zijn lichaam gebeurt en waarom katten met overgewicht het meeste risico lopen, lees je in hoe lang kan een kat zonder eten.

Waarom eet je kat niet? De meest voorkomende oorzaken

Niet eten is een signaal dat er iets anders speelt. De Britse dierenhulporganisatie PDSA noemt een gebitsprobleem, stress, een nierziekte, pijn, koorts en een plotselinge voerwissel als bekende oorzaken. Royal Canin noemt een voerwissel zelfs de meest voorkomende reden waarom een kat zijn bak laat staan. Hieronder de oorzaken op een rij, van ernstig naar onschuldig.

Ziekte en pijn

Een kat die zich ziek voelt of pijn heeft, eet minder. Denk aan een nierziekte, een te snel werkende schildklier, diabetes, alvleesklierontsteking, een leverziekte, een infectie met koorts of een gezwel. Bij oudere katten zit er vaak zo'n kwaal achter, en die zijn geregeld goed te behandelen. Omdat de lijst zo lang is, heeft gokken thuis weinig zin. Je dierenarts kan met onderzoek en bloedwaarden veel uitsluiten. Een overzicht van klachten vind je bij kattenziektes en hun symptomen.

Een verkouden kat eet ook vaak slecht. Katten kiezen hun eten op geur, en met een verstopte neus ruikt hij het nauwelijks. Wat je dan doet, staat in kat verkouden.

Gebitsproblemen

Tandsteen, ontstoken tandvlees of een kapotte tand doen pijn bij het kauwen. Volgens PDSA herken je een pijnlijke bek aan een kat die met zijn poot naar zijn bek gaat, blaast of terugdeinst bij het voer, of maar aan één kant kauwt. Vaak wil hij wel eten, loopt hij hongerig naar de bak en laat hij het daarna toch liggen. Kwijlen en een vieze adem kunnen er ook bij horen.

Misselijkheid

Een misselijke kat eet niet, ook als er niets mis is met zijn voer. Signalen zijn vaak de lippen likken en slikken, kwijlen, naar de bak lopen en wegdraaien, of stil ineengedoken zitten. Royal Canin noemt daarnaast tandenknarsen. Misselijkheid kan komen door een maagprobleem, een nierziekte of iets wat hij buiten heeft gegeten. Geeft je kat ook over, lees dan waarom katten overgeven en wanneer je naar de dierenarts gaat. Heeft hij vaker last van zijn maag, dan helpt kattenvoer voor een gevoelige maag je verder.

Nieuw voer of een andere voerbak

Katten houden van wat ze kennen. Een andere smaak, een andere structuur of een nieuw merk kan genoeg zijn om te weigeren. PDSA noemt ook een verplaatste voerbak als reden waarom een kat ineens niet meer eet. Stap daarom altijd geleidelijk over, in ongeveer een week, door steeds iets meer nieuw voer door het oude te mengen. Hoe je dat doet, lees je in goed kattenvoer kiezen.

Laat een kat nooit "uithongeren" tot hij het nieuwe voer wel eet. Bij een hond werkt dat soms, bij een kat kan het leververvetting veroorzaken.

Hij eet ergens anders

Een buitenkat die thuis minder eet maar verder fit is en niet afvalt, schuift soms bij de buren aan. Royal Canin noemt dat als bekende reden. Weeg je kat dan een paar weken: blijft zijn gewicht gelijk, dan is er waarschijnlijk niets aan de hand. Valt hij af, dan is het tijd voor de dierenarts.

Kat eet niet door stress

Een kat kan door stress stoppen met eten. PDSA noemt een veranderde routine, een verhuizing en ruzie met een andere kat als voorbeelden. Andere bekende aanleidingen zijn een nieuwe kat of hond, een baby, een verbouwing, logés, vuurwerk of een baasje dat op vakantie is. Royal Canin noemt ook de afwezigheid van het baasje.

Vaak eet een gestreste kat na een dag weer, zodra de spanning zakt. Maar stress is geen reden om langer af te wachten. Een kat die door stress niet eet, kan net zo goed leververvetting krijgen als een kat die ziek is. Houd daarom dezelfde grenzen aan: bellen na 24 uur, uiterlijk na 48 uur naar de dierenarts. Ga er ook niet te snel van uit dat het "alleen stress" is. Een verhuizing of een nieuwe huisgenoot valt soms toevallig samen met een beginnende ziekte.

Wat helpt bij stress:

• Een vaste plek en vaste tijden. Zet de voerbak op een stille plek waar niemand langsloopt en geef op dezelfde tijden eten.
• Een plek om zich terug te trekken. Een doos, een hoge plank of een mand waar hij met rust gelaten wordt.
• Bij meer katten: elke kat een eigen bak. Royal Canin adviseert minstens 50 centimeter tussen de bakken. Een kat die zich bekeken voelt door een huisgenoot, eet vaak niet. Lees ook hoe je twee katten aan elkaar laat wennen.
• Eventueel een feromonenverdamper. Bij een deel van de katten helpt die in een spannende periode. Het onderzoek is wisselend, dus zie het als hulpmiddel naast rust. Of het voor jouw kat de moeite waard is, lees je in feromonenverdamper voor je kat.

Kat eet niet na een verhuizing

Dat je kat de eerste dag in een nieuw huis weinig of niets eet, komt veel voor. Alles ruikt anders, de geluiden zijn vreemd en hij weet nog niet waar het veilig is. Cats Protection, de grootste kattenorganisatie van Groot-Brittannië, noemt minder (of juist meer) eten als een van de gewone stresssignalen na een verhuizing. Meestal gaat hij weer eten zodra hij zich op zijn gemak voelt.

De grenzen blijven hetzelfde. Eet je kat 24 uur na de verhuizing nog niets, bel dan je dierenarts. Heb je nog geen dierenarts in je nieuwe woonplaats, zoek die dan al voor de verhuisdag op. Na uiterlijk 48 uur zonder eten moet hij gezien worden.

Zo help je je kat in het nieuwe huis aan het eten:

• Begin met één kamer. Cats Protection en International Cat Care raden aan om je kat de eerste dagen in één rustige kamer te houden, met zijn mand, voer, water, kattenbak en een schuilplek. Een heel huis tegelijk is te veel. Laat hem pas verder ontdekken als hij daar zelf aan toe is.
• Houd zijn eigen voer aan. Ga rond een verhuizing niet ook nog van voer wisselen. Neem zijn vertrouwde voer en zijn eigen bakken mee.
• Geef op verhuisdag een kleine maaltijd. Wordt je kat snel wagenziek, dan adviseert Cats Protection om drie tot vier uur voor de reis geen eten meer te geven. Geef hem in het nieuwe huis meteen voer en water in zijn kamer.
• Neem vertrouwde geuren mee. Zijn eigen kleedje of een trui die naar jou ruikt, helpt hem om te landen.
• Zet de voerbak niet naast de kattenbak. In een kleine kamer gebeurt dat snel. Zet ze aan weerskanten van de kamer.

Alles over de verhuisdag zelf, het vervoer en hoe lang je kat binnen moet blijven, staat in verhuizen met je kat.

Kitten eet niet

Bij een kitten wacht je geen 24 uur. Een kitten heeft weinig reserves, zijn bloedsuiker kan snel zakken en het droogt binnen uren uit. Bel dezelfde dag nog als je kitten niet eet. Is het slap, koud of suf, of trilt het, rijd dan meteen naar de dierenarts en houd het kitten onderweg warm. Probeer zo'n kitten niet zelf eten in te geven.

Kitten eet niet na de verhuizing naar jouw huis

Een kitten dat net bij de fokker, het asiel of de opvang is weggehaald, maakt een grote verandering door. Het mist zijn moeder en nestgenoten en alles is nieuw. Een paar uur weinig eten is dan begrijpelijk. Geef de eerste weken hetzelfde voer als het kitten gewend was, en begin in één kleine, rustige kamer. Eet het kitten die dag niets, bel dan je dierenarts. Wacht niet tot de volgende ochtend.

Bij kittens kunnen ook wormen de eetlust drukken. Vraag na wanneer het kitten voor het laatst ontwormd is en lees meer over kittens ontwormen. Wat een kitten nodig heeft aan voer, lees je in het beste kittenvoer.

Kat eet weinig of steeds slechter

Niet elke kat stopt in één keer. Soms eet hij al weken iets minder, laat hij steeds een deel liggen of eet hij alleen nog als je erbij zit. Dat is lastiger te zien, zeker met meer katten in huis. Toch is langzaam minder eten net zo goed een reden voor de dierenarts. Juist een nierziekte, gebitspijn of een schildklierprobleem begint vaak zo.

• Weeg je kat. Eens per week op een gewone weegschaal: eerst jezelf, daarna jezelf met kat. Valt hij af, maak dan een afspraak.
• Houd bij wat hij eet. Hoeveel zakjes of grammen per dag, en of hij drinkt, plast en poept. Daar heeft je dierenarts veel aan.
• Let op een oude kat. Een oudere kat die steeds minder eet, laat je nakijken. "Gewoon ouderdom" is zelden de hele verklaring.

Kat eet geen brokjes meer, maar wel natvoer

Eet je kat wel natvoer en laat hij zijn brokjes staan, kijk dan eerst naar zijn bek. Harde brokjes kauwen doet pijn als er een tand of het tandvlees ontstoken is. Natvoer gaat dan nog wel. Laat zijn gebit nakijken, ook als hij verder nog redelijk eet.

Andere redenen: een nieuwe zak van een ander merk of een andere smaak, of brokjes die lang open hebben gestaan. Royal Canin wijst erop dat de geur van voer vervliegt als het lang aan de lucht staat, en een kat kiest zijn eten op geur. Bewaar brokjes in een goed sluitende verpakking en geef liever een paar kleine porties dan één grote bak die de hele dag staat.

Eet je kat helemaal niets meer, ook geen natvoer, dan gelden de grenzen van hierboven.

Kat wil niet eten: tips om hem weer te laten eten

Deze tips helpen een kat die een maaltijd overslaat, een kat die net verhuisd is of een kat die van de dierenarts weer thuis is. Ze vervangen het bezoek niet als je kat langer dan een dag niet eet.

1. Maak natvoer lauw. Op lichaamstemperatuur ruikt het sterker. De Amerikaanse vereniging van kattendierenartsen (AAFP) adviseert om natvoer kort op te warmen in de magnetron of er wat warm water door te roeren. Roer het goed door, zodat er geen hete plekjes in zitten.
2. Kies een sterk ruikend natvoer dat hij lust. Meestal is dat zijn vertrouwde smaak. Warm, vochtig en sterk ruikend voer trekt een kat die slecht eet vaak beter over de streep dan droge brokjes. Welke soorten goed zijn, lees je in het beste natvoer voor katten. Experimenteer nu niet met allerlei nieuwe merken.
3. Een klein beetje gekookte kip zonder zout of kruiden kan een kat soms over de streep trekken, schrijft Univé. Geef het alleen tijdelijk, want kip alleen is geen volledig kattenvoer.
4. Geef kleine, verse porties. Haal wat hij laat liggen na een tijdje weg en geef later een nieuw bakje. Opgedroogd voer ruikt minder en wordt minder snel gegeten.
5. Zoek een rustige plek. Uit de buurt van de kattenbak, de wasmachine en andere dieren. Royal Canin raadt ook aan de waterbak niet direct naast de voerbak te zetten.
6. Gebruik een schone, platte bak. Was de bak na elke maaltijd. De AAFP noemt platte schaaltjes, zelfs een klein papieren bordje, omdat een kat daar makkelijker bij kan. Sommige katten houden niet van een diepe bak waar hun snorharen langs de rand strijken.
7. Blijf erbij als hij dat fijn vindt. Sommige katten eten beter als je naast ze zit of ze wat aait. Andere willen juist alleen zijn. Je kent je kat.
8. Dwing nooit. Duw geen eten in zijn bek en voer niet met een spuitje, tenzij je dierenarts dat zegt en voordoet. Een kat die gedwongen wordt, kan een afkeer van dat voer ontwikkelen. Om dezelfde reden adviseert de AAFP om medicijnen niet door het eten te mengen, behalve als je dierenarts dat zegt.

Een vast voerritme helpt om snel te merken wanneer er iets mis is. Hoe vaak en hoeveel je geeft, staat in wanneer geef je je kat eten.

Wat doet de dierenarts?

Je dierenarts vraagt sinds wanneer je kat minder eet, of er iets veranderd is thuis, of hij drinkt, braakt of afvalt. Hij kijkt in de bek, voelt de buik en meet de temperatuur. Vaak volgt bloed- en urineonderzoek, en soms een echo. Neem je aantekeningen mee over wat je kat de afgelopen dagen at en dronk.

De behandeling hangt af van de oorzaak. Daarnaast krijgt je kat vaak hulp om weer te eten: pijnstilling, een middel tegen misselijkheid, een eetlustopwekker of vocht. Eet hij al langer niet, dan kan de dierenarts tijdelijk bijvoeden via een voedingssonde. Dat klinkt heftig, maar volgens Cornell gaan veel katten met leververvetting na een paar dagen weer naar huis en herstellen ze goed. Medicijnen geef je alleen op voorschrift en volgens de bijsluiter of de instructie van je dierenarts.

Veelgestelde vragen

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies van je dierenarts. Twijfel je, bel dan liever een keer te vaak.