Hoe kan ik 2 katten aan elkaar laten wennen? Stappenplan, duur en wat als het niet lukt

Twee volwassen katten laat je aan elkaar wennen door ze eerst helemaal apart te houden en ze daarna in kleine stappen kennis te laten maken: eerst met elkaars geur, dan met elkaars aanblik en pas daarna met korte ontmoetingen onder toezicht. Je gaat pas naar de volgende stap als beide katten ontspannen blijven. Reken op een paar weken, en houd er rekening mee dat het soms een paar maanden duurt.

Voordat je begint: de basis in huis

De meeste ruzies tussen katten gaan over spullen en plekken. Een kat die moet delen, moet ook strijden. Zorg dus dat alles op orde is voordat de nieuwe kat binnenkomt.

Van alles één per kat, plus één extra

International Cat Care en Cats Protection gebruiken allebei dezelfde vuistregel: één per kat plus één extra, op verschillende plekken in huis. Bij twee katten zijn dat dus drie kattenbakken, drie voerplekken en drie waterbakken. Zet de bakken verspreid door het huis en niet naast elkaar, want twee bakken op een rij kan een kat zien als één plek. Welke bakken handig zijn als je er meer neerzet, lees je in onze gids over de beste kattenbak kiezen.

Eigen slaapplekken en hoogte

Geef elke kat eigen ligplaatsen en zorg voor plekken op verschillende hoogtes, zoals een krabpaal, een vensterbank of een plank. Een kat die zich onzeker voelt, kan dan omhoog in plaats van te vechten. Een stevige krabpaal met een paar ligplanken telt als krabplek én als uitkijkpost.

Laat beide katten eerst nakijken

Ga met de nieuwe kat naar de dierenarts voordat hij je eigen kat ontmoet: ingeënt, ontwormd en vrij van vlooien. Twijfel je over je eigen kat, laat die dan ook nakijken. Een kat met pijn is prikkelbaarder en reageert feller op een nieuwkomer. Zorg ook dat beide katten gecastreerd of gesteriliseerd zijn, want een ongecastreerde kater vecht veel vaker om territorium. Wanneer dat kan, lees je bij wanneer katten steriliseren.

Feromonen als steuntje in de rug

Een verdamper met nagemaakte kattenferomonen kan volgens International Cat Care een kalmerend effect hebben bij een introductie. Zet er een in de kamer van de nieuwe kat en een waar je eigen kat het meest ligt. Het onderzoek is wisselend en het vervangt het stappenplan niet. Wat het wel en niet doet, en welke versie bij ruzie tussen katten bedoeld is, lees je in onze gids over de feromonenverdamper voor je kat.

Stappenplan: zo laat je 2 katten aan elkaar wennen

Dit is de aanpak van International Cat Care en Cats Protection, aangevuld met de deurmethode die veel Amerikaanse dierenasielen gebruiken. De stappen zijn de vaste volgorde. De tijd per stap bepalen je katten.

Stap 1: Een eigen kamer voor de nieuwe kat

Kies een kamer die je eigen kat niet nodig heeft, zoals een logeerkamer of werkkamer. Zet er alles in: voer, water, een kattenbak, een bed, een plek om onder of in te kruipen, een krabpaal en speelgoed. Gebruik nieuwe spullen of spullen van de nieuwe kat zelf. Spullen van je eigen kat geven de nieuwkomer juist stress.

Laat de nieuwe kat eerst landen. Volgens International Cat Care duurt dat een paar dagen tot een week of twee. Je ziet dat hij zich thuis voelt als hij je vriendelijk begroet, speelt, normaal eet en de bak gebruikt, en met zijn kop langs meubels wrijft. Krabt hij aan de deur, miauwt hij lang of ijsbeert hij, dan heeft hij te weinig ruimte. Geef hem dan een tweede kamer erbij.

Stap 2: Geur uitwisselen

Katten leren elkaar eerst kennen via hun neus. Wrijf met een zacht doekje of handdoek over de wangen en het voorhoofd van de ene kat. Daar zitten de geurklieren. Leg het doekje midden op de vloer bij de andere kat, zodat die zelf kan kiezen of hij gaat snuffelen. Doe hetzelfde andersom.

Je kunt ook een stukje beddengoed ruilen. Ligt een kat er rustig op of naast, dan leg je het terug bij de eigen kat, zodat de geuren zich mengen. Blaast een kat naar het doekje of loopt hij er met een boog omheen, dan is hij nog niet zover. Herhaal het dan een paar dagen langer.

Stap 3: Van ruimte wisselen

Laat de nieuwe kat de rest van het huis verkennen terwijl je eigen kat even in een andere kamer zit. Laat daarna je eigen kat rondsnuffelen in de kamer van de nieuwe kat. Doe dit pas als de nieuwe kat zich in zijn eigen kamer helemaal op zijn gemak voelt. Zo raken ze aan elkaars geur in het hele huis gewend, zonder elkaar te zien.

Stap 4: Voeren aan weerszijden van een dichte deur

Zet de voerbakken aan beide kanten van een dichte deur. Begin op een afstand waarop beide katten rustig eten, bijvoorbeeld een meter of twee van de deur. Schuif de bakken elke dag een stukje dichter naar de deur toe. Gebruik iets wat ze echt lekker vinden, zoals natvoer of een paar snoepjes. Zo koppelen ze de geur van de ander aan iets fijns. Deze methode staat onder meer in de introductiegidsen van de Sacramento SPCA en de Maryland SPCA.

Stopt een van de katten met eten of gromt hij bij de deur, zet de bak dan weer verder weg. Eten beide katten ontspannen vlak bij de deur, dan ben je klaar voor de volgende stap.

Stap 5: Elkaar zien via een hekje of kier

Laat de katten elkaar zien door een barrière waar ze niet doorheen kunnen: een glazen deur, een stevig hor- of gaasscherm in de deuropening, of een traphekje. Een gewoon babyhekje is voor veel katten te laag. De Sacramento SPCA raadt aan om er dan twee boven elkaar te zetten. De Maryland SPCA hangt eerst een deken over het hekje en schuift die per sessie een stukje open, zodat de katten elkaar eerst maar een klein beetje zien.

Houd de sessies kort, een paar minuten, en stop terwijl het nog goed gaat. Snuffelen door het gaas is prima. Begint een kat te staren, te blazen of te grommen, roep hem dan bij zijn naam om zijn aandacht te verleggen, en sluit de deur. Straf nooit. Dat maakt een kat banger, en die angst koppelt hij aan de andere kat.

Een kleine kanttekening. International Cat Care raadt af om tijdens dit zichtcontact te voeren of te spelen, omdat het spanning kan geven. De Amerikaanse asielen gebruiken juist snoepjes. Kijk naar je katten. Eten ze ontspannen met de ander in zicht, dan helpt het. Zie je dat een kat schrokt of naar de ander blijft loeren, laat het eten dan weg en houd het kort.

Stap 6: Korte ontmoetingen onder toezicht

Gaat het zichtcontact al vele sessies goed, dan haal je de barrière weg op een moment dat beide katten rustig zijn of met iets anders bezig. Dwing ze niet naar elkaar toe. Het is al goed als ze in dezelfde ruimte rustig hun eigen gang gaan. Zorg dat elke kat een vluchtroute heeft en een hoge plek om naartoe te gaan.

Met twee mensen gaat dit het makkelijkst: ieder speelt met of beloont één kat aan een kant van de kamer. Zie je spanning, verbreek dan het oogcontact, bijvoorbeeld met een kussen of een stuk karton tussen de katten, en ga een stap terug.

Stap 7: Steeds langer samen

Lukken de ontmoetingen onder toezicht, laat de katten dan eerst een paar minuten vrij samen zijn en bouw dat langzaam op. Houd ze in het begin gescheiden als je niet thuis bent. De Sacramento SPCA adviseert om ze pas alleen samen thuis te laten als je ze een paar maanden goed hebt zien samengaan. Uiteindelijk kan de deur van de kamer van de nieuwe kat open blijven, zodat iedereen kan komen en gaan.

Het stappenplan in één overzicht

Stap	Wat je doet	Door naar de volgende stap als...
1. Eigen kamer	Nieuwe kat apart, met alles erop en eraan	Hij eet, speelt, slaapt en gebruikt de bak normaal
2. Geur	Doekje langs de wangen, beddengoed ruilen	Beide katten ruiken er rustig aan of negeren het
3. Ruimte wisselen	Om de beurt elkaars ruimte verkennen	Geen blazen, sproeien of verstoppen na afloop
4. Voeren bij de deur	Bakken elke dag dichter bij een dichte deur	Beide eten ontspannen vlak bij de deur
5. Zicht	Korte sessies achter gaas, glas of een hekje	Ze kijken, snuffelen en lopen rustig weer weg
6. Ontmoeten	Barrière weg, kort en onder toezicht	Ze gaan in dezelfde ruimte hun eigen gang
7. Samen	Steeds langer vrij samen	Ook na weken geen achtervolgen, blokkeren of vechten

Spelen en belonen

Speel in de wenperiode vooral apart met elke kat, op vaste momenten. Een kat die zijn jachtenergie kwijt is, is rustiger bij een ontmoeting. Een hengel met veren werkt goed omdat jij de afstand tussen de katten houdt. Ideeën vind je bij interactief kattenspeelgoed.

Zodra ze rustig samen in een kamer kunnen zijn, kun je ze tegelijk laten spelen, elk met een eigen speeltje en op een eigen plek. Beloon rustig gedrag met een snoepje of een zachte stem. Blijf je eigen kat zijn vaste routine en aandacht geven, zodat de nieuwkomer niet gaat voelen als iets wat hem iets afpakt.

Hoe lang duurt het voordat katten aan elkaar gewend zijn?

Eerlijk antwoord: dat weet niemand van tevoren. Bij sommige katten gaat het in een paar weken, bij andere duurt het een paar maanden. Dit zeggen de bronnen:

• Alleen het landen in de eigen kamer duurt volgens International Cat Care al een paar dagen tot een week of twee.
• Cats Protection zegt dat het hele proces weken kan duren, en dat haasten kan betekenen dat ze nooit aan elkaar wennen.
• Royal Canin schrijft dat het een paar dagen of zelfs maanden kan duren voordat katten de nieuwe situatie accepteren.
• De Sacramento SPCA rekent op een paar weken tot een paar maanden, de Maryland SPCA op een week tot zes maanden en soms langer.

Het duurt vaak langer als je eigen kat ouder is of al jaren alleen woont, als een van beide katten van nature angstig is, of als de katten erg verschillen in energie. Een speelse jonge kat bij een rustige kat die vooral wil liggen geeft volgens Cats Protection vaker spanning. Twee kittens wennen meestal sneller. Bij een kitten en een oudere kat gelden een paar eigen regels, zie hieronder.

Tel liever in stappen dan in dagen. Een stap terug hoort erbij en kost je uiteindelijk minder tijd dan doordrukken.

Signalen: gaat het goed of niet?

Het gaat goed

• Ze eten, slapen en gebruiken de bak normaal, ook met de ander in de buurt.
• Ze kijken naar elkaar en kijken dan weer weg, of lopen rustig langs elkaar.
• Ze raken met hun neuzen aan elkaar bij het begroeten.
• Later: ze liggen dicht bij elkaar, wassen elkaar of spelen samen. International Cat Care noemt dat de tekenen dat katten bij dezelfde groep horen.

Er is spanning

• Staren. Voor een kat is een lange, vaste blik een dreiging.
• Blokkeren: een kat gaat in de gang, bij de kattenbak, het kattenluik of de voerbak liggen, zodat de ander er niet langs kan. Dat lijkt vaak gewoon liggen.
• Achtervolgen, opwachten of bespringen, ook als de ander slaapt.
• Een kat die zich verstopt, alleen nog op bepaalde tijden uit één kamer komt, minder eet of naast de kattenbak plast.
• Blazen, grommen, oren plat of naar opzij gedraaid en een strak lijf.

Spelen of vechten?

Spelende katten zijn meestal stil, bijten zacht, houden hun nagels in en wisselen om wie achter wie aan zit. Na afloop gaan ze gewoon verder met wat ze deden. Bij vechten hoor je gekrijs en gegrom, vliegen er plukken haar en jaagt steeds dezelfde kat de ander weg.

Katten wennen niet aan elkaar: wat nu?

Blijft het blazen, of vechten ze zelfs? Dan zijn dit de stappen, in deze volgorde.

1. Scheid ze, zonder je handen. Pak nooit een kat op tijdens of vlak na een gevecht, want je loopt grote kans op een beet. Gooi een deken over ze heen of schuif een stuk karton of een kussen tussen ze, en leid ze naar aparte kamers. Ben je toch gebeten of gekrabd, ga dan meteen naar de huisarts. Kattenbeten raken snel ontstoken.
2. Laat ze tot rust komen. International Cat Care adviseert om ze na een flink gevecht 24 tot 48 uur volledig apart te houden. Kijk in die tijd niet even of het alweer gaat.
3. Laat de dierenarts kijken. Pijn, een ziekte of een ontsteking na een beet maakt een kat prikkelbaar. Dat wil je uitsluiten voordat je verder gaat.
4. Terug naar af. Lukt het daarna nog niet, behandel ze dan als vreemden en begin opnieuw bij stap 1, met nog kleinere stapjes. Dat geldt ook voor katten die al jaren samen woonden en ineens ruzie krijgen.
5. Kijk kritisch naar het huis. Zijn er echt genoeg bakken, voerplekken en hoge plekken, en staan ze verspreid? Geef de kat die het onderspit delft eventueel een eigen kamer waar de ander niet in kan. Een tweede uitgang, zoals een extra kattenluik, helpt bij buitenkatten.
6. Feromonen. Er is een verdamper die speciaal voor spanning tussen katten is gemaakt. Het effect is in onderzoek bescheiden, maar het risico is klein. Meer daarover in de gids over de feromonenverdamper.
7. Schakel een gedragsdeskundige in. Blijft het misgaan, vraag je dierenarts dan om een doorverwijzing naar een gedragsdeskundige dierenarts of een gekwalificeerde kattengedragstherapeut. Die komt bij je thuis kijken en maakt een plan voor jouw katten. Bij hevige angst of agressie kan een dierenarts in overleg ook medicatie overwegen. Geef nooit zelf iets zonder dierenarts.

Verwacht ook niet te veel. Katten zijn van nature eerder solitair en niet elke kat wil een maatje. Twee katten die elkaar verdragen en elkaar met rust laten, hebben het samen prima. Lukt zelfs dat na maanden niet en lijden een of beide katten eronder, dan is een nieuw thuis voor een van de twee soms de beste keuze. International Cat Care noemt dat in sommige gevallen de meest diervriendelijke uitkomst.

2 katers, twee poezen of een kater en een poes?

Voor katten die gecastreerd of gesteriliseerd zijn, is er weinig hard bewijs dat het geslacht veel uitmaakt. Twee gecastreerde katers kunnen prima samen, twee poezen ook, en een kater en een poes ook. Leeftijd, energie en karakter wegen zwaarder. Een ongecastreerde kater is wel een ander verhaal: die vecht veel vaker om zijn territorium. Laat hem castreren voordat je met de introductie begint. Meer over de verschillen in karakter en gedrag lees je in poes of kater: het verschil.

Een kitten bij een oudere kat

Bij een kitten volg je dezelfde volgorde, maar er komen een paar dingen bij. Een volwassen kat ervaart een kitten vaak als minder bedreigend, maar een kitten kan hem ook gek maken met zijn speelzucht. Je oudere kat heeft dan plekken nodig waar het kitten niet bij kan, en bij een oudere kat raadt de Dierenbescherming twee kittens aan, zodat die met elkaar spelen. Het complete stappenplan staat in kitten bij een oudere kat.

Veelgestelde vragen