Kattengeluiden en hun betekenis: van miauwen en spinnen tot janken 's nachts

Katten maken veel meer geluiden dan alleen miauw. Ze vallen in drie groepen: zachte geluiden met de bek dicht (spinnen, kirren), miauwen, en harde geluiden met de bek open (blazen, grommen, krijsen). Wat je kat bedoelt, hoor je aan de toon en zie je aan de situatie en zijn lijf. Hieronder staat elk geluid met zijn betekenis, en wanneer een geluid een reden is om de dierenarts te bellen.

Kattengeluiden en hun betekenis in één overzicht

Deze tabel is een snelle spiekbrief. Lees een geluid altijd samen met de rest van je kat: een kat die spint met platte oren en een strak lijf voelt zich anders dan een kat die spint op je schoot.

Geluid	Hoe het klinkt	Wat het meestal betekent
Miauwen	Van kort en hoog tot lang en klaaglijk	Je kat vraagt iets van jou: eten, aandacht, naar buiten
Spinnen	Laag, ritmisch gebrom met de bek dicht	Contact, ontspanning, soms vragen om eten of troost bij pijn
Kirren of trillen	Kort, rollend "prrrp" of "mrrp"	Vriendelijke begroeting, "kom mee"
Kakkeren	Snel klapperende kaken met tjirpjes	Opwinding bij een prooi die hij niet kan pakken
Blazen en sissen	Lucht die met kracht door de open bek gaat	Bang, voelt zich bedreigd: blijf weg
Grommen	Laag, aanhoudend gerommel	Waarschuwing, de stap voor een uithaal
Krijsen en janken	Hard, langgerekt, vaak op- en aflopend	Ruzie met een andere kat, of pijn
Krolse roep	Luid, aanhoudend, klinkt als nood	Een poes die krols is en een kater zoekt
Janken 's nachts (oude kat)	Luid roepen, vaak in het donker	Desoriëntatie, dementie of een lichamelijke oorzaak: laten nakijken

Wanneer is een kattengeluid een alarmsignaal?

De meeste geluiden zijn gewone kattentaal. Een paar geluiden betekenen dat je niet moet afwachten.

Bel meteen de dierenarts (ook 's nachts) als:

• je kat plotseling krijst of jankt en zijn achterpoten sleept of niet meer kan gebruiken. Koude, stijve achterpoten passen bij een bloedprop uit het hart (een zadeltrombus). Eigenaren denken vaak dat hun kat is aangereden, zo plotseling gaat het.
• je kat met open bek ademt, hijgt of hoorbaar en snel ademt. Katten ademen bijna altijd door hun neus.
• je kat jammert of roept in de kattenbak en er komt weinig of geen plas. Vooral bij een kater kan de plasbuis verstopt zijn, en dat is een spoedgeval.
• je kat krijst als je hem optilt of op een bepaalde plek aanraakt.

Maak binnen een paar dagen een afspraak als:

• een oudere kat meer, harder of 's nachts gaat roepen. Daar staat hieronder een aparte paragraaf over.
• je kat klappert met zijn tanden als hij eet of als je aan zijn bek komt. Dat kan bij een pijnlijke mond horen.
• je kat hoest, piept bij het ademen of vaak kokhalst. Lees meer in waarom je kat hoest en waarom katten overgeven.
• je kat ineens veel meer of veel minder geluid maakt dan je van hem gewend bent, zonder duidelijke reden.

Katten verbergen pijn zo lang ze kunnen. Een verandering in geluid is daarom vaak een van de eerste dingen die je merkt. Twijfel je of je kat ziek is, kijk dan ook naar de symptomen van de bekendste kattenziektes. Tip: neem het geluid op met je telefoon. Een dierenarts hoort dan precies wat jij hoort.

Drie soorten kattengeluiden

Katten hebben een grote woordenschat voor een roofdier. International Cat Care deelt de geluiden in drie groepen in:

• Geluiden met de bek dicht: spinnen en kirren. Die gebruikt een kat om te begroeten, aandacht te vragen en contact te houden.
• Miauwen: klinkt per keer anders in duur, hoogte en volume, en is vooral voor mensen bedoeld.
• Geluiden met de bek open: grommen, blazen, sissen, janken en krijsen. Dat zijn geluiden van een kat die zich verdedigt of aanvalt.

De Zweedse onderzoeker Susanne Schötz (Universiteit Lund) heeft jarenlang de geluiden van haar eigen katten en die van anderen opgenomen en geanalyseerd. Ze nam onder meer 538 vriendelijke geluiden op van drie katten, 257 geluiden die katten maakten naar prooien en 468 vijandige geluiden toen er een nieuwe kat bij haar drie katten kwam wonen. Voor dat werk kregen zij en haar collega's in 2021 een Ig Nobelprijs, de knipoogprijs voor onderzoek dat je eerst laat lachen en daarna laat nadenken. Een deel van wat hieronder staat, komt uit haar studies.

Alle kattengeluiden op een rij

Miauwen

Miauwen is het geluid dat iedereen kent, en het bijzondere is: het is grotendeels voor ons. Kittens miauwen naar hun moeder als ze honger hebben. Volwassen katten miauwen nauwelijks nog tegen elkaar. Bij mensen blijven ze het doen, omdat het werkt. Een kat die merkt dat een bepaald miauwtje tot eten leidt, gaat dat vaker doen. Zo bouwt elke kat met zijn baasje een eigen taaltje op. Een praatgrage eigenaar heeft vaak een praatgrage kat.

Huiskatten miauwen ook anders dan hun wilde voorouders. Onderzoeker Nicholas Nicastro vergeleek in 2004 het miauwen van huiskatten met dat van de Afrikaanse wilde kat. De miauw van de huiskat was korter en hoger, en luisteraars vonden hem veel prettiger om te horen.

De toon verraadt veel. In een studie van Schötz en Joost van de Weijer liepen miauwtjes rond etenstijd vaak omhoog aan het eind, terwijl miauwtjes van katten die bij de dierenarts zaten te wachten vaak omlaag liepen. Luisteraars konden beter dan gokken raden welke miauw bij welke situatie hoorde, en mensen met kattenervaring deden het duidelijk beter. Wat je in de praktijk hoort:

• Kort en hoog: een begroeting of een vriendelijk verzoek.
• Herhaald en dringend: je kat wil nu iets, vaak eten of een open deur.
• Lang, laag en aflopend: vaker ongenoegen, of een kat die zich niet prettig voelt.

Miauwt je kat 's ochtends om vijf uur bij je bed, dan heeft hij geleerd dat dat werkt. Daar staat verderop wat je eraan kunt doen.

Spinnen

Spinnen is het lage, trillende geluid dat een kat maakt met zijn bek dicht, zowel bij het in- als uitademen. Meestal hoort het bij een kat die tevreden is of contact zoekt. Moederpoezen spinnen naar hun kittens en kittens spinnen terug bij het drinken. Maar katten spinnen ook als ze eten willen, en zelfs als ze pijn hebben of gestrest zijn, bijvoorbeeld op de tafel bij de dierenarts. Spinnen betekent dus pas "ik voel me goed" als de rest van je kat ook ontspannen is. Hoe het spinnen werkt, waarom je kat erbij trilt of knort en of spinnen geneest, lees je in ons artikel waarom katten spinnen.

Kirren, trillen en tjirpen

Een kort, rollend "prrrp" of "mrrp" is een van de vriendelijkste geluiden die een kat maakt. Katten gebruiken het om elkaar en jou te begroeten, bijvoorbeeld als je thuiskomt. Moederpoezen roepen hun kittens ermee. Loopt je kat kirrend voor je uit naar de keuken, dan is de boodschap ongeveer "kom mee".

Leuk detail uit het onderzoek van Schötz: luisteraars die geluiden moesten indelen naar emotie, hielden zo'n vriendelijke triller vaak voor boosheid. Op papier klinkt het misschien als een grom, maar wie zijn kat erbij ziet staan met de staart recht omhoog, weet wel beter.

Kakkeren naar vogels

Zit je kat voor het raam naar een vogel te kijken en klappert hij snel met zijn kaken, met hoge tjirpjes erbij? Dat heet kakkeren, ook wel mekkeren of kekkeren. Schötz deelde deze prooigeluiden op in vier soorten, van het klapperende kakkeren tot korte tjirpjes en twitterende geluidjes, en vond grote verschillen tussen katten.

Waarom katten het doen, weet niemand zeker. Cats Protection noemt de bekendste verklaringen: opwinding of frustratie over een prooi die je kat ziet maar niet kan pakken, een kat die zijn prooi nadoet, of een kat die alvast de nekbeet oefent waarmee hij een prooi doodt. Het is in elk geval normaal gedrag. Een kat die vaak zit te kakkeren achter het raam, heeft er baat bij als je dat jachtgevoel thuis een uitweg geeft met korte speelsessies met een hengel of ander interactief kattenspeelgoed.

Let op het verschil met tandenklapperen als je kat eet of als je aan zijn bek komt. Dat is geen jachtgeluid en kan bij mondpijn horen.

Blazen en sissen

Blazen is het bekendste waarschuwingsgeluid: je kat opent zijn bek, trekt zijn lippen op en duwt met kracht lucht naar buiten. Dat sissen gaat vaak samen met platte oren, een bolle rug en een dikke staart. Een nog fellere variant is het spugen: een kort, explosief geblaas.

Een blazende kat is in de eerste plaats bang en zegt: kom niet dichterbij. Ga er niet op in en geef hem ruimte. Blaast je kat naar een nieuwe huisgenoot, dan is dat in de eerste dagen heel gewoon. Hoe je dat rustig aanpakt, lees je in hoe je twee katten aan elkaar laat wennen. Blaast een kat die nooit blaast ineens naar jou als je hem aanraakt, denk dan ook aan pijn.

Grommen

Grommen is een laag, aanhoudend gerommel diep uit de keel. Het is een duidelijke waarschuwing, vaak de stap vlak voor een uithaal. Katten grommen naar andere katten, naar honden, naar een bezoeker die te dichtbij komt, en soms boven een prooi of een stuk vlees dat ze niet willen delen. Schötz hoorde bij de kennismaking van een nieuwe kat met haar drie katten ook mengvormen: een grom die overgaat in een jank, en een grauw met ontblote tanden.

Krijsen en janken bij ruzie

Het harde, op- en aflopende janken dat je 's nachts in de straat hoort, komt meestal van twee katten die elkaar strak staan aan te kijken. Dat gejank kan minutenlang duren voordat er iemand wegloopt of aanvalt. Een korte, schelle krijs hoor je als het echt tot een gevecht komt of als een kat schrikt of pijn heeft.

Wat voor geluid maakt een kater?

Katers en poezen hebben dezelfde geluiden. Het verschil zit vooral in niet-gecastreerde katers. Die zwerven verder, vechten vaker om territorium en poezen, en zijn dus ook vaker de bron van dat nachtelijke janken en krijsen. Na castratie wordt dat meestal minder. Wat er nog meer verschilt tussen katers en poezen, lees je in het verschil tussen een kater en een poes.

De krolse roep

Een poes die krols is, kan nauwelijks gemist worden. Ze roept luid en aanhoudend met een eisend, op- en aflopend geluid, rolt over de vloer, is extra aanhalig, holt haar rug en legt haar staart opzij. Veel eigenaren schrikken, want het klinkt alsof ze pijn heeft. Volgens de PDSA doet krols zijn geen pijn, al is je poes er wel onrustig van.

De eerste krolsheid komt meestal tussen 4 en 12 maanden, vaak al terwijl je kat er nog uitziet als een kitten. Zonder sterilisatie komt ze grofweg van februari tot oktober steeds terug, telkens ongeveer twee tot drie weken na elkaar. Stopt het roepen ineens nadat ze buiten is geweest, dan kan ze gedekt zijn. Lees daarover meer in alles over de zwangere kat. Sterilisatie stopt de krolsheid. Wanneer dat het beste kan, staat in wanneer je een kat laat steriliseren, en hoe de puberteit verder verloopt in wanneer een kat volwassen is.

Een oude kat die 's nachts jankt

Gaat een oudere kat 's nachts luid roepen of janken, vaak in een donkere gang of kamer, neem dat dan serieus. Het kan passen bij cognitieve dysfunctie, de kattenvariant van dementie. Andere signalen daarvan zijn verdwaald lijken in huis, overdag meer slapen en 's nachts onrustig zijn, minder contact zoeken of juist aanhaliger worden, en plassen naast de bak. In een overzichtsstudie van Danielle Gunn-Moore en collega's (2007) liet ruim een kwart van de katten van 11 tot 14 jaar zulke gedragsveranderingen zien, en meer dan de helft van de katten vanaf 15 jaar.

Dementie is wel iets wat de dierenarts pas vaststelt als andere oorzaken zijn uitgesloten. Die zijn er genoeg:

• Een te snel werkende schildklier. Volgens Cats Protection treft die vooral katten boven de 10 jaar. Ze worden onrustig en luidruchtiger, eten meer en vallen toch af.
• Hoge bloeddruk. Die zie je vaak pas als hij al ver gevorderd is, en kan zorgen voor desoriëntatie en plotselinge blindheid. Een te snelle schildklier en nierziekte kunnen allebei een hoge bloeddruk geven. International Cat Care raadt aan de bloeddruk vanaf 7 jaar regelmatig te laten meten.
• Pijn, bijvoorbeeld door artrose, en nierziekte.

Laat je oude kat daarom nakijken, met bloedonderzoek en een bloeddrukmeting. Veel van die oorzaken zijn goed te behandelen, en dan wordt het 's nachts vaak ook weer rustiger. Thuis helpt een vaste dagindeling, een nachtlampje, en eten, water en een kattenbak met een lage rand dichtbij. Meer over de zorg voor een oudere kat lees je in verzorging van senior katten, en over dementie en herkenning in hoe lang een kat zijn baasje herinnert.

Kat maakt rare geluiden: wat is het?

Niet elk vreemd geluid is meteen zorgwekkend. Een paar geluiden die eigenaren vaak verbazen:

• Snurken: sommige katten snurken een beetje in diepe slaap. Gaat het ineens harder of hoor je het ook als je kat wakker is, laat dan zijn neus en keel nakijken.
• Kakkeren bij het raam: jachtgedrag, zie hierboven.
• Een kreun of grom die steeds terugkomt bij dezelfde beweging, zoals springen, gaan liggen of opgetild worden: dat kan bij pijn horen. Laat het nakijken.
• Kokhalzen: vaak een haarbal of iets wat verkeerd viel. Gebeurt het vaak of komt er niets uit, ga dan langs.
• Piepend of reutelend ademen, of ademen met open bek: geen kattentaal. Bel je dierenarts.

Zo versta je je kat beter

Kattengeluiden lees je nooit los. Kijk naar de situatie (staat hij bij zijn bak, bij de deur, voor het raam?) en naar zijn lijf: staart, oren, ogen en houding. Een uitgebreide uitleg over de lichaamstaal van katten staat in kattengedrag: alles wat je moet weten.

Een paar dingen die helpen:

• Let op de toon. Oplopend aan het eind is vaak een verzoek, aflopend vaker ongemak.
• Praat tegen je kat. Miauwen is aangeleerd gedrag dat vorm krijgt door hoe jij reageert. Wie veel tegen zijn kat praat, krijgt vaak een kat die meer terugpraat.
• Beloon het geluid dat je wilt horen. Reageer je op elke miauw om vijf uur 's ochtends, dan leert je kat dat het werkt. Reageer op rustige momenten en negeer het vroege gemiauw (nadat de dierenarts lichamelijke oorzaken heeft uitgesloten).
• Haal de oorzaak weg. Een kat die 's ochtends vroeg om eten zeurt, vraagt jou om iets wat een timer ook kan. Een automatische voerbak geeft het ontbijt op een vaste tijd, zodat jij niet meer de wekker bent. Een kwartier spelen en daarna een kleine maaltijd voor het slapengaan helpt ook.

Het geluid van de voerzak, het blikje of de koelkastdeur leert je kat trouwens razendsnel herkennen. Dat is gewoon leren: dat geluid betekent eten. Je kunt het ook gebruiken om je kat binnen te roepen, door steeds hetzelfde geluid te maken voordat je hem iets lekkers geeft.

Veelgestelde vragen