Wanneer laat je je kat steriliseren? Leeftijd, herstel en gedrag

Laat je kitten rond 4 maanden castreren of steriliseren, vóór de eerste krolsheid. Dat adviseren International Cat Care en The Cat Group, een samenwerking van Britse dierenartsen- en kattenorganisaties. De Nederlandse dierenartsenvereniging KNMvD houdt volgens het LICG 4 tot 6 maanden aan. Wacht je langer, dan loop je het risico dat je poes al drachtig wordt, want een kitten kan vanaf ongeveer 4 maanden vruchtbaar zijn.

Op welke leeftijd laat je een kitten steriliseren?

Het advies is de laatste jaren jonger geworden. Vroeger was 6 maanden de standaard. Tegenwoordig adviseren International Cat Care, Cats Protection en de RSPCA om katten rond 4 maanden te laten helpen. The Cat Group doet dat al sinds 2006, en de Britse dierenartsenvereniging BVA raadt castratie vanaf 16 weken aan.

De reden is simpel. Een kitten kan vanaf ongeveer 4 maanden vruchtbaar zijn, en dan is het te laat. International Cat Care schrijft dat er volgens recent onderzoek geen nadelen zijn aan castreren of steriliseren rond 4 maanden. Uit Britse en Belgische studies blijkt ook niet dat de operatie op die leeftijd riskanter is. Jonge kittens herstellen juist sneller.

In Nederland zie je nog veel verschil tussen praktijken. De KNMvD adviseert 4 tot 6 maanden. Volgens het LICG adviseerde een groot deel van de Nederlandse dierenartsen een tijd geleden nog 6 tot 9 maanden. Het LICG concludeert dat er geen onderzoek is dat één beste leeftijd aanwijst. Zeker is wel: hoe langer je wacht, hoe groter de kans op een ongewenst nestje. Kies je voor later, houd je kitten dan binnen en weg van ongecastreerde katten tot de ingreep.

Wanneer laat je een poes steriliseren?

Bij voorkeur vóór haar eerste krolsheid. Die komt meestal rond 6 maanden, maar soms al met 4 of 5 maanden. Een poes van die leeftijd kan drachtig worden, ook van een broertje uit hetzelfde nest. Hoeveel kittens dat oplevert en hoe vaak per jaar, lees je in hoeveel kittens krijgt een kat.

Sterilisatie vóór 6 maanden verlaagt volgens International Cat Care ook het risico op bepaalde vormen van kanker. Een gesteriliseerde poes heeft bovendien vrijwel geen kans meer op een baarmoederontsteking (pyometra), een infectie die levensgevaarlijk kan zijn.

Wanneer laat je een kater castreren?

Ook rond 4 maanden. Katers worden vaak iets later geslachtsrijp dan poezen, maar het LICG noemt onderzoek waaruit blijkt dat ook katers al na 4 maanden vruchtbaar kunnen zijn. Castreer je voordat het hormoon testosteron op gang komt, dan begint hij meestal niet met sproeien. Welk gedrag een ongecastreerde kater laat zien, lees je in het verschil tussen katers en poezen.

Grote rassen zoals de Maine Coon

Bij hele grote rassen adviseert International Cat Care de timing met je dierenarts te bespreken. Het LICG noemt een mogelijk verband tussen vroege castratie en epifysiolyse bij katers, een aandoening waarbij de heupkop bij de groeischijf loslaat. Bij de Maine Coon komt dat vaker voor en lijkt het ook erfelijk. Het onderzoek is klein en het verband is niet bewezen. Meer over deze aandoening staat in Maine Coon gezondheidsproblemen.

Na een nestje of tijdens de dracht

Een poes kan al één tot twee weken na de bevalling weer drachtig worden. Laat haar steriliseren als de kittens rond 8 weken oud zijn en houd haar tot die tijd binnen. Steriliseren tijdens de dracht kan ook. Dat is een keuze die je met je dierenarts maakt. Meer daarover lees je bij zwangere kat.

Een volwassen of oudere kat

Ook een volwassen kat kun je nog laten helpen. Bij katten ouder dan 7 jaar adviseert de dierenarts vaak eerst een bloedonderzoek om te zien of de narcose veilig is. Gedrag dat al jaren ingesleten is, zoals sproeien, verdwijnt bij een oudere kater niet altijd helemaal.

Castratie of sterilisatie: wat gebeurt er?

In Nederland zeggen we meestal dat je een kater castreert en een poes steriliseert. Dierenartsen spreken bij allebei van castratie, omdat bij beide de geslachtsklieren worden weggehaald. Een echte sterilisatie, waarbij alleen de eileiders worden doorgeknipt, gebeurt bij katten bijna nooit. In dit artikel gebruiken we de woorden zoals de meeste mensen ze gebruiken.

• Kater: onder narcose haalt de dierenarts via twee kleine sneetjes in het balzakje de teelballen weg. Er wordt meestal niet gehecht. Het plekje onder de staart wordt kaalgeschoren en de wondjes zijn na ongeveer 10 dagen dicht.
• Poes: onder narcose haalt de dierenarts de eierstokken weg, en soms ook de baarmoeder. Dat gebeurt via een sneetje in de flank of in de buik. Er wordt gehecht. Oplosbare hechtingen verdwijnen vanzelf, andere haalt de dierenarts na 7 tot 10 dagen weg.

Bij een poes is het een grotere ingreep dan bij een kater. Daarom duurt het herstel iets langer en is het ook duurder.

Hoe lang duurt een sterilisatie?

Voor jou is het meestal een dag. Je brengt je kat 's ochtends naar de praktijk en haalt hem aan het eind van de dag weer op. De operatie zelf is kort. De meeste tijd zit in de voorbereiding, de narcose en het wakker worden.

Zo bereid je je voor:

• Nuchter: je dierenarts vertelt vanaf wanneer je kat niet meer mag eten. Bij heel jonge kittens is die periode korter, omdat hun bloedsuiker snel daalt.
• Binnen houden: houd je kat de avond ervoor binnen, met een kattenbak, zodat hij 's ochtends niet zoek is.
• Vervoer: neem een stevige, goed sluitende mand mee. Een suffe kat wil je niet op schoot vervoeren. Welke mand handig is, lees je in onze gids over de beste reismand voor je kat.
• Chip: is je kat nog niet gechipt, vraag dan of dat meteen kan. In België is een chip en registratie verplicht.

Herstel na sterilisatie of castratie

Volgens Cats Protection staan katten meestal binnen een paar uur weer op hun pootjes, katers soms al binnen een paar minuten. Jonge katten en katers herstellen het snelst. De wond is na ongeveer 10 dagen genezen.

Bel je dierenarts als:

• de wond rood of dik wordt, gaat lekken of open gaat
• je kat de dag na de operatie nog niet eet of ongewoon stil en suf blijft
• je kat veel aan de wond likt of krabt, ondanks de kraag of romper
• je twijfelt over de pijnstilling, de dosis of het tijdstip

De eerste avond

Je kat kan na de narcose wiebelig, moe of juist wat opgewonden zijn. Dat is normaal. De eerste uren eet hij vaak niet en kan hij wat misselijk zijn. Geef hem een rustige, warme plek met water en de kattenbak dichtbij. De meeste katten eten de volgende dag weer en zijn dan ook weer zichzelf.

Rust en binnen blijven

Houd je kat een paar dagen zo rustig mogelijk, zodat de wond van binnen kan genezen. Klimmen en springen voorkom je nooit helemaal. Haal wel de verleiding weg: geen wilde spelletjes en geen toegang tot de hoge kast. Laat je kat pas weer naar buiten als je dierenarts dat zegt.

Let op bij een kater. Ook na castratie kan hij nog een tijd vruchtbaar zijn. Het LICG noemt onderzoek waarin tot 49 dagen na de castratie nog levende zaadcellen werden gevonden. Houd hem in die periode weg van poezen die niet gesteriliseerd zijn.

Kraag of romper

Een kat die aan de wond likt, kan de hechtingen kapot maken of de wond laten ontsteken. Je dierenarts geeft daarom vaak een kraag mee, of adviseert een romper (een soort shirtje dat de buik bedekt). Bij een poes met een wond in de buik of flank is een romper een goed alternatief voor de kraag. Bij een kater zit de wond onder de staart en is een kraag meestal de handigste oplossing. Kijk elke dag even naar de wond. Wordt hij rood of dik, of komt er vocht uit, bel dan je dierenarts.

Een kraag of romper zit meestal niet bij de prijs van de ingreep inbegrepen. Vraag je dierenarts wat hij voor jouw kat aanraadt.

Gedrag van je kat na sterilisatie

De eerste dagen

Na de narcose is je kat een paar uur suf, wiebelig of juist wat opgewonden. Dat trekt meestal binnen een dag bij. Is je kat na een dag nog stil, eet hij niet of verstopt hij zich, bel dan je dierenarts. Het kan een teken van pijn zijn.

Op de lange termijn

Het gedrag dat door geslachtshormonen komt, wordt minder of verdwijnt:

• Krols: een gesteriliseerde poes wordt niet meer krols. Geen nachtelijk geroep en geen rollen over de vloer meer.
• Sproeien: volgens VCA Animal Hospitals stopt of vermindert het bij ongeveer 85% van de katers. Een klein deel blijft het doen, vooral bij stress. Ruikt het huis al naar plas, kijk dan bij kattenplas geur verwijderen.
• Zwerven: neemt bij ongeveer 90% van de katers af. Hij blijft dichter bij huis en loopt minder risico in het verkeer. Meer daarover in waarom lopen katten weg van huis.
• Vechten: minder vechtpartijen, dus minder bijtwonden, abcessen en kans op FIV (kattenaids) en FeLV.

Het karakter van je kat blijft. Een speelse kat blijft speels en een knuffelaar blijft een knuffelaar. Het LICG noemt een onderzoek onder ruim 1.600 katten waarin gecastreerde katten juist aanhankelijker werden naar mensen. Wat veel eigenaren merken: hun kat wordt rustiger, huiselijker en hongeriger.

Wordt een poes na sterilisatie nog krols?

Dat hoort niet. Een poes die vlak na de ingreep nog wat krols gedrag laat zien, had soms nog hormonen in haar bloed. Komt het krols zijn weken of maanden later terug, dan kan er een stukje eierstokweefsel zijn achtergebleven of teruggegroeid. Dat heet het ovarieel-restsyndroom. Je dierenarts kan het met bloedonderzoek vaststellen en het weefsel alsnog weghalen. Laat het niet zitten, want het blijft hormonen aanmaken.

Overgewicht voorkomen na sterilisatie

Na castratie of sterilisatie heeft je kat minder energie nodig, terwijl de eetlust juist toeneemt. Royal Canin noemt een daling van het energieverbruik van ongeveer 30% en een stijging van de eetlust van ongeveer 18%. Geef je evenveel als voor de ingreep, dan komt je kat aan. Het LICG adviseert om na castratie ongeveer een derde minder te voeren.

Het moment van castreren maakt daarbij volgens het LICG weinig uit. Het gaat om hoeveel je voert. Zo houd je je kat op gewicht:

• Weeg het voer af en verlaag de hoeveelheid in de weken na de ingreep. Een kitten dat jong geholpen is, groeit nog en blijft kittenvoer krijgen, maar ook dan let je op de portie.
• Laat de voerbak niet de hele dag vol staan. Verdeel de dagportie over een paar vaste momenten. Hoe je dat aanpakt, lees je in wanneer geef je katten eten. Ben je overdag weg, dan kan een automatische voerbak de porties voor je verdelen.
• Laat je kat bewegen. Een paar korte speelsessies per dag helpen. Ideeën vind je bij interactief kattenspeelgoed.
• Weeg je kat regelmatig en vraag je dierenarts wat een gezond gewicht is. Overweeg je ander voer, kijk dan bij goed kattenvoer kiezen.

Wat kost een sterilisatie of castratie?

Volgens een overzicht van Overstappen.nl (bijgewerkt september 2026) kost castratie van een kater in Nederland gemiddeld zo'n €90 tot €95 en sterilisatie van een poes zo'n €160 tot €185, inclusief narcose. Dierenartsen bepalen hun eigen tarieven en het verschil tussen praktijken kan oplopen tot ongeveer €80. Vraag dus vooraf een prijs.

Reken op wat extra kosten:

• een kraag of romper, die zit vaak niet bij de prijs inbegrepen
• een bloedonderzoek vooraf bij katten ouder dan 7 jaar, volgens Overstappen.nl zo'n €70 tot €150
• een nacontrole, die bij sommige praktijken wel en bij andere niet in de prijs zit

De meeste dierenverzekeringen vergoeden castratie of sterilisatie niet, omdat het als preventieve zorg geldt. Soms kan het met een aanvullende module. Meer daarover in ons stuk over kattenverzekeringen. In België geven sommige gemeenten een sterilisatiepremie. Vraag bij je gemeente of OCMW of dat bij jou ook zo is.

Sterilisatieplicht in België

In Nederland is castreren of steriliseren niet verplicht. In België wel, in alle drie de gewesten:

Gewest	Wanneer	Goed om te weten
Vlaanderen	Tussen 8 weken en 5 maanden	Advies: wacht tot je kitten meer dan 1 kg weegt en gevaccineerd is. Een kat die je verkoopt of weggeeft, moet altijd gesteriliseerd zijn.
Brussel	Vóór 6 maanden	Geldt voor katten geboren vanaf 2018. Een kat die ouder dan 5 maanden in het gewest komt wonen, moet binnen 30 dagen geholpen worden.
Wallonië	Vóór 6 maanden	Geldt voor katten geboren na 1 november 2017. Een verkochte of weggegeven kat moet altijd gesteriliseerd zijn.

In Vlaanderen moet een kat uit het buitenland die ouder is dan 5 maanden binnen 30 dagen na aankomst gesteriliseerd zijn. Fokkatten van erkende kwekers vallen buiten de plicht. Naast sterilisatie zijn chippen en registreren verplicht. Dat kan meteen tijdens dezelfde ingreep. Controleer bij twijfel de site van je gewest, want regels kunnen veranderen.

Vijf misverstanden over steriliseren

"Een poes moet eerst één nestje hebben"

Dit is het hardnekkigste misverstand. Volgens Cats Protection en de RSPCA heeft een nestje geen enkel voordeel voor de gezondheid of het welzijn van je poes. Het kan zelfs nadelig zijn, zeker als ze zelf nog jong is. Daar komt bij dat het vinden van goede baasjes vaak tegenvalt. In een enquête van de RSPCA had iets meer dan de helft van de eigenaren met een nestje moeite om de kittens te plaatsen.

"Een gesteriliseerde kat wordt dik en lui"

Een gesteriliseerde kat heeft minder energie nodig. Krijgt hij evenveel voer als voorheen, dan wordt hij dik. Pas je de portie aan en speel je met hem, dan blijft hij op gewicht en net zo actief.

"Het verandert het karakter van mijn kat"

Het hormonale gedrag verdwijnt, het karakter blijft. Veel katten worden wat rustiger en aanhankelijker.

"Een binnenkat hoeft niet geholpen te worden"

Een krolse binnenpoes roept ook binnen, en een kater kan ook binnen gaan sproeien. Daarnaast glipt een krolse poes makkelijk een keer naar buiten. Het LICG adviseert een kat die niet geholpen is daarom binnen te houden tot de ingreep.

"De pil of prikpil is een goed alternatief"

Hormonen om de krolsheid te onderdrukken zijn voor de lange termijn geen goede oplossing. Leefmilieu Brussel wijst erop dat de prikpil de kans op melkkliertumoren en baarmoederontsteking kan verhogen, terwijl sterilisatie die risico's juist verlaagt. Wil je tijdelijk niet laten helpen, overleg dan met je dierenarts.

Veelgestelde vragen