Wanneer mag je kat of kitten naar buiten? En wanneer houd je hem binnen

Een kitten mag zonder begeleiding naar buiten als hij volledig is ingeënt, gechipt en gecastreerd. In de praktijk is dat rond 5 tot 6 maanden. Neem je een volwassen kat in huis of verhuis je, dan blijft hij eerst 2 tot 4 weken binnen zodat het nieuwe huis echt zijn thuis wordt. De eerste keer ga je mee naar buiten, op een rustig moment en vlak voor het eten. Zo adviseren ook International Cat Care, Cats Protection en het Landelijk InformatieCentrum Gezelschapsdieren (LICG).

Wanneer mag een kitten naar buiten?

Er is geen vaste leeftijd waarop een kitten ineens klaar is. Wat telt is dat drie dingen geregeld zijn. Zodra alle drie rond zijn, zit je meestal tussen de 5 en 6 maanden.

1. Volledig ingeënt

Buiten komt je kitten in contact met andere katten en met plekken waar zieke katten zijn geweest. Het virus van kattenziekte kan volgens het LICG maandenlang in de omgeving overleven. Daarom krijgt een kitten eerst zijn basisvaccinaties tegen kattenziekte en niesziekte. Het LICG adviseert sinds een paar jaar drie entingen: rond 8 à 9 weken, rond 12 weken en rond 16 weken. Na de laatste enting houd je je kitten nog ongeveer tien dagen binnen, zodat de bescherming op gang komt. Meer over het schema lees je in wanneer je je kat laat vaccineren.

Lees je op Engelse sites dat een kitten al met 13 tot 14 weken naar buiten kan? Die gaan uit van twee entingen. Volg het schema dat jouw dierenarts aanhoudt.

2. Gecastreerd of gesteriliseerd

Kittens kunnen vanaf ongeveer 4 maanden geslachtsrijp worden. Een ongecastreerde kater zwerft kilometers ver op zoek naar een poes, steekt daarbij drukke wegen over en vecht vaker. Een poes die niet geholpen is, kan bij haar eerste uitstapje drachtig thuiskomen. Dierenartsen castreren meestal rond 4 à 5 maanden. Laat je kitten pas los als de wond helemaal genezen is. Een kater kan na de ingreep nog 6 tot 7 weken vruchtbaar zijn, en het LICG raadt aan hem in die tijd binnen te houden. Lees meer in wanneer je je kat laat steriliseren of castreren.

3. Gechipt en geregistreerd

Een chip is het enige kenmerk dat je kat niet kan verliezen. Een dierenarts of asiel leest het nummer uit en vindt via de database jouw telefoonnummer. Controleer na het chippen of je gegevens kloppen. In Nederland is chippen voor katten nog niet verplicht. Er komt een chip- en registratieplicht, maar de ingangsdatum staat nog niet vast.

Vergeet ook ontwormen en vlooienbescherming niet. Een kitten dat gaat jagen, krijgt sneller wormen. Hoe vaak dat moet, lees je bij ontworming bij je kitten.

Hoe oud moet een kitten zijn om naar buiten te gaan?

Leeftijd	Wat kan er
Tot ongeveer 18 weken	Binnen blijven. De vaccinaties zijn nog niet af of net gegeven.
Ongeveer 4 tot 5 maanden	Korte uitstapjes in een afgesloten tuin of op een kattenveilig balkon, met jou erbij. Of wennen aan een tuigje.
Rond 5 tot 6 maanden	Ingeënt, gechipt, gecastreerd en hersteld: je kunt beginnen met het stappenplan hieronder.
Vanaf 6 maanden	Steeds langer en zelfstandiger buiten, overdag. International Cat Care raadt aan een kitten tot ongeveer deze leeftijd niet alleen buiten te laten.

Nog aan het inkopen voor je kitten? Op de checklist met kitten benodigdheden staat wat je in de eerste weken nodig hebt.

Nieuwe kat of verhuisd: eerst 2 tot 4 weken binnen

Een kat die net bij je komt wonen, kent de weg naar huis nog niet. Laat je hem te vroeg naar buiten, dan is de kans groot dat hij op zoek gaat naar zijn oude huis of de weg kwijtraakt. Hoe lang hij binnen moet blijven, hangt af van de kat. De richtlijnen liggen dicht bij elkaar:

• Het LICG adviseert minstens twee weken binnen na een verhuizing.
• International Cat Care noemt 2 tot 3 weken voor een volwassen kat die je net hebt geadopteerd.
• Cats Protection rekent op 3 tot 4 weken, de tijd die een kat meestal nodig heeft om te wennen.

Het moment om te beginnen is als je kat ontspannen door het hele huis loopt, normaal eet en de kattenbak gebruikt, en nieuwsgierig bij de deur gaat zitten. Een asielkat of een schuwe kat heeft vaak meer tijd nodig. Een kat die jarenlang in zijn oude buurt rondliep, wil soms juist zo snel mogelijk naar buiten. Bij hem is wachten extra belangrijk.

Ga je verhuizen met een kat die al buiten kwam? Hoe je de verhuisdag zelf aanpakt en hoe je hem in het nieuwe huis laat wennen, lees je in verhuizen met je kat.

Kat voor het eerst naar buiten: stap voor stap

Dit stappenplan geldt voor een kitten en voor een volwassen kat die nieuw is in huis. Het is gebaseerd op de adviezen van International Cat Care, Cats Protection en het LICG.

1. Check de basis. Chip geregistreerd met je huidige telefoonnummer, vaccinaties bij, ontwormd en beschermd tegen vlooien en teken. Wil je ook een halsbandje met je nummer, kies dan een veiligheidshalsband die openklikt als hij ergens achter blijft haken.
2. Oefen binnen het roepen. Roep zijn naam met een vast geluid, bijvoorbeeld het rammelen van het snoepjeszakje, en beloon hem elke keer als hij komt. Die gewoonte neem je straks mee naar buiten.
3. Loop de tuin na. Dek een vijver af, dicht gaten in de schutting en haal giftige planten en tuinchemicaliën weg. Welke planten gevaarlijk zijn, staat in het overzicht van giftige planten voor katten.
4. Kies het moment. Een droge, rustige dag, overdag, en een dag waarop jij thuis bent. Geen bouwlawaai, geen feest bij de buren, geen grasmaaier.
5. Ga vlak voor etenstijd. Een kat met een beetje honger komt eerder terug als je roept. Geef hem dus niet eerst een volle bak.
6. Zet de deur open en laat hem zelf gaan. Draag je kat niet naar buiten. Laat hem zelf beslissen wanneer hij over de drempel stapt, en laat de deur openstaan zodat hij altijd terug naar binnen kan.
7. Ga mee en blijf rustig. Veel katten duiken eerst onder een struik. Dat is normaal. Ga erbij zitten en laat hem snuffelen.
8. Houd het kort. Na een halfuur tot een uur roep je hem binnen voor zijn maaltijd. De volgende dag doe je het opnieuw en laat je hem iets langer.
9. Bouw het op. Roep hem tussendoor af en toe voor een snoepje en laat hem daarna weer verder ontdekken. Zo leert hij dat terugkomen loont. Een kitten blijf je begeleiden tot hij de tuin kent en zelf de weg naar de deur vindt.

Gaat het goed, dan is een kattenluik de volgende stap. Met een kattenluik met chip komt alleen jouw kat binnen en zet je het luik 's nachts op slot. Hoe hoog en waar je het plaatst, lees je in kattenluik plaatsen.

Een schuwe kat of een kat die eerst altijd binnen woonde, heeft soms weken nodig voordat hij zelfstandig naar buiten durft. Volgens het LICG gaan veel van deze katten in het begin alleen mee naar buiten als jij er bent. Geef hem die tijd.

Is een tuigje een goede tussenstap?

Voor een kitten dat nog niet los mag of een binnenkat die af en toe naar buiten wil, kan een tuigje werken. Laat hem eerst binnen wennen en ga daarna naar een rustige plek. Gebruik nooit een halsband aan de lijn en zet je kat nooit onbeheerd vast in de tuin. Welk model past en hoe je hem stap voor stap laat wennen, staat in de gids over het beste kattentuigje.

Binnenkat of buitenkat: een eerlijke afweging

De meeste Nederlandse katten mogen naar buiten. Toch houden steeds meer mensen hun kat binnen. Beide keuzes zijn te verdedigen, en geen van beide is zonder nadelen.

	Buitenkat	Binnenkat
Grootste risico	Verkeer. Vaak gaat het om jonge katten onder het jaar, en 's nachts gebeuren meer ongelukken.	Verveling en stress, met krabben, plassen in huis, overmatig likken of agressie als gevolg.
Gezondheid	Meer kans op vechtwonden, besmettelijke ziektes (zoals FIV), vlooien, teken, wormen en vergiftiging.	Meer kans op overgewicht door te weinig beweging. Grotere kans op een lang leven.
Gedrag	Kan jagen, klimmen, krabben en ontsnappen aan spanning in huis.	Reageert vaak sterker op veranderingen, bezoek of een nieuwe huisgenoot.
Wat jij moet doen	Chip, vaccinaties, castratie, parasietenbestrijding, 's nachts binnen.	Dagelijks spelen, klim- en krabplekken, ramen beveiligen, nagels in de gaten houden.

Het LICG vat het zo samen: een binnenkat heeft een grotere kans op een lang leven en een goede lichamelijke gezondheid, maar ook meer kans op psychische problemen en gedragsstoornissen. Cats Protection wijst erop dat niet alleen drukke wegen gevaarlijk zijn. Ook een stil landweggetje waar af en toe een auto komt, kan een kat overvallen. Katten lijken beter om te gaan met een weg die altijd druk is dan met een weg die alleen in de spits druk is.

Binnen past vaak beter bij een schuwe of angstige kat, een kat met FIV of een andere aandoening, een kat die slecht ziet of hoort, en een kat die nooit anders gewend is. Ook als je op een etage zonder tuin woont of direct aan een drukke weg, is binnen vaak de verstandige keuze.

Buiten past vaak beter bij een actieve kat die al jaren buiten komt. Het LICG waarschuwt dat zo'n kat waarschijnlijk nooit meer went aan een leven binnen. Het is makkelijker een kat vanaf jongs af aan binnen te houden dan hem de vrijheid later af te nemen.

Veilig kattenverblijf buiten: de middenweg

Wil je dat je kat buiten de geuren en geluiden meekrijgt zonder het verkeer, dan zijn er drie opties. Een kattenren of catio tegen het huis, met een kattenluik als toegang. Een tuin die je kattenproof maakt met een overhangend net of schuttingrollers. Of een balkon met een kattennet. Een veilig verblijf heeft een dak of overhang, schaduw, water, een schuilplek en gaas met een kleine maaswijdte dat niet doorgebeten kan worden. Welk systeem bij jouw tuin of balkon past, lees je in de vergelijking van kattennet, kattenren en schuttingroller. Hoe je de tuin zelf aantrekkelijk en ontsnappingsvrij maakt, staat in katten in de tuin houden.

Wanneer houd je je kat binnen?

Ook een echte buitenkat is op sommige momenten beter af binnen. Dit zijn de situaties waarin je het luik dicht doet.

's Nachts

Volgens Cats Protection gebeuren er 's nachts meer verkeersongelukken met katten. Het LICG noemt koplampen die je kat verblinden en de zwerfdieren die in het donker actief zijn. Het LICG en Cats Protection raden allebei aan je kat 's nachts binnen te houden. Een handige gewoonte: geef de avondmaaltijd vlak voor het donker binnen, dan komt hij vanzelf. Een kattenluik met een timer of nachtstand doet de rest. In de winter, als het vroeg donker is, helpt een reflecterend veiligheidshalsbandje.

Rond oud en nieuw

Vuurwerk is voor katten angstaanjagend. Rond de jaarwisseling raken er veel meer katten vermist dan in de rest van het jaar. Stichting Zwerfdier adviseert katten al twee weken voor oud en nieuw binnen te houden, en in elk geval tijdens de jaarwisseling zelf. Zet op tijd een kattenbak neer als je kat buiten zijn behoefte doet, sluit het luik, de ramen en de gordijnen en richt een schuilplek in waar hij zelf naartoe kan. Een verdamper met kattenferomonen kan bij sommige katten helpen. Meer daarover lees je bij de feromonenverdamper voor je kat.

Na een verhuizing of als nieuwe kat

Zoals hierboven beschreven: 2 tot 4 weken binnen, en langer als je kat nog onrustig is.

Na een operatie

Na een castratie, sterilisatie of andere ingreep blijft je kat binnen tot de wond genezen is en je dierenarts bij de nacontrole groen licht geeft. Een kraag of hechtingen blijven buiten makkelijk haken en een wond raakt sneller vuil. Voor een kater geldt bovendien dat hij nog 6 tot 7 weken vruchtbaar kan zijn. Heeft je kat een operatie gepland, dan vraagt je dierenarts meestal dat hij nuchter komt. Houd hem dan de avond ervoor binnen, zodat hij niet buiten iets eet.

Als hij ziek is of net is ingeënt

Een kat die ziek is, hoort binnen. Hij kan zich buiten verstoppen als hij zich slecht voelt, en jij ziet niet meer of hij eet, drinkt en plast. Met een besmettelijke ziekte zoals niesziekte kan hij ook andere katten aansteken. Lees bij kat verkouden wanneer je naar de dierenarts moet. Een kitten houd je na zijn laatste enting nog ongeveer tien dagen binnen.

Als je poes krols is of je kat nog niet gecastreerd is

Een krolse poes wil vaker naar buiten en trekt katers uit de hele buurt aan. Houd haar binnen tot ze gecastreerd is. Hetzelfde geldt voor een kater die nog niet geholpen is, omdat die ver gaat zwerven.

Bij hitte, storm en onweer

Op een hete dag zoekt een buitenkat meestal zelf de schaduw op. Zorg dat hij altijd terug naar binnen kan en houd hem op het heetst van de dag binnen als er buiten weinig schaduw is. Tips voor warme dagen staan in katten en hitte. Bij storm of zwaar onweer laat je hem liever binnen, of zorg je dat het luik open staat zodat hij kan schuilen.

Tijdens de spits en het broedseizoen

Woon je aan een drukke weg, dan kun je je kat tijdens de ochtend- en avondspits binnen houden door hem op die tijden te voeren. Het LICG raadt ook aan een buitenkat in het broedseizoen tijdelijk binnen te houden. Cats Protection adviseert vroeg in de ochtend en in de avond, als vogels het actiefst zijn.

Je kat gelukkig houden als hij binnen moet blijven

Een buitenkat die een tijdje binnen moet, vindt dat vaak lastig. Een binnenkat heeft dit elke dag nodig. Het principe is hetzelfde: geef hem binnen de dingen die hij buiten zou doen.

• Jagen: speel twee of drie keer per dag kort met een hengel of veertje en laat hem de prooi aan het eind vangen. Wissel het speelgoed af zodat het nieuw blijft. Ideeën vind je bij interactief kattenspeelgoed.
• Zoeken naar eten: een voerpuzzel of snoepjes verstopt door het huis.
• Klimmen en uitkijken: een hoge plek bij het raam, planken aan de muur of een kattenklimmuur.
• Krabben: een stevige krabpaal die hoog genoeg is om je kat helemaal uit te rekken. Een binnenkat slijt zijn nagels minder, dus houd die in de gaten.
• Groen: een bakje kattengras of kattenkruid, zodat hij niet aan je kamerplanten gaat.
• Rust: een eigen schuilplek waar niemand hem stoort, en een schone kattenbak, ook als hij normaal buiten gaat.

Houd ramen en deuren dicht of beveilig ze met een hor of kattennet. Een binnenkat die per ongeluk ontsnapt, kent de buitenwereld niet en raakt sneller in paniek. Daarom is een chip ook voor een binnenkat verstandig.

En als je kat niet thuiskomt?

Komt je kat na zijn eerste weken buiten een keer niet terug, zoek dan meteen in schuurtjes en garages in de buurt en meld hem als vermist. Wat je per dag doet en hoe ver katten afdwalen, lees je in waarom katten weglopen. Wil je weten waar je kat uithangt, dan kan een tracker aan een veiligheidshalsband helpen. Let op het gewicht en de batterijduur. In de gids over de GPS tracker voor je kat zie je welke modellen licht genoeg zijn en wat het verschil is tussen GPS en een Bluetooth-tag.

Veelgestelde vragen