Katten en hitte: zo houd je je kat koel en herken je oververhitting

Katten kunnen beter tegen warmte dan veel mensen denken, zolang ze een koele plek en water hebben. Het gevaar zit in situaties waar je kat niet weg kan uit de hitte: een auto, een dichte schuur, een zolderkamer of een bench in de zon. Een kat die hijgt, wankelt of braakt na een warme dag heeft mogelijk een hitteberoerte. Koel hem dan meteen af met lauw water en bel je dierenarts.

Signalen dat je kat bevangen is door hitte

Een kat die het te warm heeft, gaat eerst plat op de koele tegels liggen, beweegt weinig en eet minder. Dat is gewoon gedrag. Het wordt gevaarlijk als zijn lichaam de warmte niet meer kwijt kan. Dan spreek je van oververhitting of een hitteberoerte. Let op deze signalen:

• hijgen met open bek of snel en oppervlakkig ademen terwijl hij stilligt
• kwijlen
• onrust, of juist suf en slap zijn
• felrood, donkerrood of juist heel bleek tandvlees
• braken of diarree (soms met bloed)
• wankelen, verward zijn, niet meer goed kunnen staan
• in het ergste geval stuiptrekkingen of bewusteloosheid

Een gezonde kat hijgt bijna nooit. Een hond doet dat de hele zomer, een kat alleen bij grote inspanning, stress of als er iets mis is. Hijgt je kat op een warme dag terwijl hij stilligt, neem dat dan serieus.

Een hitteberoerte is een spoedgeval. Hoe sneller je kat afkoelt, hoe groter de kans dat hij er goed doorheen komt.

Kat afkoelen bij hitte: wat je direct doet

1. Haal je kat uit de hitte. Breng hem naar een koele kamer of in de schaduw.
2. Maak de vacht nat met lauw water. Gebruik koel tot lauw kraanwater, geen ijskoud water en geen ijsbad. Koud water laat de bloedvaten in de huid samentrekken, waardoor het lichaam zijn warmte juist slechter kwijtraakt. Koel vooral de kop, oren, hals en poten, en houd water uit de neus en bek.
3. Leg hem op een natte handdoek, niet eronder. Een natte handdoek over je kat heen houdt de warmte vast. Laat hem erop liggen.
4. Zorg voor luchtstroom. Zet een ventilator aan of open ramen en deuren.
5. Bied water aan, maar dwing niets. Wil hij drinken, prima. Giet het niet in zijn bek.
6. Bel je dierenarts, ook 's avonds of in het weekend. Rijd erheen als dat kan en neem iemand mee die onderweg blijft koelen. Zet de airco aan of de ramen open, en zorg dat de kat niet kan ontsnappen.

Koel geleidelijk. Te snel afkoelen kan een shock geven, en een kat die tegenspartelt maakt zelf ook weer warmte aan. Werk dus rustig en met kleine hoeveelheden water.

Ga ook naar de dierenarts als je kat na het afkoelen weer opknapt. Een hitteberoerte kan schade aan organen geven die je van buitenaf niet ziet. De dierenarts kan zijn temperatuur meten, verder koelen en zo nodig zuurstof, een infuus of bloedonderzoek geven.

Nooit in de auto, en let op schuur en serre

Laat je kat op een warme dag nooit in de auto achter. Ook niet "even snel", ook niet in de schaduw en ook niet met het raam op een kier. Een auto warmt in korte tijd enorm op en een kat in een reismand kan nergens heen.

Hetzelfde geldt voor plekken waar een kat zichzelf kan opsluiten. Katten kruipen graag in een schuur, kas, serre, garage of kast. Kijk even voordat je zo'n ruimte op een warme dag dichtdoet.

Moet je kat in de zomer mee in de auto, bijvoorbeeld naar de dierenarts of op vakantie? Rijd dan vroeg in de ochtend of 's avonds, houd de lucht in de auto koel en zet de reismand niet in de zon. Een niet-dringend bezoek aan de dierenarts kun je tijdens een hittegolf beter verzetten. Een goed geventileerde mand helpt, kijk daarvoor bij de juiste reismand voor je kat.

Kunnen katten tegen hitte (en tegen 30 graden)?

Ja, de meeste gezonde katten kunnen een dag van 30 graden prima aan, als ze een koele plek en water hebben. De huiskat stamt af van de wilde kat uit droge, warme gebieden en zoekt zelf de koelste plek in huis op. Je ziet dan een kat die lang uitgestrekt op de tegelvloer, in de badkamer of in de wasbak ligt. Dat is precies wat hij moet doen.

Katten hebben wel minder manieren om af te koelen dan wij. Ze zweten nauwelijks, alleen een beetje via hun voetzooltjes. Hun belangrijkste trucs zijn een koele plek zoeken, weinig bewegen en zich poetsen, zodat het speeksel op de vacht verdampt. Lukt dat niet, omdat de omgeving te heet is of omdat de kat er lichamelijk minder goed tegen kan, dan loopt de temperatuur op.

Het echte risico zit daarom minder in de buitentemperatuur en meer in de situatie: geen schaduw, geen water, geen uitweg, of een kat die van zichzelf al moeite heeft met warmte.

Welke katten lopen meer risico?

• Kortsnuiten. Katten met een platte snuit, zoals de Perzische kat en de Exotic, hebben smallere luchtwegen en kunnen warmte minder goed kwijt via hun adem.
• Oude katten en jonge kittens. Zij regelen hun lichaamstemperatuur minder goed. Meer over de zorg voor een oudere kat lees je bij verzorging van senior katten.
• Katten met overgewicht. Vet isoleert en elke beweging kost meer moeite.
• Katten met een hart- of longziekte. Denk ook aan katten met astma of een hartaandoening als HCM.
• Langharige katten. Vooral als de vacht vol losse ondervacht of klitten zit.
• Witte katten en katten met roze oren of neus. Die lopen vooral risico op zonnebrand, daarover verderop meer.

Heb je zo'n kat, houd hem tijdens een hittegolf dan binnen in de koelste ruimte en kijk een paar keer per dag of hij rustig ademt en drinkt.

Verkoeling voor katten: tips voor in huis

Zorg voor een koele plek

Houd overdag de gordijnen, luiken of zonwering dicht aan de zonkant en zet ramen open als het 's avonds en 's nachts afkoelt. Laat de deur naar de koelste ruimte open. Vaak is dat de badkamer, de bijkeuken of een kamer op het noorden met een stenen vloer. Katten liggen graag op tegels, in een lege badkuip of in de wasbak, gun ze die plek.

Een ventilator helpt om de lucht te laten bewegen. Richt hem niet recht op de ligplek, zodat je kat zelf kan kiezen of hij in de luchtstroom gaat liggen. Heb je airco, dan geldt hetzelfde: een koelere kamer is fijn, een koude straal recht op je kat niet.

Een koelmat kan helpen, maar niet elke kat gaat erop liggen. Leg hem op een plek waar je kat al graag ligt, en let op dat hij er niet op kauwt. Een gratis alternatief is een bevroren fles water in een handdoek, vlak bij zijn slaapplek. Leg die niet tegen je kat aan en dwing hem er niet naartoe. Ook een vochtige handdoek op de vloer werkt.

Zet water op meerdere plekken

Op warme dagen verliest je kat meer vocht. Zet daarom op meerdere plekken in huis vers water neer, ook in de koele kamer waar hij ligt en buiten in de schaduw als hij naar buiten gaat. Ververs het een paar keer per dag. Brede, ondiepe bakken van keramiek, glas of rvs werken vaak beter dan smalle, omdat de snorharen dan de rand niet raken. Zet het water niet naast het eten of de kattenbak.

Drinkt je kat weinig, dan kan stromend water helpen. Veel katten drinken liever uit een fontein dan uit een stilstaande bak. Welke fonteinen goed werken en hoe je ze schoon houdt, lees je in onze gids over een drinkfontein voor je kat. Wil je weten wat normaal is, kijk dan bij hoeveel water een kat drinkt.

Geef (meer) natvoer

Natvoer bestaat voor een groot deel uit water, dus een kat die natvoer eet, krijgt via zijn eten al veel vocht binnen. Op warme dagen is dat een makkelijke manier om uitdroging te voorkomen. Veel katten eten bij hitte minder. Geef dan liever kleine porties op de koelere momenten van de dag, vroeg in de ochtend en 's avonds. Laat natvoer in de warmte niet lang staan, het bederft sneller en trekt vliegen aan.

Twijfel je of je kat natvoer nodig heeft, lees dan heeft een kat natvoer nodig. Voor een goede keuze helpt het beste natvoer voor katten.

Borstel langharige katten vaker

Losse ondervacht en klitten houden warmte vast en laten geen lucht meer bij de huid. Een langharige kat zoals een Pers, Maine Coon of Ragdoll heeft er in de zomer veel baat bij als je de losse wol er regelmatig uitkamt. Een kortharige kat met een dikke ondervacht, zoals de Britse Korthaar, ook. Welke kam of borstel daarvoor werkt, staat in de beste borstel voor je langharige kat.

Scheer je kat niet, tenzij je dierenarts het aanraadt

Het lijkt logisch om een langharige kat in de zomer kaal te scheren, maar meestal is het geen goed idee. De vacht beschermt ook tegen de zon en helpt bij het regelen van de temperatuur. Een geschoren huid kan verbranden en scheren is voor veel katten stressvol. Goed uitborstelen werkt in de meeste gevallen beter.

Soms is scheren wel nodig, bijvoorbeeld bij vervilte plekken die niet meer uit te kammen zijn, of bij een oude of zieke kat die zichzelf niet meer verzorgt. Doe dat dan op advies van je dierenarts of laat het een trimsalon doen. Wil je zelf klitten wegwerken, lees dan eerst onze gids over een stille tondeuse voor katten, met uitleg hoe je de dunne kattenhuid niet beschadigt.

Veilig buiten in de hitte

Gaat je kat naar buiten, laat hem dan bij voorkeur in de ochtend en de avond gaan en houd hem binnen tijdens het heetste deel van de dag, grofweg tussen 10 en 16 uur. Dan is de zon ook het sterkst.

Zorg dat er in de tuin altijd schaduw en water is. Onder struiken, onder een tuinbank of in een schuurtje dat openstaat. Zet een bak water in de schaduw en ververs die vaak. Op een balkon is het snel heet, vooral op het zuiden met een stenen vloer. Een parasol of een stuk doek over het kattennet geeft dan schaduw. Meer over een veilig balkon of tuin lees je bij kattennet, kattenren of schuttingroller.

Zonnebrand bij witte oren en een roze neus

Witte katten en katten met roze, onbehaarde oorpuntjes of een roze neus kunnen verbranden in de zon. Oren en neus zijn de plekken waar het het vaakst misgaat, omdat daar weinig haar zit. Herhaaldelijk verbranden geeft op den duur een risico op huidkanker (plaveiselcelcarcinoom). Een korstje of wondje op de oorrand of neus dat niet geneest, laat je daarom altijd nakijken.

Bescherming begint bij binnen houden als de zon het sterkst is en zorgen voor schaduw. Wil je insmeren, vraag je dierenarts dan om een zonnebrandmiddel dat veilig is voor katten. Cats Protection adviseert een waterbestendig middel met minimaal factor 30, op de oorpuntjes, de neus en andere kale plekken. Gebruik geen zonnebrand voor mensen zonder overleg. Middelen met zinkoxide of salicylaten zijn giftig voor katten, en een kat likt alles wat je opsmeert weer af.

Zie je rode, pijnlijke, schilferende of blaarvormende huid, ga dan naar je dierenarts.

Uitdroging herkennen

Uitdroging gaat vaak samen met hitte. Signalen zijn plakkerig of droog tandvlees, ingevallen ogen en een huid die niet meteen terugveert als je hem in de nek voorzichtig optilt en loslaat. Twijfel je, bel dan je dierenarts. Een kat die slap is en niet wil drinken, moet dezelfde dag gezien worden.

Veelgestelde vragen