Siamese kat: soorten, kleuren, karakter en verzorging

De Siamese kat, of kortweg Siamees, is een slanke, kortharige kat uit Thailand met blauwe ogen en een lichte vacht met donkere kop, oren, poten en staart. Hij staat bekend als de praatgrage kat onder de rassen: sociaal, slim, aanhankelijk en niet graag alleen. Hieronder lees je welke soorten Siamezen er zijn, welke kleuren (seal, blue, chocolate en lilac point), waarom een zwarte Siamees eigenlijk een ander ras is, en wat je moet weten over karakter, verzorging, gezondheid en kopen.

Oorsprong van de Siamese kat

De Siamees komt uit Thailand, dat tot 1939 Siam heette. Katten met donkere points staan al in de Tamra Maew, een Thaise verzameling kattengedichten uit de Ayutthaya-periode (1350 tot 1767). Het precieze jaar van die gedichten is onzeker, maar dat de Siamees een van de oudste rassen is, staat vast.

Vaak lees je dat Siamezen alleen aan het Thaise hof mochten leven. Dat verhaal klinkt mooi, maar de Britse rasvereniging GCCF schrijft dat er geen bewijs is dat ze echt van de koninklijke familie waren. De bijnaam "Royal Cat of Siam" kwam vooral van de eerste Engelse fokkers.

In de jaren 1870 waren de eerste Siamezen al te zien op kattenshows in Londen. In 1878 kreeg de Amerikaanse president Rutherford B. Hayes een Siamees cadeau van de Amerikaanse consul in Bangkok. In 1884 kwam een bekend paar naar Engeland: de Britse consul-generaal in Bangkok gaf ze aan zijn zus Lilian Gould, die later de Siamese Cat Club oprichtte. Vanaf daar werd het ras populair in Europa en Amerika.

Uiterlijk: hoe herken je een Siamees?

Een Siamees is een middelgrote, slanke kat met lange lijnen. Volgens de rasstandaard van de CFA heeft hij:

• een lange, wigvormige kop die samen met de grote oren een driehoek vormt
• amandelvormige ogen in diep, helder blauw. Een andere oogkleur is bij de Siamees niet toegestaan.
• een lang, buisvormig lijf met fijne botten en stevige spieren
• lange, dunne poten en een lange staart die in een punt uitloopt
• een korte, fijne, glanzende vacht die strak tegen het lijf ligt

Katers wegen volgens Royal Canin 4 tot 7 kilo, poezen 3 tot 5 kilo. Door hun bouw voelen ze lichter aan dan je zou denken, maar ze zijn gespierd en springen makkelijk naar de bovenkant van een kast.

Hoe sterk die kenmerken zijn, verschilt per type. Een moderne showsiamees is veel extremer gebouwd dan een traditionele Siamees. Daarover meer bij de soorten Siamese katten.

Siamees kleuren: seal, blue, chocolate en lilac point

Elke Siamees heeft het pointpatroon: een lichte vacht op het lijf, met donkere kleur op het masker, de oren, de poten en de staart. Het woord "point" slaat op die uiteinden. De kleur van de points geeft de kat zijn naam.

De vier klassieke kleuren

Kleur	Lijf	Points	Neus en voetzooltjes
Seal point	lichtbeige tot crème, warm van tint	diep donkerbruin	donkerbruin, net als de points
Chocolate point	ivoor, zonder schaduw	melkchocoladebruin, warm	kaneelroze
Blue point	blauwig wit, koel van tint	diep blauwgrijs	leikleurig grijs
Lilac point	ijswit, zonder schaduw	zacht grijs met een roze gloed	lavendelroze

De omschrijvingen komen uit de rasstandaard van de CFA. Seal is de oorspronkelijke kleur. De CFA erkende blue point in 1934, chocolate point in 1952 en lilac point in 1955.

Seal point is de kleur die de meeste mensen voor zich zien bij een Siamees: crème lijf, bijna zwartbruine kop en poten. Chocolate point wordt vaak met seal verward. Het verschil zie je aan de points: bij chocolate zijn ze lichter en warmer bruin, en het lijf blijft ivoorwit. Ook aan de neus zie je het: bij seal donkerbruin, bij chocolate roze-bruin. Lilac point is de lichtste en zachtste kleur, met grijze points die een roze zweem hebben.

Andere kleuren: Siamees, Colourpoint of Oosterse Korthaar?

Siamezen met rode, crème, schildpad (tortie) of gestreepte (tabby of lynx) points bestaan ook. Of je zo'n kat een Siamees mag noemen, hangt af van de vereniging:

• CFA (Verenigde Staten): alleen seal, blue, chocolate en lilac point zijn Siamees. Katten met dezelfde bouw in rode, crème, lynx- of schildpadpoints vallen onder een apart ras, de Colourpoint Shorthair.
• GCCF (Verenigd Koninkrijk): erkent de Siamees in 32 kleuren en patronen, waaronder ook cinnamon, caramel, fawn, apricot, rood, crème, tabby, tortie en tortie tabby points.
• FIFe (de grote Europese koepel van kattenverenigingen): erkent naast de vier klassiekers ook rood, crème, cinnamon, fawn, schildpad en tabby points als Siamees. Ook een volledig witte kat met Siamese bouw en blauwe ogen valt hier onder de Siamees.

Heeft een kat de bouw van een Siamees, maar géén points en dus een effen, gevlekte of gestreepte vacht over het hele lijf, dan is het bij alle verenigingen een Oosterse Korthaar (Oriental Shorthair). Die heeft meestal groene ogen. Met een halflange vacht en pointpatroon heet hij Balinees.

Waarom zijn alleen de uiteinden donker?

Het pointpatroon komt door een variant van het gen voor tyrosinase, het enzym dat pigment aanmaakt. Bij een Siamees werkt dat enzym alleen goed op koele plekken. Oren, poten, staart en snuit zijn kouder dan de rest van het lijf en kleuren dus donkerder. Het is een vorm van gedeeltelijk albinisme.

Daaruit volgen een paar dingen die veel eigenaren verrassen:

• Siamese kittens worden bijna wit geboren. In de baarmoeder is het overal warm. De points komen in de eerste levensweken op en worden de maanden daarna steeds duidelijker.
• Een Siamees wordt donkerder met de jaren. De CFA-standaard houdt daar rekening mee bij oudere katten.
• Kou en buitenleven geven een donkerdere vacht. Een Siamees die veel buiten is in een koud klimaat, kleurt vaak donkerder dan een binnenkat.
• Een plek die geschoren is, kan donker teruggroeien. Na een operatie groeit het haar op die plek soms donkerder terug, omdat de huid daar tijdelijk koeler was. Bij de volgende rui trekt dat meestal weer bij.

Bestaat er een zwarte Siamees?

Nee. Een Siamees heeft altijd points, en dus nooit een volledig zwarte vacht. Toch zoeken veel mensen op "zwarte Siamees", en daar zijn drie goede verklaringen voor.

1. Het is een Oosterse Korthaar. Een zwarte kat met het lange lijf, de wigkop en de grote oren van een Siamees is vrijwel altijd een Oosterse Korthaar in zwart (bij de CFA heet die kleur ebony). Het is hetzelfde type kat, alleen zonder pointgen. Zijn ogen zijn groen, niet blauw.
2. Seal point is genetisch zwart. De diepbruine points van een seal point zijn eigenlijk zwart pigment dat door het pointgen wordt afgezwakt. Een oudere seal point, zeker een die veel buiten komt, kan daardoor zo donker worden dat hij van een afstand bijna zwart lijkt. De blauwe ogen en het lichtere lijf verraden hem.
3. Het is een kitten uit een gemengd nest. Het pointpatroon is recessief. Een kitten krijgt alleen points als het het gen van beide ouders meekrijgt. Dekt een zwarte kater een Siamese poes, dan zijn de kittens dus meestal effen gekleurd, vaak zwart. Ze dragen het pointgen wel bij zich.

Zie je een "zwarte Siamees" te koop, dan is het dus een Oosterse Korthaar of een kruising. Dat kan een prima kat zijn, maar betaal er geen prijs voor een Siamees met stamboom.

Soorten Siamese katten

Officieel is er één ras Siamees. In de praktijk bedoelen mensen met "soorten Siamese katten" twee dingen: de verschillende typen bouw, en de rassen die uit de Siamees zijn ontstaan.

Moderne Siamees (showtype)

Dit is de Siamees zoals de grote verenigingen (CFA, GCCF, FIFe, TICA) hem nu beschrijven. Na de Tweede Wereldoorlog fokten liefhebbers steeds slanker en hoekiger. Het resultaat is een lange, buisvormige kat met een smalle wigvormige kop, een rechte neus zonder knik en heel grote oren die in het verlengde van de wig staan. Op shows wordt alleen dit type nog als Siamees gekeurd.

Traditionele Siamees en Thai

Liefhebbers van het oorspronkelijke type gingen apart verder. Hun kat is steviger gebouwd, met een rondere kop, iets kleinere oren en een kortere snuit. Hij lijkt op de Siamezen van een eeuw geleden en op de katten die je in Thailand nog op straat ziet.

Dit type heet bij de verenigingen nu Thai, als apart ras. De World Cat Federation erkende het in 1990, later volgden TICA en FIFe. In het Engels hoor je ook old-style, classic of traditional Siamese, en voor de meest ronde variant applehead. Dat zijn liefhebbersnamen voor gradaties binnen dit oude type, geen aparte rassen bij de grote verenigingen.

Wat betekent het verschil voor jou als eigenaar? Qua karakter weinig: allebei zijn ze vocaal, sociaal en actief. Wie een wat steviger kat zoekt en de extreme kop van de showsiamees niet mooi vindt, kijkt naar een Thai.

Rassen die uit de Siamees zijn ontstaan

Ras	Wat het is
Thai	de traditionele, steviger gebouwde Siamees
Balinees	Siamees met een halflange, zijdeachtige vacht en een pluimstaart
Oosterse Korthaar	Siamese bouw, zonder points: effen, tabby, schildpad en meer, meestal groene ogen
Oosterse Langhaar	de halflange versie van de Oosterse Korthaar
Colourpoint Shorthair	alleen bij de CFA: Siamees in rode, crème, lynx- of schildpadpoints
Burmees en Tonkinees	ontstaan uit een kruising met de Siamees, zie Wong Mau hieronder

Meer over de langharige variant lees je in ons artikel over de Balinese kat.

Siamees karakter

Het karakter van de Siamees laat zich in vier woorden samenvatten: vocaal, sociaal, slim en actief. De CFA noemt hem praatgraag, aanhankelijk, actief en soms behoorlijk aandringerig. Wie een stille kat zoekt die zijn eigen gang gaat, moet een ander ras nemen.

Vocaal: de kat die terugpraat

Een Siamees praat. Hij miauwt om eten, om aandacht, als je thuiskomt, als je de deur dichtdoet, en vaak gewoon omdat jij iets tegen hem zegt. Zijn stem is luider en rauwer dan die van de meeste katten. Eigenaren vergelijken het geregeld met een huilende baby, vooral bij een krolse poes. Een niet-gesteriliseerde Siamese poes kan dagen achter elkaar luid roepen.

Dat praten hoort bij hem: zo maakt hij contact. Antwoord je, dan ontstaat er al snel een heel gesprek. Wil je weten wat al die geluiden betekenen, lees dan over kattengeluiden en waarom katten spinnen.

Sociaal en aanhankelijk

Een Siamees wil overal bij zijn. Hij loopt met je mee van kamer naar kamer, kijkt mee als je kookt en kruipt 's avonds op schoot of onder het dekbed. De GCCF beschrijft hem als zeer loyaal aan zijn eigen mens, en Royal Canin schrijft dat hij zich vaak aan één persoon hecht. Een rivaal voor die aandacht accepteert hij niet altijd makkelijk.

Daar hoort een keerzijde bij: een Siamees kan slecht alleen zijn. De GCCF en Royal Canin raden aan om een tweede kat te nemen als je overdag lang van huis bent. Een andere Siamees of een Oosterse Korthaar past qua energie het best. Hoe je twee katten aan elkaar laat wennen, lees je in ons stappenplan. Hoe lang een kat in het algemeen alleen kan zijn, staat in hoe lang kan een kat alleen zijn.

Slim en actief

Siamezen leren snel. Veel eigenaren vertellen dat hun kat zelf deuren en kastjes opent, apporteert of trucjes leert met een beloning. Die slimheid heeft een prijs: een Siamees die zich verveelt, gaat zelf iets zoeken om te doen. Denk aan spullen van tafel gooien, 's nachts roepen of aan dingen knagen.

Plan daarom elke dag een paar korte speelsessies met een hengel of een balletje en geef hem iets om zijn hoofd te gebruiken, zoals een voerpuzzel. Welke speeltjes echt werken tegen verveling, lees je in onze gids over interactief kattenspeelgoed. Je vindt ook kattenspeelgoed in onze winkel.

Met kinderen en andere dieren

Een Siamees kan goed met kinderen, zolang die rustig met dieren omgaan en hem laten gaan als hij weg wil. Zijn speelsheid maakt hem een leuke gezinskat. Met andere katten gaat het meestal goed, zeker met een even actieve soortgenoot. Meer rassen die goed passen bij een druk huishouden vind je in de top 10 kattenrassen voor gezinnen.

Siamees vergeleken met andere rassen

Naast een Britse Korthaar of een Perzische kat is een Siamees een stuk drukker en veel spraakzamer. Een Maine Coon is net zo sociaal, maar rustiger en stiller. Twijfel je welk ras bij jou past, doe dan de test in welke kat past bij mij.

Verzorging van een Siamees

De vacht van een Siamees is kort, fijn en heeft weinig ondervacht. Hij verhaart dus weinig en klit niet. Eén keer per week borstelen met een rubberen borstel of verzorgingshandschoen is genoeg. Tijdens de rui in voor- en najaar mag het vaker. Welke borstel goed werkt bij zo'n vacht, lees je bij de kattenborstels voor kortharige katten.

Verder:

• Nagels: een binnenkat slijt zijn nagels minder. Controleer ze om de paar weken en knip alleen het scherpe puntje. Hoe dat veilig gaat, staat in nagels knippen bij je kat.
• Oren: kijk af en toe in de oren. Schoon en roze is goed. Zie je bruin vuil, roodheid of krabt hij veel, laat dan je dierenarts kijken in plaats van zelf te gaan poetsen.
• Gebit: laat bij de jaarlijkse controle ook het tandvlees nakijken.
• Wol en stof: sommige Siamezen kauwen op of eten stof, wol of elastiekjes (pica). Laat breiwerk, haarelastiekjes en touwtjes niet slingeren. Slikt hij iets in of eet hij slecht, ga dan naar de dierenarts.

Voeding

Een Siamees heeft geen speciaal rasvoer nodig. Wat hij wel nodig heeft, is goed volledig kattenvoer met veel dierlijk eiwit, in de hoeveelheid die bij zijn gewicht past. Houd hem slank: bij een Siamees hoor je de ribben makkelijk te voelen en zie je een duidelijke taille. Overgewicht verkort het leven van katten, dat bleek ook uit het grote Britse VetCompass-onderzoek uit 2024.

Hoe je goed voer herkent, lees je in goed kattenvoer kiezen. Twijfel je over nat of droog, kijk dan bij heeft een kat natvoer nodig. Zorg altijd voor vers water.

Gezondheid van de Siamees

Een Siamees is over het algemeen een gezonde kat, maar er zijn aandoeningen die in het ras vaker voorkomen. Ga naar je dierenarts als je kat hoest, vaak braakt, slecht ziet, afvalt of minder eet. Bij benauwdheid of ademen met open bek ga je meteen.

• Astma en chronisch hoesten. Het Merck Veterinary Manual en de GCCF noemen Siamezen als ras dat vaker astma krijgt. Een kat die met gestrekte nek laag bij de grond hoest, moet je laten onderzoeken. Meer in kat hoest: wanneer naar de dierenarts.
• Progressieve retina-atrofie (PRA). Een erfelijke oogziekte waarbij het netvlies langzaam afsterft, met blindheid als gevolg. Nachtblindheid is vaak het eerste teken. De vorm bij de Siamees erft recessief over en er bestaat een DNA-test, dus een goede fokker laat de ouders testen (CFA).
• Amyloïdose. Een eiwit stapelt zich op in organen, bij de Siamees vooral in de lever. Er is nog geen DNA-test. Vraag de fokker of het in de lijnen is voorgekomen (CFA).
• Tumoren. De GCCF noemt een aanleg voor lymfoom in de borstholte (mediastinaal lymfoom) en darmtumoren in sommige lijnen.
• Overige erfelijke aandoeningen. Zeldzame stapelingsziekten (zoals GM1-gangliosidose en Niemann-Pick) zijn in het ras beschreven, net als een mogelijke aanleg voor heupdysplasie (GCCF).

Scheel kijken

Vroeger keken veel Siamezen een beetje scheel, en sommige trillen met hun ogen (nystagmus). Dat hangt samen met hetzelfde gen dat de points maakt. Bij Siamezen lopen de zenuwbanen tussen ogen en hersenen anders dan bij andere katten, wat al in 1971 door de onderzoekers Hubel en Wiesel is beschreven. Een Siamees die zo geboren is, ziet er meestal prima mee. Rasstandaarden keuren scheelzien af, dus bij showsiamezen zie je het weinig meer. Gaat een volwassen kat ineens scheel kijken, dan is dat een ander verhaal: laat hem dan snel nakijken.

Hoe oud wordt een Siamees?

Royal Canin noemt 12 tot 15 jaar als gemiddelde, met uitschieters tot 20 jaar. In het Britse VetCompass-onderzoek (Teng en anderen, 2024) was de levensverwachting van een Siamees bij de geboorte 11,7 jaar. Dat getal is lager, omdat ook katten meetellen die jong overlijden door een ongeluk of ziekte. Een Siamees die gezond volwassen wordt, haalt vaak een flink hogere leeftijd. Meer over leeftijd en kattenjaren lees je in hoe oud worden katten.

Een Siamese kat kopen of adopteren

Koop een Siamees bij een fokker die is aangesloten bij een erkende rasvereniging. Dit wil je zien of meekrijgen:

• een stamboom van een erkende vereniging
• de uitslag van de PRA-DNA-test van beide ouders
• een eerlijk antwoord op de vraag of amyloïdose, astma of tumoren in de lijnen voorkomen
• de moederpoes, in haar eigen omgeving, zodat je haar karakter ziet
• een gechipt, ingeënt en ontwormd kitten met een Europees dierenpaspoort
• een kitten van minstens 13 weken. Wettelijk mag een kitten in Nederland met 7 weken weg, maar fokkers bij een rasvereniging houden 13 weken aan.

Over de prijs noemen we bewust geen bedrag, omdat die per cattery verschilt. Vraag wat erin zit: stamboom, testen van de ouders, inentingen, chip en een koopcontract. Een goedkope "Siamees" zonder stamboom via een advertentiesite is vaak een kruising. Dat kan een lieve kat zijn, maar je weet niet of de ouders getest zijn. Maak nooit geld over voor een kitten dat je niet zelf hebt gezien.

Siamezen en Siamees-kruisingen komen ook in asielen en bij herplaatsingsorganisaties terecht, vaak omdat de vorige eigenaar het praten of de aandacht onderschatte. Een volwassen kat is een mooie keuze, omdat je het karakter dan al kent. Haal je een kitten in huis, zet dan de basis klaar met onze checklist voor kitten benodigdheden.

Bekende Siamese katten

Si en Am uit "Lady en de Vagebond"

De bekendste Siamezen uit de film zijn Si en Am uit Disneys "Lady en de Vagebond" uit 1955. Het sluwe tweetal en hun liedje maakten het ras wereldwijd bekend. Het beeld van de achterbakse Siamees past alleen niet bij de werkelijkheid, en hun liedje wordt nu als stereotiep gezien. In de nieuwe versie van de film uit 2019 is het vervangen.

Koko uit "The Cat Who..."

In de detectivereeks "The Cat Who..." van Lilian Jackson Braun lost journalist Jim Qwilleran misdaden op met hulp van zijn Siamese kater Koko, voluit Kao K'o-Kung, en de poes Yum Yum. Koko vindt steeds aanwijzingen die Qwilleran zelf over het hoofd ziet, wat goed aansluit bij de reputatie van de Siamees als slimme kat.

Wong Mau, de stammoeder van de Burmees

Wong Mau was een kleine bruine poes die de Amerikaanse arts Joseph Thompson in 1930 uit Birma (nu Myanmar) meenam naar San Francisco. Zij was zelf geen Siamees. Thompson liet haar dekken door Tai Mau, een seal point Siamees. Uit die nesten en latere kruisingen kwamen zowel Siamese, donkerbruine als tussenliggende kittens. Uit de donkerbruine lijn ontstond de Burmees, en het tussentype werd later als Tonkinees een eigen ras. Wong Mau was dus genetisch eigenlijk een kruising van de twee.

Let op: de Burmees is een ander ras dan de Heilige Birmaan, al lijken de namen op elkaar.

Past een Siamees bij jou?

Een Siamees past bij je als je iemand bent die een kat wil die meedoet. Je bent veel thuis of neemt er een tweede kat bij, je vindt een kat die terugpraat leuk, en je hebt elke dag tijd om te spelen. Je krijgt er een trouwe, slimme huisgenoot voor terug die weinig vachtverzorging nodig heeft.

Hij past minder goed als je een rustige, stille kat zoekt, de hele dag van huis bent zonder tweede kat, of slecht tegen een kat kunt die 's ochtends om zes uur aan je bed staat te roepen.

Veelgestelde vragen