Perzische kat: karakter, verzorging, gezondheid en kopen

De Perzische kat, kortweg de Pers, is een rustige, aanhankelijke langharige kat met een rond hoofd en grote ronde ogen. Hij is gemaakt voor een kalm binnenleven, en hij vraagt elke dag tijd: kammen, ogen schoonmaken en een oogje op zijn ademhaling en gebit. Dat laatste komt door het platte gezicht. Hoe platter de snuit, hoe groter de kans op problemen. In Nederland is het daarom verboden om te fokken met katten met een te korte snuit. Wil je een Pers, kies dan een kat met een duidelijk neusje uit ouders die op de erfelijke nierziekte PKD zijn getest.

Wat is een Perzische kat?

De Perzische kat is een van de oudste en bekendste kattenrassen. Je komt hem ook tegen als Pers, Perzisch langhaar, persische kat of shirazi, naar de Iraanse stad Shiraz. Het is een middelgrote, gedrongen kat met een brede borst, korte stevige poten, een rond hoofd met kleine oren en grote ronde ogen. Volwassen Perzen in Britse dierenartspraktijken wogen gemiddeld 3,9 kilo.

Het meest opvallend is de vacht: lang, dicht en zacht, met een dikke ondervacht. Die vacht is er in bijna alle kleuren. De Amerikaanse rasvereniging CFA deelt de Pers in zeven kleurgroepen in, van effen (zwart, wit, blauw, crème, rood) tot tabby, zilver en goud (de bekende chinchilla), smoke, calico en bicolor. De Himalayan of colourpoint, met de tekening van een Siamees, valt bij de CFA ook onder de Pers.

De Exotic, ook wel Exotic Shorthair, is in feite een Pers met een korte vacht. Hij heeft hetzelfde lichaam en hetzelfde platte gezicht, dus dezelfde aandachtspunten voor ademhaling, ogen en PKD, maar veel minder kamwerk.

Waar komt de Pers vandaan?

In 1626 nam de Italiaanse reiziger Pietro della Valle langharige katten mee uit Perzië, het huidige Iran, naar Europa. In Engeland werd er verder mee gefokt. Op de eerste georganiseerde kattententoonstelling, in 1871 in het Crystal Palace in Londen, stond al een Pers. Toen de CFA in 1906 begon, was de Pers een van de zes rassen waarmee de vereniging startte.

De oude Perzen hadden een gewoon neusje. Vanaf de jaren vijftig werd in de Verenigde Staten steeds meer gefokt op een plat gezicht. Daar komt het type vandaan dat je nu op tentoonstellingen ziet. In de CFA-ranglijst van 2025 staat de Pers op de derde plaats, achter de Maine Coon en de Ragdoll. In ons overzicht van de mooiste kattenrassen ter wereld zie je hoe hij zich verhoudt tot andere rassen.

Karakter: hoe is een Pers in huis?

Het karakter van een Pers laat zich samenvatten als rustig, lief en voorspelbaar. De CFA beschrijft hem als speels maar kalm. Hij jaagt best even achter een speeltje aan, maar het liefst ligt hij in de buurt van zijn mensen en krijgt hij aandacht. Een Pers is trouw aan zijn eigen gezin en vaak wat afwachtend bij vreemden.

• Weinig klimmen en springen. Een Pers blijft meestal laag. Aanrecht en boekenkast laat hij vaak links liggen, en een lage krabpaal met een brede ligplek gebruikt hij meer dan een hoge klimboom.
• Een zachte stem. Perzen zijn stille katten. Wie een prater zoekt, is bij een Siamees beter op zijn plek.
• Gesteld op rust en routine. Een vast ritme en een rustig huis passen bij hem. Een Pers voelt zich prima als binnenkat, ook in een appartement.
• Kinderen en andere dieren. Volgens de CFA kan een Pers met kinderen van alle leeftijden en met andere huisdieren samenleven. Kinderen moeten wel leren dat hij niet van wild spel houdt. Hij staat daarom net buiten onze lijst van kattenrassen voor gezinnen, vooral door de tijd die zijn vacht kost.

Omdat hij zo weinig rent en springt, komt een Pers makkelijk aan. Een paar korte speelmomenten per dag met een hengel of balletje houden hem fit.

Verzorging: elke dag een vast moment

Een Pers is een van de bewerkelijkste rassen om te verzorgen. Reken op een vast moment per dag, en op meer tijd in de rui. Wie dat niet kan of wil, kan beter een ander ras kiezen.

Kammen en borstelen

De fijne ondervacht vervilt snel. Kam daarom elke dag, laag voor laag, met een metalen kam met grove en fijne tanden, en let extra op de kraag, de oksels, de buik en de broek. Een slickerborstel is een aanvulling, de kam doet het eigenlijke werk. Welke kam en borstel je nodig hebt en hoe je klitten veilig weghaalt, lees je in onze gids over de beste borstel en kam voor een langharige kat.

Door dagelijks te kammen haal je ook losse haren weg voordat je kat ze inslikt. Dat scheelt haarballen. Veel Perzen gaan daarnaast een paar keer per jaar naar een kattentrimmer. Is de vacht toch vervilt, of laat je de broek kort houden zodat er geen ontlasting in blijft hangen, dan helpt een stille tondeuse voor een dikke vacht.

Wassen hoort bij sommige Perzen bij de vaste verzorging, vooral bij lichte kleuren en showkatten. Kam de vacht altijd eerst helemaal uit, want nat vervilt een klit nog verder. Hoe je dat aanpakt, lees je in kat wassen.

Ogen schoonmaken

Bij veel Perzen lopen de ogen een beetje. Door de platte snuit kunnen tranen slecht weg via de traanbuisjes, en lopen ze over de wang. Dat geeft bruine tranensporen en een vochtige huid in de plooi bij de neus, waar ontsteking op de loer ligt.

1. Maak de ogen elke dag schoon, ook als ze er schoon uitzien.
2. Gebruik een zacht, vochtig doekje of wattenschijfje met lauw water, en een schoon exemplaar per oog.
3. Veeg voorzichtig onder het oog langs, van de binnenhoek naar buiten.
4. Dep de huid bij de neusplooi daarna droog.

Helder traanvocht is bij een Pers normaal. Gele of groene afscheiding, een rood oog of een oog dat je kat dichtknijpt is dat niet. Lees in dat geval meer over oogontsteking bij katten en bel je dierenarts.

Nagels, gebit en voeding

Overgroeide nagels stonden in de Britse studie op de derde plaats van de meest gevonden problemen bij Perzen. Een binnenkat die weinig klimt, slijt zijn nagels nauwelijks. Controleer ze elke paar weken en knip ze waar nodig.

Laat je kat wennen aan tandenpoetsen met een kattentandpasta, en laat het gebit elk jaar bij de dierenarts nakijken. Sommige Perzen hebben moeite om brokjes op te pakken met hun platte snuit. Een plat, ondiep bord helpt dan. Over goede voeding lees je meer in goed kattenvoer kiezen.

Gezondheid: eerlijk over het platte gezicht

Een Pers kan een gezonde, lange leeftijd halen. Het ras heeft wel een aantal bekende zwakke plekken, en de meeste hebben te maken met de vorm van de schedel. Dierenartsen noemen dat brachycefalie: een korte, brede schedel waarin neus, traanbuisjes en tanden te weinig ruimte hebben. Hoe extremer het gezicht, hoe groter de problemen meestal zijn.

Ga direct naar de dierenarts als je Pers met open bek ademt of hijgt, zichtbaar moeite heeft met ademen, bleek tandvlees heeft of in elkaar zakt. Katten ademen bijna altijd door hun neus, ook katten met een platte snuit. Maak binnen een dag een afspraak bij een oog dat hij dichtknijpt of dat troebel wordt, bij een kat die niet meer eet, en bij een kat die ineens veel drinkt en plast of afvalt.

Ademhaling

Bij een te korte snuit zijn de neusgaten, de neusgang, het zachte gehemelte en de keel te nauw. De kat ademt moeilijker en je hoort hem ademen, soms ook snurken. Zulke katten kunnen minder hebben: ze raken sneller buiten adem bij spelen, stress of warmte. Houd een Pers op hete dagen koel en binnen. Tips daarvoor lees je in katten en hitte.

Ogen

De grote, wat uitpuilende ogen en de geknikte traanbuisjes zorgen voor tranende ogen en een vochtige neusplooi. Perzen hebben ook vaker beschadigingen van het hoornvlies, zoals zweren die slecht genezen en een sequester, een bruin tot zwart plekje op het oog. Ze knipperen bovendien minder goed stofjes weg. Een oog dat pijn doet, verdient dus snel een dierenarts.

Gebit

In de korte kaak staan de tanden vaak op elkaar gepropt of scheef. Daar blijft voedsel achter, en dat leidt tot tandvleesontsteking en tandsteen. In de Britse studie had 11,3 procent van de Perzen een tandvleesaandoening, het op een na meest gevonden probleem na vachtproblemen.

PKD: erfelijke nierziekte

PKD (polycysteuze nierziekte) is een erfelijke aandoening waarbij zich met vocht gevulde blaasjes in de nieren vormen. Die groeien langzaam en kunnen op latere leeftijd tot nierfalen leiden. Het gen is dominant: één aangedane ouder is genoeg om het door te geven. Er is een DNA-test met een wangswab, waarmee je vóór het fokken ziet of een kat de afwijking heeft. Het Britse laboratorium van Langford Vets ziet het aantal positieve katten sinds de komst van die test sterk dalen. Bij Perzen in het Verenigd Koninkrijk ging het van ongeveer 28 procent in 2005 naar ongeveer 2 procent in 2016.

Een verantwoorde fokker laat dus beide ouders testen en laat je de uitslag zien. Ook rassen met Perzisch bloed, zoals de Exotic, de Himalayan en de Britse Korthaar, lopen dit risico. Nierziekte was in dezelfde Britse studie de meest voorkomende doodsoorzaak bij Perzen.

Vacht, huid en bevalling

Vachtproblemen waren het meest gevonden probleem (12,7 procent). Een verwaarloosde, vervilte vacht trekt aan de huid en houdt vocht en vuil vast. Perzen zijn ook gevoeliger voor schimmelinfecties van de huid. Bij het fokken speelt nog iets: de brede kop van de kittens past moeilijk door het nauwe bekken van de moeder. Perzen hebben daardoor vaker een moeilijke bevalling.

Hoe oud wordt een Perzische kat?

De Britse VetCompass-studie volgde ruim 3.200 Perzen bij gewone dierenartsen. De helft werd ouder dan 13,5 jaar. Dat is iets korter dan het gemiddelde voor katten in die database. Meer over leeftijden per ras lees je in hoe oud worden katten.

Wat zegt de wet? Het fokverbod in Nederland

Het Besluit houders van dieren verbiedt in artikel 3.4 om te fokken op een manier die het welzijn en de gezondheid van ouderdier of kittens schaadt. Fokkers moeten voor zover mogelijk voorkomen dat uiterlijke kenmerken worden doorgegeven die schadelijk zijn voor welzijn of gezondheid. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) noemt kortsnuitige katten daarbij met name. Volgens RVO geldt een verbod op het fokken met katten met een te korte snuit, omdat die drie bekende problemen geven:

• te smalle luchtwegen (neusgaten, neusgang, zacht gehemelte en keel), waardoor de kat moeilijker en hoorbaar ademt
• verstopte traanbuisjes, met tranende ogen en ontstoken huid bij de neus
• te weinig ruimte voor het gebit, met problemen bij eten en met de tanden

Is er een vaste meetlat?

Voor honden met een korte snuit bestaat een beleidsregel met meetbare criteria. Voor katten is die er nog niet. Dat bevestigde de staatssecretaris in maart 2026 in antwoorden op Kamervragen. Eerst wordt een systeem voor honden ontwikkeld, daarna wordt gekeken naar katten. Een fokker die twijfelt, laat volgens RVO de dierenarts beoordelen of een kat geschikt is om mee te fokken.

Dat betekent niet dat er niets gebeurt. De NVWA gaf in 2019 twee fokkers van zogenoemde peke face Perzen een officiële waarschuwing. In 2023 kreeg een fokker van Perzische showkatten een last onder dwangsom, omdat de snuiten van alle negen ouderdieren te kort waren om mee te fokken. Tegenwoordig controleert de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn. Volgens RVO kan een overtreding een boete tot € 1.500 opleveren, en meer bij ernstige of herhaalde overtredingen.

Mag je een Pers nog houden en kopen?

Ja. Het verbod gaat over fokken. Sinds 1 januari 2026 geldt er wel een houdverbod, maar dat is alleen voor naaktkatten en katten met vouworen, zoals we ook beschrijven in ons stuk over de kleinste kat ter wereld. Perzen vallen daar niet onder. Kittens met een extreem plat gezicht van buitenlandse fokkers mochten in maart 2026 ook nog gewoon Nederland in. In de Tweede Kamer wordt gevraagd om dat te stoppen, en de NVWA onderzoekt welke uiterlijke kenmerken in aanmerking komen voor strengere maatregelen. Die uitkomst was er in maart 2026 nog niet.

Woon je in België, dan gelden andere regels. Dit stuk gaat over de Nederlandse wet.

Doll face, traditioneel of peke face: de Perzische kat met neus

Niet elke Pers is even plat. Grofweg zie je drie typen:

Type	Gezicht	Wat je moet weten
Doll face, traditioneel of klassiek	Rond gezicht met een korte, maar duidelijk zichtbare neus	Lijkt het meest op de oorspronkelijke Pers. Ademt en traant meestal minder. Geen officieel ras, de naam is niet beschermd.
Showtype (modern)	Zeer korte neus, hoog tussen de ogen	Het type uit de rasstandaard van de grote verenigingen. Meer kans op problemen met ademhaling, ogen en gebit.
Peke face of ultra-type	Extreem plat, neus nauwelijks te zien	Genoemd naar de pekinees. Hier draaide de NVWA-handhaving om. In Nederland mag je hier niet mee fokken.

De doll face Pers is dus het beste alternatief als je verliefd bent op het ras. Een paar kanttekeningen. Ten eerste is "doll face" een verkoopterm. Kijk naar de kat zelf: zie je in profiel een echt neusje, zijn de neusgaten open, ademt hij geluidloos en zijn de ogen droog? Ten tweede verandert een langere neus niets aan de vacht en aan PKD. Ook een doll face moet je elke dag kammen, en ook bij een doll face vraag je naar de DNA-test van de ouders.

Zoek je juist een kat met een plat gezicht en weinig vachtwerk, dan kom je uit bij de Exotic. Houd er rekening mee dat hij dezelfde schedel en dus dezelfde risico's heeft.

Een Perzische kat kopen

Een Pers is vaak een kat voor vijftien jaar of langer. Neem de tijd om de juiste te vinden, en laat je niet haasten door een fokker of een advertentie met een "laatste kitten".

Waar let je op bij een fokker?

• Zie de moeder, en liefst ook de vader. Let op hun gezicht en hun ademhaling. Een snurkende, tranende moederpoes zegt iets over wat je in huis haalt.
• PKD-uitslag op papier. Vraag het DNA-certificaat van beide ouders, met chipnummer. De uitslag moet negatief zijn (vaak "Normal" of "N/N").
• Leeftijd van het kitten. Wettelijk mag een kitten op zijn vroegst met 7 weken bij de moeder weg. Volgens de fokregels van de internationale kattenfederatie FIFe gaat een kitten pas met 14 weken en volledig gevaccineerd naar zijn nieuwe huis. Dat is een goede maatstaf, ook bij fokkers die geen lid zijn.
• Een kitten met een neusje. Kies bewust een kitten met een zichtbare neus en open neusgaten. Een fokker die vertelt dat snurken "bij het ras hoort", fokt de verkeerde kant op.
• Papieren en afspraken. Een stamboom, een dierenartsverklaring, een koopcontract en een fokker die na de verkoop bereikbaar blijft.
• Pas op met "teacup" of "mini" Perzen. Dat is geen ras. In ons artikel over de kleinste kat ter wereld lees je waarom dierenartsen daarvoor waarschuwen.

Een prijs noemen we bewust niet. Die verschilt sterk per fokker en per kleur, en een lage prijs zonder testuitslagen is geen koopje.

Een Pers uit het asiel

Ook in asielen en bij herplaatsingsorganisaties zitten Perzen, vaak volwassen katten van wie het karakter al bekend is. Op Ik zoek baas van de Dierenbescherming kun je zoeken op ras. Vraag bij een asielkat naar de gezondheid van ogen, gebit en nieren, en reken erop dat een verwaarloosde vacht eerst geschoren moet worden voordat hij weer mooi aangroeit.

Wat heb je in huis nodig?

Naast de vaste spullen voor elke kat heb je voor een Pers vooral een goede metalen kam en een slicker nodig, zachte doekjes voor de ogen, een nagelknipper en een plat voerbakje. Houd je van een schone bank, dan helpt ons stuk over kattenharen verwijderen. Een Pers verhaart namelijk flink, en hij is niet geschikt als je allergisch bent. Waarom geen enkele kat echt allergievrij is, lees je bij hypoallergene katten.

Veelgestelde vragen