De kleinste kat ter wereld: roestkat, recordhouders en de kleinste kattenrassen

De kleinste kat ter wereld is de roestkat (in het Engels rusty-spotted cat), een wilde kat uit India, Sri Lanka en Nepal. Een volwassen dier weegt 0,9 tot 1,6 kilo, minder dan de helft van een gewone huiskat. De zwartvoetkat uit zuidelijk Afrika is de nummer twee en maar een klein beetje zwaarder. Bij huiskatten is de Singapura het kleinste ras, en de kleinste huiskat ooit was volgens Guinness World Records de Himalayaan Tinker Toy: 7 centimeter hoog.

Wat is de kleinste kat ter wereld?

Net als bij de grootste kat ter wereld hangt het antwoord af van wat je bedoelt. Er zijn drie kampioenen.

• De kleinste kattensoort: de roestkat, een wilde kat. Ter vergelijking: een gemiddelde huiskat weegt rond de 4 kilo, een roestkat nog geen 1,6.
• De kleinste individuele huiskat: een recordhouder van Guinness World Records. Bijna altijd gaat het om een kat met een groeistoornis of dwerggroei, en dat is geen kenmerk om na te streven. Daarover hieronder meer.
• Het kleinste kattenras: de Singapura, een gezonde, gewoon gebouwde kat die gewoon klein is.

De roestkat: de kleinste wilde kat

De roestkat heeft een korte, roodgrijze vacht met roestbruine vlekken op rug en flanken, vandaar de naam. Over zijn kop lopen donkere strepen, zijn buik is wit met kleine vlekjes en zijn staart is ongeveer half zo lang als zijn lijf. Wie een foto ziet, denkt aan een kitten van een paar maanden. Het is een volwassen roofdier.

• Formaat: 35 tot 48 cm lijf, 15 tot 30 cm staart, 0,9 tot 1,6 kilo. Volgens Guinness wegen volwassen katers gemiddeld 1,5 tot 1,6 kilo.
• Leefgebied: India, Sri Lanka en sinds 2012 ook vastgelegd in Nepal. Hij leeft vooral in droge en vochtige loofbossen, struikgebied en grasland, en houdt van dichte begroeiing en rotsen. In Sri Lanka is hij op cameravallen gezien tot ruim 2.000 meter hoogte.
• Leefwijze: vooral 's nachts actief. Hij jaagt op de grond op knaagdieren en vogels, en ook op hagedissen, kikkers en insecten. Bomen gebruikt hij vooral om aan grotere roofdieren te ontsnappen.
• Jongen: na een draagtijd van 65 tot 70 dagen krijgt een poes één of twee jongen. Die wegen bij de geboorte 60 tot 77 gram.
• Leeftijd: in gevangenschap zijn roestkatten twaalf jaar oud geworden. Hoe oud ze in het wild worden, is niet bekend.

Over het leven van de roestkat in het wild is weinig bekend. Hij is schuw, klein en vooral 's nachts op pad. Sinds 2016 staat hij op de Rode Lijst van de IUCN als gevoelig (Near Threatened), vooral omdat zijn loofbossen verdwijnen voor landbouw. In India en Sri Lanka is jagen en handelen in roestkatten verboden.

De zwartvoetkat: de kleinste kat van Afrika

De zwartvoetkat leeft in de droge graslanden en halfwoestijnen van Zuid-Afrika, Botswana, Namibië en Zimbabwe. Hij is zandkleurig met zwarte vlekken en strepen. De naam komt van zijn voetzolen: alleen die zijn zwart. In Zuid-Afrika heet hij ook wel "miershooptier", omdat hij overdag slaapt in verlaten termietenheuvels.

• Formaat: 35 tot 52 cm lijf. Katers wegen gemiddeld 1,6 tot 2,1 kilo, poezen zijn lichter.
• Jager: hij legt 's nachts vaak 5 tot 16 kilometer af en vangt tot 14 kleine dieren per nacht. Hij springt tot 1,4 meter hoog om vogels uit de lucht te plukken. Volgens BBC Wildlife slaagt ongeveer 60 procent van zijn aanvallen. Daarmee is hij de succesvolste jager van alle katachtigen.
• Bedreiging: sinds 2002 staat hij op de Rode Lijst als kwetsbaar (Vulnerable). Er zijn naar schatting minder dan 10.000 volwassen dieren.

Waarom staat de zwartvoetkat dan op twee? Omdat het verschil klein is en over gemiddelden gaat. Guinness World Records noemt de roestkat de kleinste soort en schrijft dat de zwartvoetkat in de media vaak ten onrechte zo wordt genoemd. Een grote roestkat en een kleine zwartvoetpoes ontlopen elkaar weinig.

Kun je een roestkat of zwartvoetkat als huisdier houden?

Nee. Het zijn wilde, beschermde dieren. De roestkat uit India en de zwartvoetkat staan allebei op Bijlage I van CITES, de strengste categorie van het internationale handelsverdrag voor bedreigde soorten. Je ziet ze alleen in dierentuinen die meedoen aan fokprogramma's. Zie je ergens een "roestkat-kitten" te koop, dan is het een gewone kitten of iets wat niet door de beugel kan.

De kleinste huiskat ooit: de records

Record	Kat	Ras	Maat	Jaar
Kleinste huiskat ooit	Tinker Toy, Taylorville, Illinois (VS)	Himalayaan (Perzisch type)	7 cm hoog, 19 cm lang	geboren 1990, overleden 1997
Laagste levende huiskat (bij erkenning)	Lilieput, Napa, Californië (VS)	Munchkin	13,34 cm schofthoogte	gemeten 2013
Kleinste wilde kattensoort	roestkat	wilde soort	katers gemiddeld 1,5 tot 1,6 kg	Guinness-vermelding 2018

Tinker Toy was het kleinste katje uit een nest van zes. Op zijn volwassen leeftijd mat hij 7 centimeter van vloer tot schoft, ongeveer de hoogte van een koffiekopje.

Je komt online ook vaak Mr. Peebles tegen, een kat uit Illinois die zo klein zou zijn dat hij in een glas past. Guinness World Records vermeldt hem niet als recordhouder. De bekende foto van een kitten in een glas is volgens factchecksite Snopes een bewerkte afbeelding uit een fotowedstrijd uit 2006.

Hoe zit het met nu? Voor zover wij kunnen vinden heeft Guinness na Lilieput geen nieuwe kleinste levende huiskat gepubliceerd. Dat is misschien maar goed ook. Een kat die zo klein blijft, heeft bijna altijd een aangeboren afwijking.

Top 10 kleinste kattenrassen

Deze lijst begint bij het lichtste ras. De gewichten komen van de rasverenigingen, vooral de Amerikaanse CFA. Niet elke vereniging noemt een gewicht. Bij rassen waar de standaard alleen "middelgroot" zegt, staat dat er eerlijk bij. Poezen zijn bij alle rassen lichter dan katers.

#	Ras	Gewicht poes	Gewicht kater	Erkend door
1	Singapura	1,8 tot 2,3 kg	2,7 tot 3,2 kg	CFA, TICA, FIFe
2	Munchkin	1,8 tot 3,6 kg	2,7 tot 4,1 kg	alleen TICA (niet CFA, FIFe of GCCF)
3	Cornish Rex	2,3 tot 3,2 kg	2,7 tot 4,1 kg	CFA, TICA, FIFe
4	Devon Rex	2,7 tot 4,1 kg, katers iets zwaarder		CFA, TICA, FIFe
5	American Curl	2,3 tot 3,6 kg	3,2 tot 4,5 kg	CFA, TICA, FIFe
6	Japanese Bobtail	ca. 2,7 tot 4 kg		CFA, TICA, FIFe
7	Balinees	geen gewicht in de standaard, CFA: middelgroot, fijn gebouwd		CFA, TICA, FIFe
8	Siamees	geen gewicht in de standaard, CFA: middelgroot, fijn gebouwd		CFA, TICA, FIFe
9	Abessijn	geen gewicht in de standaard, CFA: middelgroot, slanke poten		CFA, TICA, FIFe
10	Sphynx	middelgroot, lijkt kleiner door het ontbreken van vacht		CFA, TICA, FIFe (in Nederland houdverbod)

Kijk vooral naar de eerste kolom. Een Singapura-poes van 2 kilo is echt klein. Vanaf plek 5 gaat het om katten die vooral slank en licht gebouwd zijn, en die niet veel lichter wegen dan een gewone huiskat.

1. Singapura

Het kleinste erkende kattenras. De CFA noemt de Singapura "een van de kleinste raskatten" en geeft voor katers 2,7 tot 3,2 kilo en voor poezen 1,8 tot 2,3 kilo. Klein, maar stevig en gespierd, met opvallend grote ogen en oren. Er is maar één kleur: sepia agouti, een warm ivoor met donkere tikking op elke haar. De korte vacht verhaart weinig en heeft nauwelijks verzorging nodig. Singapura's staan bekend als nieuwsgierig, actief en graag bij hun mensen.

2. Munchkin

De Munchkin is klein door zijn korte poten, zijn lijf heeft een normaal formaat. Volgens de rasstandaard van TICA weegt een kater 2,7 tot 4,1 kilo en een poes 1,8 tot 3,6 kilo. De korte poten komen van een erfelijke vorm van dwerggroei. Daarom erkennen de CFA, de Europese FIFe en de Britse GCCF het ras niet. Waarom, lees je verderop bij dwerggroei en gezondheid.

3. Cornish Rex

Een slanke, hoogpotige kat met een gebogen rug en een korte, golvende vacht zonder dekharen. De CFA noemt hem klein tot middelgroot en "verrassend zwaar en warm" als je hem oppakt. Volgens Purina weegt een kater 2,7 tot 4,1 kilo en een poes 2,3 tot 3,2 kilo. Door de dunne vacht zoekt hij graag de warmte op, onder een deken of in een kattenhol.

4. Devon Rex

Grote oren, een elfengezichtje en een krullende vacht. Volgens de CFA weegt een volwassen Devon Rex 2,7 tot 4,1 kilo, katers iets meer. Hij is gespierder dan hij eruitziet. Anders dan de Cornish Rex heeft de Devon wel dekharen, maar zijn vacht blijft dun en kort.

5. American Curl

Herkenbaar aan de naar achteren gekrulde oren. Volgens de CFA weegt een poes 2,3 tot 3,6 kilo en een kater 3,2 tot 4,5 kilo. Slank gebouwd, alert en actief, met een vriendelijk karakter. Het ras is ontstaan uit één poes met krulletjesoren, in 1981 gevonden in Californië.

6. Japanese Bobtail

Een slanke, hoogpotige kat met een kort, gekruld staartje dat op een pompon lijkt. De CFA noemt hem middelgroot, rasbeschrijvingen noemen ongeveer 2,7 tot 4 kilo. Zijn achterpoten zijn duidelijk langer dan zijn voorpoten, en dat zie je aan hoe makkelijk hij springt.

7. Balinees

De halflanghaar-versie van de Siamees. De Balinees lijkt door zijn zijdezachte vacht en pluimstaart groter dan hij is. Onder die vacht zit een lang, fijn gebouwd lijf.

8. Siamees

De Siamees is volgens de CFA middelgroot, met fijne botten, lange poten en een lange staart. Hij voelt licht aan als je hem optilt. Vooral de moderne, slanke showlijn oogt klein.

9. Abessijn

Een slanke, gespierde kat met fijne poten die op zijn tenen lijkt te lopen. De CFA noemt de Abessijn middelgroot. Hij is licht gebouwd, maar zeer actief. Reken op een kat die overal op klimt.

10. Sphynx

De Sphynx staat in veel lijstjes met kleine katten, omdat hij zonder vacht kleiner lijkt. Eigenlijk is hij middelgroot en volgens de CFA gespierd met een ronde buik. Belangrijker voor wie in Nederland woont: sinds 1 januari 2026 is het verboden om naaktkatten te houden. Daaronder vallen ook de Bambino en de Peterbald. Had je je kat al vóór die datum, of komt hij uit een asiel, dan mag je hem houden. Kopen bij een fokker kan niet meer.

Dwerggroei, Munchkins en "teacup"-katten: wat je moet weten

Hier zit het belangrijkste verschil. Een Singapura is klein omdat het ras zo is, met een gewone bouw. Een Munchkin of een "teacup"-kat is klein door een afwijking. Dat maakt nogal uit voor de gezondheid van de kat.

Munchkin: korte poten door een groeistoornis

De korte poten van de Munchkin komen door chondrodysplasie, een groeistoornis van kraakbeen en bot. De Britse dierenwelzijnsorganisatie UFAW zet op een rij wat er bekend is.

• Het gen is dominant. Een kitten met één kopie heeft korte poten. Kittens met twee kopieën overlijden vermoedelijk al vóór de geboorte. Wie twee Munchkins met elkaar kruist, verliest dus een deel van het nest.
• Door de afwijkende belasting van de gewrichten lopen Munchkins volgens UFAW waarschijnlijk meer kans op artrose. Dat is pijnlijk en wordt erger met de leeftijd. Ook liefhebbers van het ras erkennen dat Munchkins minder goed springen.
• Er wordt ook een holle borst (pectus excavatum) en een te sterk holle rug (lordose) genoemd. Daar is weinig goed onderzoek naar.

UFAW raadt af om met Munchkins te fokken. De Europese FIFe weigert rassen die op dwerggroei gebaseerd zijn en noemt de Munchkin daar als voorbeeld. Liefhebbers wijzen erop dat veel Munchkins een normaal, actief leven leiden. Dat kan best, maar het eerlijke beeld is dat de risico's slecht onderzocht zijn, en dat een kat zijn pijn goed verbergt.

In Nederland mag je een Munchkin houden. Fokken is lastiger: het Besluit houders van dieren verbiedt fokken waarbij uiterlijke kenmerken schadelijk zijn voor de gezondheid. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) schrijft bij de Bambino, een kruising van Munchkin en Sphynx, dat korte poten de bewegingsvrijheid kunnen beperken en kunnen leiden tot artrose of hernia. De Munchkin zelf staat niet bij naam op die lijst. Overweeg je er een, praat dan eerst met je dierenarts.

Ook andere "dwergrassen" zijn Munchkin-kruisingen met dezelfde korte poten, zoals de Skookum, Lambkin, Kinkalow, Minuet (vroeger Napoleon) en Dwelf.

"Teacup"- of minikatten

Online zie je soms "teacup"-, "mini"- of "toy"-katten te koop, vaak Perzen. Dat is geen ras. Volgens dierenartsen in een artikel van PetMD fokken verkopers zulke katten door twee ondermaatse katten met elkaar te kruisen. Soms is een kat ook gewoon klein gebleven door ziekte of ondervoeding.

De gezondheidsrisico's die PetMD noemt, zijn fors: ademhalingsproblemen (vooral bij platte snuitjes), problemen met kaak en gebit, moeite om warm te blijven, en artrose en botbreuken door kleine, fijne botten. Dierenarts Jane Brunt zegt in hetzelfde stuk dat ze geen enkel voordeel kan bedenken van een teacup-kat.

Ons advies: koop nooit een kat omdat hij "klein blijft". Een verkoper kan dat bij een gewone kitten niet weten, en als het wel klopt, zit er meestal een afwijking achter. Blijft je eigen kitten veel kleiner dan zijn nestgenoten, laat hem dan nakijken door je dierenarts. Achter achterblijvende groei kan een aandoening zitten die je beter vroeg kunt vinden.

Is een kleine kat handiger als huisdier?

Een kleine kat eet minder en past makkelijker in een reismand. Verder scheelt het weinig. Kleine rassen als de Singapura, Abessijn en de Rexkatten zijn juist vaak de drukste katten die er zijn. Ze willen klimmen, spelen en meedoen. Een kleine kat vraagt dus niet minder ruimte of aandacht. Woon je klein, lees dan ook welke kattenrassen geschikt zijn voor kleine appartementen. Daar telt karakter zwaarder dan formaat.

Let bij een klein ras wel op een paar dingen.

• Warmte: rassen met een dunne vacht, zoals de Cornish en Devon Rex, hebben het sneller koud. Een warme slaapplek helpt.
• Gewicht: een halve kilo erbij of eraf is bij een Singapura-poes van 2 kilo al een kwart van haar gewicht. Op een gewone personenweegschaal zie je dat slecht. Laat je dierenarts zeggen wat voor jouw kat een gezond gewicht is.
• Fokker: zoek een fokker die is aangesloten bij een rasvereniging, de ouderdieren laat zien en niet adverteert met "extra klein".

Benieuwd naar de andere kant van het spectrum? Lees over de grootste kat ter wereld en de top 10 grote kattenrassen.

Veelgestelde vragen