Kat wassen: wanneer het nodig is en hoe je het doet

Een gezonde kat hoef je bijna nooit te wassen. Hij houdt zijn vacht zelf schoon door te likken. Een wasbeurt is wel nodig als je kat erg vies is, als er iets in zijn vacht zit wat hij niet mag binnenkrijgen, als hij zichzelf niet meer goed poetst door ouderdom, overgewicht of artrose, of als je dierenarts het adviseert. Vaak is een washandje met lauw water dan al genoeg. Moet hij echt in bad, dan lees je hieronder stap voor stap hoe je dat rustig en veilig doet.

Moet je je kat wassen?

Meestal niet. Katten besteden een flink deel van de dag aan poetsen, en voor een gezonde kat met een korte vacht is dat genoeg. Ook dierenartsen en de dermatologiemerken die kattenshampoo maken, zeggen dat de meeste katten geen vaste wasbeurten nodig hebben. Wassen haalt het natuurlijke huidvet weg, en wie het te vaak doet, krijgt een droge huid met roos en jeuk.

Er zijn wel situaties waarin wassen nodig is:

• Je kat is echt vies. Hij heeft in modder, mest of iets plakkerigs gelegen, of hij heeft een vieze broek na diarree. Dat laatste zie je vooral bij langharige katten.
• Er zit iets in de vacht wat hij niet mag binnenkrijgen. Denk aan olie, verf, teer, een schoonmaakmiddel of een vlooienmiddel voor honden. Je kat likt het op, dus hier moet je snel zijn. Hoe je dat aanpakt, lees je verderop.
• Je kat poetst zichzelf niet meer. Een oudere kat met stijve gewrichten of een kat met overgewicht komt niet meer goed bij zijn rug en achterkant. Laat je dierenarts dan ook kijken waarom. Artrose of overgewicht kan de oorzaak zijn. Meer over oudere katten lees je in onze gids over verzorging van een senior kat.
• Je kat heeft (bijna) geen vacht. Een Sphynx heeft geen vacht die het huidvet opvangt en moet daarom wel geregeld gewassen worden.
• Je dierenarts schrijft het voor. Bijvoorbeeld een medicinale shampoo tegen een schimmel of een bacteriële huidinfectie.

Twee redenen die je vaak leest, kloppen niet of nauwelijks. Wassen helpt niet tegen vlooien: een shampoo spoelt alleen de vlooien weg die op dat moment in de vacht zitten, de eitjes en larven in huis blijven achter. Wat wel werkt, lees je in ons artikel over vlooien bij katten. En wassen is geen goede oplossing bij een kattenallergie. In een onderzoek uit 1997 daalde de hoeveelheid allergeen in de lucht vlak na een wasbeurt wel, maar bij de volgende wasbeurt een week later was die niet blijvend lager. Volgens latere onderzoeken is het allergeen binnen een dag weer terug op het oude niveau.

Wat heb je nodig?

• Een kattenshampoo. Kies een milde shampoo die voor katten is gemaakt, liefst zonder parfum en zonder tea tree of andere etherische oliën. Welke je kunt kopen, lees je in onze gids over een milde kattenshampoo.
• Een kam of borstel om klitten en losse haren vooraf weg te halen.
• Een antislipmatje of een handdoek voor op de bodem van het bad of de wasbak. Op een gladde bodem raakt een kat sneller in paniek.
• Een maatbeker of kan om water over de vacht te gieten. De meeste katten vinden het geluid en de straal van een douchekop eng.
• Een washandje voor de kop.
• Twee of drie handdoeken, liefst voorgewarmd op de verwarming.
• Lekkere snoepjes in kleine stukjes, zodat je vaak kunt belonen.
• Iemand die helpt, als dat kan. Met vier handen gaat het rustiger en sneller.

Hoe was je een kat? Stap voor stap in bad of wasbak

Voorbereiding

1. Knip de nagels een paar dagen van tevoren. Zo voorkom je krassen. Hoe dat werkt, lees je in ons artikel over nagels knippen bij je kat.
2. Kam de vacht helemaal uit. Water maakt klitten strakker en daarna krijg je ze er bijna niet meer uit.
3. Zet alles klaar voordat je je kat haalt. Shampoo, kan, washandje en handdoeken binnen handbereik. Je wilt hem niet loslaten om iets te pakken.
4. Maak de badkamer warm en doe de deur dicht. Een natte kat koelt snel af.
5. Kies een rustig moment, bijvoorbeeld na het spelen, als je kat moe is. Niet vlak na het eten.

Het wassen

1. Laat een laagje lauw water in het bad of de wasbak lopen. Lauw is ongeveer lichaamswarm, 36 tot 37 graden. Houd het ondiep, tot ongeveer halverwege de poten. In diep water raken katten in paniek. Een wasbak of een grote plastic bak in de douche werkt bij een gewone kat vaak beter dan een groot bad.
2. Zet je kat er rustig in, met zijn achterkant naar je toe. Houd hem losjes vast bij de schouders. Pak hem niet in zijn nekvel.
3. Maak de vacht nat met de kan. Begin bij de poten en de rug en werk naar de nek. Giet nooit water over de kop. Bij een dikke vacht duurt het even voor het water tot op de huid komt.
4. Breng de shampoo aan. Begin bij de nek en werk naar de staart. Masseer zachtjes met je vingertoppen. Gebruik niet meer dan op de verpakking staat, ook al schuimt het weinig.
5. Spoel heel grondig. Dit is de belangrijkste stap. Je kat likt alles op wat achterblijft. Spoel van de nek naar de staart tot het water helder blijft en de vacht niet meer glad aanvoelt.
6. Maak de kop schoon met het washandje en alleen lauw water. Blijf weg bij ogen en mond en laat geen water in de oren lopen.

Drogen

1. Knijp het meeste water zachtjes uit de vacht en wikkel je kat in een warme handdoek. Dep de vacht droog. Wrijven geeft klitten in een lange vacht.
2. Wissel van handdoek zodra de eerste nat is.
3. Een föhn mag als je kat het accepteert, op de laagste en koelste stand en op afstand. Veel katten vinden het geluid te eng. Dwing het dan niet.
4. Laat je kat verder drogen in een warme, tochtvrije kamer. Een langharige kat heeft daar veel langer voor nodig dan een kortharige. Laat hem niet naar buiten voor hij helemaal droog is.
5. Beloon hem met snoepjes en laat hem daarna met rust. Hij gaat zich direct uitgebreid poetsen, en dat is precies goed.

Raakt je kat echt in paniek, met blazen, grommen of wild klauwen, stop dan. Spoel de shampoo zo goed mogelijk uit, droog hem af en probeer het een andere keer in kleinere stappen. Lukt het thuis niet en moet hij toch schoon, dan kan een trimsalon met ervaring met katten of je dierenarts helpen.

Kat wassen zonder bad: washandje, droogshampoo of alleen het vieze stuk

Voor de meeste vieze plekken heb je geen bad nodig. Deze manieren zijn rustiger voor je kat en vaak genoeg.

Kat wassen met een washandje

Maak een washandje nat met lauw water en wring hem goed uit. Aai ermee in de richting van de haren, zoals een moederpoes haar kittens schoonlikt. Spoel het washandje tussendoor uit. Zo maak je de kop, een vieze poot of een stoffige rug schoon zonder dat je kat nat wordt tot op de huid. Dit is ook de beste manier voor een oudere kat, een kitten of een kat die doodsbang is voor water. Droog na afloop even na met een handdoek.

Alleen het vieze stuk wassen

Zit het vuil op één plek, bijvoorbeeld een vieze broek, dan was je alleen dat stuk. Houd je kat boven de wasbak, maak de plek nat met de kan, gebruik een klein beetje kattenshampoo en spoel goed. Dermatologiemerk Douxo raadt dit ook aan voor angstige katten, omdat het veel minder stress geeft dan een heel bad. Bij een langharige kat die steeds een vieze broek heeft, helpt het om de haren rond de anus kort te houden. Een stille tondeuse voor katten is daar handig voor.

Droogshampoo

Een droogshampoo of schuim voor katten frist de vacht op zonder water. Voor een echt vieze of vette vacht is het te weinig. Omdat je niets uitspoelt, likt je kat alles op wat in het product zit. Gebruik het dus spaarzaam, alleen een product dat voor katten is gemaakt, en kam en veeg na. Welke droogshampoo je kunt nemen, staat in onze gids over kattenshampoo.

Iets giftigs in de vacht: wat doe je?

Heeft je kat olie, verf, teer, een schoonmaakmiddel of een vlooienmiddel voor honden in zijn vacht gekregen, bel dan eerst je dierenarts. Zeker als je niet weet wat het is, of als je kat er al aan heeft gelikt. Signalen als kwijlen, braken, wiebelig lopen of trillen betekenen dat je meteen moet gaan.

Tot je hulp hebt, houd je je kat bij je, zodat hij niet verder likt. Trek handschoenen aan. Voor plakkerige of vette stoffen zoals teer of lijm adviseert de Amerikaanse dierenbeschermingsorganisatie ASPCA eerst een beetje plantaardige olie of boter in te masseren, vijf tot tien minuten te laten intrekken en daarna te wassen met een mild vloeibaar afwasmiddel en lauw water. Spoel heel goed, droog af met een handdoek en gebruik geen föhn. Doe dit alleen als je dierenarts het goedvindt.

Kitten wassen

Een kitten wordt door zijn moeder schoongelikt en leert al snel zichzelf te poetsen. Moet een heel jong kitten toch schoon, gebruik dan een uitgewrongen washandje met lauw water in plaats van een bad. Kittens jonger dan acht weken houden hun lichaamstemperatuur nog niet goed op peil en koelen snel af. Over de precieze leeftijd voor een eerste bad verschillen de bronnen, van acht weken tot drie maanden.

Is je kitten ouder en moet hij in bad, houd het dan kort: een laagje water van 36 tot 37 graden, een milde shampoo waarop staat dat hij voor kittens is, en meteen goed afdrogen in een warme kamer. Een föhn mag volgens Royal Canin, maar niet te heet en niet te dichtbij. Heeft een heel jong kitten vlooien, ga dan naar de dierenarts. Veel vlooienmiddelen en shampoos zijn niet geschikt voor kittens.

Wil je dat je kat later makkelijk te wassen is, laat je kitten dan al vroeg wennen. Maak eerst alleen zijn poten nat met een spons en beloon hem. Reageert hij heftig, stop en probeer het een paar dagen later opnieuw. Meer over wat een kitten nodig heeft, lees je in onze checklist kitten benodigdheden.

Langharige katten, Maine Coon en Sphynx

Maine Coon en andere langharige katten

Een Maine Coon, Pers, Ragdoll of Noorse Boskat heeft een dikke vacht die sneller klit en vuil vasthoudt. Die katten hoeven niet vaak in bad, maar als het moet, is het meer werk:

• Kam vooraf echt alles uit, tot op de huid. Een klit die nat wordt, zit daarna muurvast.
• Neem de tijd om nat te maken. Het duurt even voor water door een dikke ondervacht tot op de huid komt.
• Spoel extra lang. Fokkers die hun Maine Coon voor shows wassen, spoelen soms vijf minuten op de klok. Shampoorestjes maken de vacht dof en je kat likt ze op.
• Let op de staartbasis. Bij sommige katers wordt de bovenkant van de staart vettig. Fokkers wassen die plek apart.
• Reken op een lange droogtijd. Dep met meerdere handdoeken. Showfokkers föhnen de vacht helemaal droog, maar dat lukt alleen met een kat die het gewend is.

Regelmatig kammen werkt bij een lange vacht veel beter dan wassen. Welke kam en borstel je daarvoor nodig hebt, lees je in onze gids over de beste borstel voor een langharige kat. Meer over het ras zelf vind je bij de Maine Coon.

Sphynx

Een Sphynx heeft geen vacht die het huidvet opvangt. Dat vet hoopt zich op de huid op, en volgens PetMD moet een Sphynx daarom geregeld in bad om huidinfecties te voorkomen. Een veelgenoemd schema is eens per drie tot vier weken, maar te vaak wassen droogt ook deze huid uit. Vraag je dierenarts wat bij jouw kat past.

Hoe vaak moet je je kat wassen?

Er is geen vast schema. Een gezonde kortharige kat hoeft vaak nooit in bad. Een langharige kat soms een paar keer per jaar, als de vacht vies of vettig is. Een Sphynx eens per paar weken. Een kat met een huidprobleem zo vaak als de dierenarts voorschrijft. Merk je dat je kat steeds vaker vies is of er onverzorgd uitziet, dan is dat eerder een reden om naar de dierenarts te gaan dan om vaker te wassen.

Je kat tussen wasbeurten door schoonhouden

• Borstel en kam regelmatig. Je haalt losse haren, stof en vuil weg en voorkomt klitten. Het vermindert ook de hoeveelheid haar die je kat inslikt, wat helpt tegen haarballen. Voor een korte vacht lees je welke borstel past in onze gids over kattenborstels voor kortharige katten.
• Veeg vieze plekjes meteen schoon met een vochtig washandje.
• Houd de kattenbak schoon. Een vieze bak geeft vieze poten en een vieze broek.
• Was mandjes en dekens van je kat af en toe op de wasmachine.

Veelgestelde vragen