Abessijn kat: karakter, kleuren, verzorging en gezondheid

De Abessijn is een slanke, middelgrote kat met grote oren, amandelvormige ogen en een korte vacht waarin elk haartje lichte en donkere bandjes heeft. Dat geeft hem het uiterlijk van een kleine wilde kat. Hij is een van de actiefste rassen die er zijn: slim, nieuwsgierig en altijd met iets bezig. Aanhankelijk is hij zeker, maar op schoot blijft hij zelden lang liggen. De verzorging is makkelijk. Wat hij vooral nodig heeft, is ruimte om te klimmen, veel spel en gezelschap.

Herkomst: komt de Abessijn echt uit Ethiopië?

De naam zegt Abessinië, de oude naam van Ethiopië. Het verhaal dat daarbij hoort: na de Britse veldtocht in Abessinië in 1868 nam een Britse militair een kat mee naar Engeland, Zula. Volgens de CFA was Zula de eerste Abessijn die op een tentoonstelling verscheen, in 1871 in het Crystal Palace in Londen. Of de huidige Abessijnen echt van Zula afstammen, weet niemand. Veel fokkers betwijfelen het.

Een ander hardnekkig verhaal is dat de Abessijn afstamt van de heilige katten van de oude Egyptenaren. Hij lijkt inderdaad op de katten in Egyptische grafschilderingen, maar dat is ook alles. Er is geen enkel bewijs voor een rechte lijn van farao tot rasgenoot.

Genetisch onderzoek wijst een andere kant op. In 2008 vergeleken onderzoekers van de Universiteit van Californië (Davis) het DNA van ruim 1.100 katten uit 22 rassen en 17 populaties van huiskatten over de hele wereld. De Abessijn bleek samen met katten uit Sri Lanka en het gebied rond de Arabische Zee een brug te vormen tussen de Europese en de Aziatische katten. Het ras heeft erfelijke kenmerken van allebei. De onderzoekers denken aan scheepvaart over de Indische Oceaan of aan meegebrachte katten uit de Britse koloniën. Ook de GCCF en de CFA schrijven nu dat de oorsprong eerder aan de kusten van de Indische Oceaan en in Zuidoost-Azië ligt dan in Afrika.

Er is ook een Nederlands puzzelstukje. Het natuurhistorisch museum in Leiden (nu Naturalis) kocht tussen 1834 en 1836 een opgezette kat met precies deze getikte vacht. Op het etiket staat "Patrie, domestica India": een huiskat uit India.

Het ras zoals we het nu kennen, is vooral in Engeland gevormd. De GCCF erkende de Abessijn in 1929. In Amerika hoorde hij in 1906 bij de eerste rassen die de CFA registreerde. Er bestaat ook een halflange variant van de Abessijn: de Somali. Die heeft hetzelfde karakter en dezelfde kleuren, met een pluimstaart.

Hoe ziet een Abessijn eruit?

De Abessijn is gebouwd als een atleet. Een slank, gespierd lijf, een licht gebogen rug en lange, fijne poten. De CFA zegt dat hij eruitziet alsof hij op zijn tenen staat. De kop is een zachte wig met grote, wijd uitstaande oren en grote amandelvormige ogen in goud of groen. De staart is lang en loopt spits toe.

Het gezicht heeft de typische tekening van een tabby: een donker randje om de ogen met daaromheen een lichte "bril", en vaak een M-vorm op het voorhoofd. Op het lijf en de poten horen geen strepen of vlekken te staan. Dat is precies wat een Abessijn onderscheidt van een gewone gestreepte huiskat.

Hij is lichter dan hij lijkt. Volgens de GCCF weegt een volwassen Abessijn gemiddeld 4,5 kilo, en poezen zijn wat kleiner dan katers. Reken op ongeveer 3,5 tot 5 kilo.

Ticking: waarom de vacht zo glanst

Het geheim van de Abessijn zit in elk afzonderlijk haartje. Bij de huid is het haar licht, daarna volgen afwisselend donkere en lichte bandjes, en de punt is donker. Die tekening heet ticking, en je ziet hem ook bij het wildkleurige haar van een konijn of haas. Van een afstand geeft dat een egale kleur met een warme gloed. Als de kat beweegt, lijkt de vacht te glinsteren.

Ticking is een vorm van tabby. Elke Abessijn is dus genetisch een tabby, alleen zonder strepen op het lijf. In 2021 ontdekten Amerikaanse onderzoekers welk gen erachter zit: DKK4. Als een Abessijn toch strepen op de poten of een ketting om de hals heeft, geldt dat in de show als een fout. Voor een huiskat maakt het niets uit.

Abessijn kleuren: wildkleur, sorrel, blauw en fawn

De bekendste kleur is wildkleur. Engelstaligen zeggen ruddy, in Europa heet hij ook usual. De vacht is warm roodbruin tot oranjebruin met zwarte ticking, en de zolen van de voeten en de achterkant van de achterpoten zijn zwart. Dit is de oorspronkelijke kleur, en volgens de CFA ook de populairste.

Alle andere kleuren zijn varianten daarvan:

Kleur	Ook wel	Hoe hij eruitziet
Wildkleur	ruddy, usual	warm roodbruin met zwarte ticking
Sorrel	cinnamon, kaneel, vroeger rood	koperrood met chocoladebruine ticking
Blauw	blue	warm beige-grijs met blauwgrijze ticking, de verdunde versie van wildkleur
Fawn	reebruin	zacht roomkleurig beige met lichtbruine ticking, de verdunde versie van sorrel
Zilver	silver	alle kleuren hierboven op een zilverwitte ondergrond

Welke kleuren meetellen, verschilt per vereniging. De Amerikaanse CFA erkent alleen wildkleur, sorrel (daar cinnamon genoemd), blauw en fawn. Europese verenigingen zijn ruimer. De GCCF spreekt van 28 kleuren, waaronder de zilvervarianten, chocolate, lilac en schildpadkleuren.

Heb je een kitten op het oog, kijk dan vooral naar de ouders. Hoe de kleur en de ticking er bij een volwassen kat uitzien, zie je bij een jong kitten nog niet goed.

Karakter van de Abessijn

Wie een Abessijn heeft, beschrijft hem bijna altijd in dezelfde woorden: druk, slim, nieuwsgierig en altijd in de buurt. De CFA noemt hem een van de intelligentste rassen. Een Australische dierenartspraktijk noemt het ras "a real acrobat".

Wat je van een Abessijn kunt verwachten:

• Hij doet overal aan mee. Boodschappen uitpakken, de vaatwasser inruimen, een la opentrekken. Hij wil zien wat je doet en het liefst meehelpen.
• Hij zit liever hoog. Bovenop de kast, de deur of de koelkast. Een Abessijn denkt in hoogtes.
• Aanhankelijk, maar op zijn manier. Hij zoekt je op, ligt graag tegen je aan en slaapt vaak bij je. Lang op schoot blijven is er volgens de CFA zelden bij, want er is altijd iets anders te doen.
• Leergierig. Volgens de GCCF leert hij snel en kun je hem leren apporteren. Veel Abessijnen leren ook trucjes voor een snoepje of lopen aan een kattentuigje.
• Vrij stil. De GCCF beschrijft hem als een rustige prater met een vrolijk "prrrt" als begroeting. Royal Canin vindt dat hij wel van zich laat horen. Het verschilt dus per kat, maar een Siamees is hij niet.
• Eigenwijs. Lief kan hij zeker zijn, maar volgens de GCCF ook erg koppig. Een kast die dicht moet blijven, krijgt hij vroeg of laat open.

Die energie neemt met de jaren af, maar minder dan bij veel andere rassen. Ook een Abessijn van tien wil nog jagen en klimmen.

Met kinderen en andere dieren

Een Abessijn is vriendelijk en zelden agressief. Hij past goed in een gezin met kinderen die graag met hem spelen, vanaf ongeveer de basisschoolleeftijd. Kinderen die een kat willen knuffelen en dragen, hebben meer aan een rustiger ras. In onze lijst met de beste kattenrassen voor gezinnen staat de Abessijn bij de rassen voor een actief gezin.

Met andere katten en een rustige hond kan hij meestal goed overweg. Een tweede kat met dezelfde energie is vaak een uitkomst. Een oude kat die zijn rust wil, raakt van zo'n druk gezelschap juist gestrest. Hoe je twee katten laat kennismaken, lees je in hoe je twee katten aan elkaar laat wennen.

Een Abessijn binnen houden: zo voorkom je verveling

Een Abessijn kan prima binnen leven, als binnen genoeg te beleven valt. Het risico van een binnenkat is verveling, en bij dit ras gaat dat snel. Een Abessijn die zich verveelt, gaat zelf iets zoeken: kasten leeghalen, gordijnen beklimmen, spullen van tafel tikken. Een Australische dierenartspraktijk ziet bij het ras ook vaker katten die zich uit stress kaal likken.

Wat helpt:

• Hoogte. Klimmen is voor een Abessijn geen extraatje. Een klimmuur voor katten met plankjes en treden op verschillende hoogtes geeft hem een eigen route door de kamer. Combineer dat met een hoge, stevige krabpaal bij het raam, zodat hij naar buiten kan kijken.
• Dagelijks samen spelen. Twee of drie korte sessies met een hengel of veren, waarbij hij echt kan sluipen, springen en vangen. Zelf spelen met een balletje vindt hij volgens Royal Canin minder leuk dan spelen met jou.
• Iets te doen als je weg bent. Puzzelspeeltjes waar hij brokjes uit moet halen, of speelgoed dat vanzelf beweegt. Een overzicht staat in onze gids over interactief kattenspeelgoed tegen verveling.
• Afwisseling. Leg speelgoed weg en haal het een week later weer tevoorschijn. Een kartonnen doos of een papieren zak is voor een Abessijn ook gewoon nieuw speelgoed.
• Gezelschap. Ben je overdag lang weg, dan raadt de CFA een tweede kat aan. Hoe lang een kat zonder jou kan, lees je in hoe lang kan een kat alleen zijn.

Wil je hem toch buiten laten, dan is een afgeschermd balkon of een kattenren een goede tussenvorm. Een Abessijn is een vaardige klimmer en springer, dus een gewone schutting houdt hem niet tegen. Welke systemen werken, lees je bij kattennet, kattenren of schuttingroller. Voor de afweging tussen binnen en buiten in het algemeen is er wanneer je kat naar buiten mag.

Verzorging van de Abessijn

De vacht is kort en ligt plat tegen het lijf, dus veel werk is het niet. De CFA adviseert een paar keer per maand kammen of borstelen om losse haren weg te halen. In de rui, meestal in het voorjaar en het najaar, wat vaker. Een zachte borstel of een rubberen handschoen is genoeg. Een droge zeemlap over de vacht maakt hem extra glanzend, zegt de CFA. Welke borstel past, lees je in de beste borstel voor kortharige katten.

Het gebit verdient meer aandacht dan de vacht. Volgens de GCCF krijgen Abessijnen snel tandsteen, wat tot een ontstoken tandvlees (gingivitis) leidt. Laat de dierenarts bij elke jaarlijkse controle in de bek kijken. Sommige fokkers leren kopers om de tanden van hun kat te poetsen. Hoe eerder je daarmee begint, hoe makkelijker het gaat.

Verder is een Abessijn een gewone kat. Goed voer in de juiste hoeveelheid, de nagels bijhouden als hij te weinig krabt, en de vaccinaties bij de dierenarts. Ook een actief ras kan te zwaar worden als hij binnen weinig speelt. Check regelmatig of je zijn ribben nog makkelijk voelt.

Gezondheid van de Abessijn

De Abessijn is over het algemeen een gezonde kat, maar het ras heeft een paar erfelijke aandoeningen. Ga naar de dierenarts als je kat:

• sloom is, slecht eet of afvalt zonder duidelijke reden
• bleek tandvlees heeft, of gele slijmvliezen en oogwit
• veel meer drinkt en plast dan normaal
• zich in het donker onzeker beweegt, tegen dingen aan loopt of grote pupillen houdt
• kale plekken heeft of zich steeds op dezelfde plek likt
• gaat hinken of af en toe een achterpoot optrekt

Ga met spoed als hij plotseling heel zwak is, flauwvalt of zeer bleek of geel ziet. Dat kan een acute afbraak van rode bloedcellen zijn.

PK-deficiëntie (bloedarmoede)

Bij PK-deficiëntie mist een enzym in de rode bloedcellen, pyruvaatkinase. Daardoor gaan die cellen te snel kapot, wat bloedarmoede geeft. De klachten wisselen sterk. Australisch onderzoek uit 2009 vond dat eigenaren vaak niets aan hun kat merkten, behalve dat hij sloom was. In ernstige gevallen krijgt een kat bleek of geel tandvlees en kan hij instorten. Zo'n aanval kan uitgelokt worden door een infectie. Het kan al bij kittens van een paar maanden beginnen, maar ook pas op latere leeftijd.

De aandoening erft recessief over. Een kat wordt alleen ziek als hij het foute gen van beide ouders krijgt. Dragers zijn zelf gezond. In het Australische onderzoek droeg ruim een kwart van de 60 geteste Abessijnen en Somali's het gen. Er is een betrouwbare DNA-test, en de GCCF raadt kopers aan te vragen of de ouders getest zijn.

PRA (erfelijke blindheid)

Bij progressieve retina-atrofie (PRA) sterft het netvlies langzaam af. Bij de Abessijn bestaan twee vormen. De bekendste is rdAc. Kittens zien bij de geboorte normaal, het netvlies gaat vanaf ongeveer zeven maanden achteruit en de meeste katten zijn tussen hun derde en vijfde jaar blind, aldus het Veterinary Genetics Laboratory van UC Davis. Deze vorm erft recessief over. De tweede vorm, Rdy, is zeldzaam en dominant. Daarbij is een kitten al rond zeven weken blind.

PRA is niet te behandelen. Een blinde kat kan binnen wel een goed leven hebben, zolang de meubels op hun plek blijven. Voor beide vormen bestaan DNA-tests, en de GCCF noemt PRA inmiddels geen groot probleem meer bij het ras.

Amyloïdose (nieren)

Bij amyloïdose stapelt een bepaald eiwit (amyloïd) zich op in organen. Bij de Abessijn gaat het vooral om de nieren, en dat kan tot nierfalen leiden. Een erfelijke vorm is bij het ras beschreven. Een DNA-test is er niet. Volgens onderzoek uit 2021 is het geen kwestie van één gen, en wat de ziekte precies in gang zet, is nog onduidelijk. Het goede nieuws: de GCCF schrijft dat de aandoening door zorgvuldig fokken nu bijna niet meer voorkomt. Vraag een fokker toch of er in de lijnen katten jong aan nierproblemen zijn overleden.

Andere aandachtspunten

• Tandvleesontsteking: zie verzorging. Dit is het probleem dat je in de praktijk het vaakst ziet.
• Losse knieschijf (patella-luxatie): de knieschijf schiet uit zijn gleuf. In één studie was ruim een derde van de katten met dit probleem een Abessijn.
• Kaal likken: het ras heeft aanleg voor het overmatig likken bij stress of verveling (psychogene alopecie). Laat eerst een lichamelijke oorzaak uitsluiten. Meer daarover in kale plekken bij je kat.

Twijfel je over iets, vraag het je dierenarts. Neem bij het eerste bezoek de stamboom en de testuitslagen van de ouders mee.

Hoe oud wordt een Abessijn?

Royal Canin noemt een gemiddelde levensverwachting van 12 tot 16 jaar. Grote onderzoeken met cijfers per ras, zoals die van de Britse dierenartsendatabase VetCompass, hebben de Abessijn niet apart meegenomen. Ter vergelijking: een gemiddelde kat in het Verenigd Koninkrijk wordt volgens dat onderzoek bijna 12 jaar. Met geteste ouderdieren, een gezond gewicht en goede tandzorg kan een Abessijn goed in de vijftien komen. Meer over leeftijden van katten lees je in hoe oud worden katten.

Een Abessijn kopen: waar let je op?

Een Abessijn koop je bij een cattery die met stamboom fokt. Een goede fokker laat je de moeder zien, vertelt eerlijk over het karakter en stelt jou net zoveel vragen als jij hem. Vraag naar:

• een stamboom van een erkende vereniging
• de DNA-uitslag van beide ouders op PK-deficiëntie
• de DNA-uitslag op PRA (rdAc en bij voorkeur ook Rdy)
• of er in de lijnen nierproblemen op jonge leeftijd zijn voorgekomen
• een gezondheidsverklaring van de dierenarts, entingen en een chip
• hoe de kittens zijn opgegroeid: in huis, tussen mensen en geluiden

Een goede fokker laat een kitten pas vanaf ongeveer twaalf weken gaan. Reken op weinig keus per nest: Abessijnen krijgen gemiddeld kleinere nesten dan veel andere rassen. In een Brits onderzoek ging het om 3,9 kittens per nest. Meer daarover in hoeveel kittens krijgt een kat.

Een goedkope "Abessijn" zonder stamboom via een advertentiesite is een gok. Je weet dan niet of de ouders getest zijn, en vaak niet eens of het wel een Abessijn is. Een volwassen kat is ook een goede keuze. Fokkers plaatsen soms oud-fokdieren, en dan weet je meteen wat voor karakter je in huis haalt.

Heb je de knoop doorgehakt, zet dan alles klaar met onze checklist voor kitten benodigdheden. Twijfel je nog tussen een paar actieve rassen, lees dan ook over de Bengaalse kat. Die heeft een vergelijkbare energie, in een groter en wilder jasje.

Past een Abessijn bij jou?

Een Abessijn past bij je als je een kat wilt die meeleeft, speelt en je aan het lachen maakt, en als je het niet erg vindt dat hij overal op zit. Hij past minder goed als je een rustige schootkat zoekt, als je huis altijd opgeruimd moet blijven, of als hij elke dag lang alleen is zonder andere kat.

Veelgestelde vragen