Kat niest veel: wanneer naar de dierenarts en wat de oorzaak is

Niest je kat af en toe en is hij verder gewoon zichzelf, dan is dat meestal niets om je zorgen over te maken. Een kat niest net als jij om stof, een sterke geur of een kriebel in zijn neus. Ga wel naar de dierenarts als het niezen dagen aanhoudt, als er geel, groen of bloederig snot uit zijn neus komt, als hij slechter eet, als zijn ogen tranen of dichtzitten, of als het om een kitten gaat. Hieronder lees je per situatie hoe snel dat moet en wat er achter het niezen kan zitten.

Wanneer moet je met een niezende kat naar de dierenarts?

Het niezen zelf zegt weinig. Wat ernaast gebeurt, vertelt je hoe snel je moet bellen.

Met spoed, ook 's avonds of in het weekend

• Je kat ademt met open bek, ademt snel of zwaar, of zijn tandvlees ziet blauwig of grijs.
• Er komt veel bloed uit zijn neus, of het bloeden stopt niet.
• Je kat is suf, verstopt zich en eet en drinkt helemaal niet meer.

Binnen een dag of twee

• Geel, groen of dik snot. Helder snot past bij irritatie of het begin van een virus. Wordt het dik en geel of groen, dan doen er vaak bacteriën mee.
• Een beetje bloed bij het niezen, ook als het maar een paar spikkels zijn.
• Je kat eet minder. Een kat met een verstopte neus ruikt zijn eten slecht en laat het staan. Katten kunnen al na korte tijd zonder eten leverproblemen krijgen, waarschuwt International Cat Care.
• Tranende, rode of plakkerige ogen, of je kat knijpt een oog dicht.
• Je kat is lusteloos, slaapt meer dan normaal of heeft geen zin in spelen.
• Het is een kitten, een oude kat of een kat met een zwakke weerstand.
• Het niezen duurt langer dan een paar dagen, wordt erger of komt steeds terug.
• Snot of niezen uit één neusgat, zeker als het niet overgaat.

Aankijken mag

Niest je kat een paar keer op een dag, eet en drinkt hij goed, speelt hij en heeft hij geen snot of vieze ogen? Dan mag je een paar dagen aankijken. Dat advies geven dierenartsen ook op WebMD. Houd intussen bij wanneer hij niest. Gebeurt het steeds na het verschonen van de kattenbak of als jij een geurkaars aansteekt, dan heb je de oorzaak waarschijnlijk al gevonden. Twijfel je, bel dan gewoon je eigen dierenarts. Die kan aan de telefoon vaak al inschatten of je moet komen.

Kat niest veel maar is niet ziek: wat kan het zijn?

Dit is de vraag die de meeste mensen hier brengt. Je kat niest opvallend vaak, maar hij eet, speelt en ziet er goed uit. Dan zit de oorzaak meestal in zijn omgeving. De neus van een kat is gevoelig, en wat jij nauwelijks ruikt kan voor hem een flinke prikkel zijn.

Stof uit de kattenbakvulling

Een veelgenoemde oorzaak, en een die je makkelijk over het hoofd ziet. Je kat graaft met zijn neus vlak boven de vulling, en bij een stoffige soort ademt hij bij elk bezoek een wolkje fijn stof in. WebMD noemt kattenbakvulling, "vooral soorten die stof maken", uitdrukkelijk als oorzaak van niezen.

Zo ontdek je of de vulling de boosdoener is:

• Let op of je kat niest net na een bezoek aan de bak, of als jij de bak hebt bijgevuld.
• Schenk een schep vulling van een hoogte in de bak en kijk of er een stofwolk opstijgt. Doe dat bij daglicht, dan zie je het het best.
• Stap een paar weken over op een stofarme soort en kijk of het niezen afneemt.

Welke vullingen weinig stuiven, lees je in onze gids over de beste kattenbakvulling. Stap rustig over door de nieuwe vulling eerst door de oude te mengen. Sommige katten weigeren een bak met een vulling die anders aanvoelt.

Parfum, geurkaarsen en schoonmaakmiddelen

Parfum, luchtverfrissers, geurkaarsen, wierook en schoonmaakmiddelen worden door WebMD en Hill's allemaal genoemd als prikkels die een kat laten niezen. Denk ook aan een geurtje bij de kattenbak, geparfumeerde vulling of een nieuw wasmiddel voor zijn kleedje. Een geurspray bij de bak kan je kat bovendien van de bak af jagen, lees daarover waarom een luchtverfrisser bij de kattenbak geen goed idee is.

Rook

Sigarettenrook prikkelt de neus van je kat net zo goed als de jouwe. Wordt er binnen gerookt, dan is dat een logische eerste verdachte. Er speelt meer mee: dierenziekenhuizen noemen meeroken ook als risicofactor voor gezwellen in de neus bij katten. Ook rook van een open haard of een barbecue vlak bij een open raam kan een niesbui geven.

Pollen, stofmijt en schimmels: allergie

Katten kunnen allergisch reageren in hun neus, net als mensen met hooikoorts. Het MSD Veterinary Manual beschrijft dat zo'n allergische neusontsteking per seizoen kan komen, door pollen, of het hele jaar door, door stof en schimmels in huis. Zie je ook rode of tranende ogen, of krabt je kat veel, vertel dat aan je dierenarts. Die sluit eerst andere oorzaken uit voordat hij aan een allergie denkt. Zelf kun je weinig meer doen dan stof en schimmel in huis beperken.

Een grasspriet of ander vreemd voorwerp

Plotseling een heftige niesbui, vaak uit één kant, en je kat wrijft met zijn poot over zijn neus? Dan kan er iets in zijn neus zitten, zoals een grassprietje of een zaadje. Buitenkatten en katten die aan planten knabbelen lopen daar meer kans op. Probeer het niet zelf te verwijderen. De dierenarts haalt het er onder verdoving uit, en daarna is het niezen meestal snel over.

Na een neusvaccin

Heeft je kat net een vaccin in zijn neus gekregen, dan kan hij volgens WebMD vier tot zeven dagen later gaan niezen. Dat duurt meestal hooguit een paar dagen. Bij een prik in de nek of de flank speelt dit niet. Weet je niet welk vaccin je kat kreeg, vraag het dan na bij je dierenarts.

Wat je zelf kunt doen

• Kies een stofarme kattenbakvulling en vul de bak rustig bij, niet van grote hoogte.
• Laat parfum, luchtverfrisser, geurkaarsen en wierook een paar weken weg en kijk of het verschil maakt.
• Rook niet binnen.
• Stofzuig en dweil regelmatig, ook de plekken waar je kat graag ligt, en was zijn kleedjes zonder parfum.
• Houd een eenvoudig lijstje bij van wanneer je kat niest. Dat helpt jou en je dierenarts om een patroon te zien.

Geef je kat nooit medicijnen of neusdruppels voor mensen. Sommige daarvan, zoals paracetamol, zijn giftig voor katten.

Kat niest af en toe: normaal?

Ja. "Een enkele nies bij een kat is normaal en geen reden tot paniek", schrijft WebMD. Een paar keer per dag of per week niezen, zonder snot, vieze ogen of minder eetlust, hoort bij een gezonde kat. Let vooral op verandering. Niest hij ineens veel vaker dan je van hem gewend bent, of komen er andere klachten bij, dan is het tijd om verder te kijken.

Omgekeerd niezen: dat snurkende geluid

Soms lijkt het of je kat stikt of een aanval heeft. Hij staat stil en zuigt een paar keer snel en snurkend lucht door zijn neus naar binnen. Dat heet omgekeerd niezen. Het Cornell Feline Health Center beschrijft het als een plotseling, alarmerend toeterend geluid.

Bij omgekeerd niezen probeert je kat een prikkel achter in zijn neus of keel kwijt te raken door lucht naar binnen te zuigen. Volgens dierenarts Brittany Kleszynski op PetMD duurt een aanval meestal korter dan een minuut, en komt het bij katten minder vaak voor dan bij honden. Een losse aanval is niet gevaarlijk.

• Maak een filmpje. Omgekeerd niezen lijkt sterk op hoesten, en bij katten kan hoesten op astma wijzen. Een filmpje helpt je dierenarts het verschil te zien.
• Laat het nakijken als het de eerste keer is, als het vaker gebeurt of als het erger wordt. Vaker omgekeerd niezen kan passen bij een poliep, een vreemd voorwerp, een neusontsteking of een allergie.
• Met spoed als je kat na de aanval niet herstelt, met open bek ademt, blauwig tandvlees heeft of wegzakt.

Kat niest en slaapt veel

Katten slapen van zichzelf al een groot deel van de dag, dus veel slapen alleen zegt niet zo veel. Valt het je op dat je kat meer slaapt dan anders, minder speelt of je niet meer bij de deur opwacht, en niest hij erbij, dan is hij waarschijnlijk niet lekker. Sloomheid en minder eetlust zijn bij niesziekte typische klachten. Ook koorts maakt een kat suf.

Maak in dat geval binnen een dag of twee een afspraak bij de dierenarts. Eet je kat ook slecht, wacht dan niet langer. Een verkouden kat die niet eet, raakt snel verder achterop.

Kitten niest veel

Bij een kitten ben je sneller. Kittens lopen meer risico op een ernstige niesziekte, schrijft International Cat Care, en bij heel jonge kittens kan het calicivirus zelfs een longontsteking geven. Volgens WebMD komen neusinfecties vaker voor bij jonge katten, vooral bij katten uit een asiel.

• Altijd laten nakijken als je kitten vaker niest, snot heeft, tranende of plakkerige ogen heeft of minder eet. Bel dezelfde dag als het slecht eet of drinkt.
• Net in huis? Een kitten kan het virus van zijn moeder of nestgenoten hebben meegekregen. De stress van de verhuizing laat het dan opspelen. Vraag de fokker of het asiel of de moederpoes gevaccineerd is en of er niesziekte in het nest zat.
• Vaccinatie: de kittenvaccinaties beschermen tegen een ernstige niesziekte. Wanneer die gegeven worden, lees je in wanneer je een kat laat vaccineren.
• Snurkt je kitten of jonge kat al lange tijd, ademt het hoorbaar of heeft het moeite met slikken? Dan kan een poliep meespelen (zie hieronder). Die zie je vooral bij katten tot ongeveer een jaar.

Heb je net een kitten en heb je nog niet alles in huis? Kijk in onze lijst met kitten benodigdheden.

Verkouden of niesziekte?

Niest je kat veel en heeft hij daarbij snot, tranende ogen, koorts of zweertjes in zijn bek, dan is hij waarschijnlijk verkouden. Bij katten heet dat niesziekte. Het is de meest voorkomende reden dat een kat ineens veel niest, en meer dan negen op de tien keer zit het herpesvirus of het calicivirus erachter, aldus International Cat Care. De meeste volwassen, gevaccineerde katten knappen binnen één tot drie weken op. Hoe je niesziekte herkent, wat je thuis doet en wanneer het met spoed moet, lees je in ons artikel over een verkouden kat.

Hoest je kat, of niest hij?

Niezen komt uit de neus: een korte, explosieve luchtstoot, vaak meerdere achter elkaar. Bij hoesten zit je kat ineengedoken met de nek naar voren gestrekt en komt het geluid uit de borst of keel. Mensen denken dan vaak aan een haarbal. Hoesten wijst op de luchtwegen lager in het lichaam, zoals astma of bronchitis, en hoort sneller bij de dierenarts. Wat er achter hoesten kan zitten, lees je in ons artikel over een kat die hoest.

Niest je kat al weken of maanden?

Duurt het niezen langer dan een paar weken of komt het steeds terug, dan spreken dierenartsen van chronisch niezen. Dan zit er bijna altijd iets in de neus, de keel of de bek dat het blijft prikkelen. Welke oorzaak waarschijnlijk is, hangt sterk af van de leeftijd van je kat.

Oorzaak	Vooral bij	Waar je op let
Chronische neusontsteking na niesziekte	Katten van elke leeftijd die eerder flink verkouden waren	Blijvend snotteren en niezen, snurken, opflakkeren bij stress
Poliep in neus of keel	Kittens en jonge katten, rond acht maanden tot een jaar	Hoorbaar of snurkend ademen, omgekeerd niezen, moeite met slikken, hoofdschudden
Ontstoken tand of tandwortel	Volwassen en oudere katten	Snot (soms met bloed) dat niet overgaat, slechte adem, kwijlen, moeite met eten
Gezwel in de neus	Oudere katten, gemiddeld rond twaalf jaar	Snot of bloed uit één neusgat dat later beide kanten krijgt, zwelling op de neus of het gezicht
Schimmelinfectie	Zeldzaam, elke leeftijd	Langdurig snot, soms een bult op de neusrug

Chronische neusontsteking na niesziekte

Een flinke niesziekte kan blijvende schade aan het slijmvlies in de neus achterlaten. International Cat Care noemt dat chronische rhinitis: de kat blijft snotteren en niezen, ook als het virus allang onder controle is. Het herpesvirus blijft bovendien levenslang in het lichaam en kan bij stress opnieuw opspelen. Genezen is bij zo'n kat vaak niet mogelijk, schrijft het MSD Veterinary Manual. Je dierenarts kan de klachten wel verlichten en een bacteriële infectie erbovenop behandelen.

Poliepen bij jonge katten

Een poliep is een goedaardige, vlezige zwelling achter in de neus of keel. Volgens het Cornell Feline Health Center ontstaan ze het vaakst bij kittens en heel jonge katten, met een piek rond acht maanden tot een jaar. Dierenartsen denken dat ze ontstaan na een ontsteking door een luchtwegvirus. Je kat snurkt, ademt hoorbaar, niest, schudt met zijn hoofd of slikt moeizaam. De dierenarts verwijdert de poliep onder verdoving, en daarmee is het probleem vaak opgelost.

Poliepen komen dus vooral bij jonge katten voor. Begint een oudere kat ineens met snurken en niezen, dan denkt de dierenarts eerder aan het gebit of aan een gezwel.

Het gebit bij oudere katten

De wortels van de boventanden liggen vlak onder de neusholte. Een ontstoken tandwortel kan daardoor in de neus doorlekken en niezen en snot geven, legt Hill's uit. Soms ontstaat er zelfs een gaatje tussen bek en neus, waardoor eten en drinken in de neus komen. PetMD noemt dan een blijvende loopneus, soms met bloed, en aanhoudend niezen.

Gebitsproblemen zijn bij katten heel gewoon. Volgens International Cat Care heeft tot 85 procent van de katten vanaf drie jaar een vorm van gebitsziekte, en het wordt erger met de leeftijd. Katten verbergen pijn goed. Let op slechte adem, rood tandvlees, kwijlen of moeite met eten. Aanhoudend snot of niezen bij een oudere kat is een goede reden om ook in de bek te laten kijken. Meer over de zorg voor een oude kat lees je in onze gids over seniorkatten.

Gezwellen in de neus

Een gezwel in de neus is zeldzaam, maar wel de oorzaak waar je bij een oudere kat met aanhoudend niezen aan moet denken. Volgens het MSD Veterinary Manual zijn katten bij de diagnose gemiddeld twaalf jaar oud. Het typische beeld is snot dat begint uit één neusgat en later uit beide komt, soms met bloed, soms met een zwelling op de neus of in het gezicht. De klachten kunnen tijdelijk verbeteren met antibiotica, waardoor het soms laat ontdekt wordt. Knapt je oudere kat steeds even op en komt het dan terug, vraag je dierenarts dan om verder onderzoek.

Schimmels

Een schimmelinfectie in de neus, vooral door Cryptococcus, komt bij katten relatief vaak voor in vergelijking met andere schimmels, schrijft het MSD Veterinary Manual. Een kat met zo'n infectie kan een bult op de neusrug krijgen. De dierenarts behandelt het met schimmeldodende middelen zodra duidelijk is welke schimmel het is.

Wat doet de dierenarts?

Je dierenarts begint met vragen en een gewoon onderzoek: hoe lang je kat al niest, of het snot helder of gekleurd is, uit één of beide neusgaten, of hij goed eet en of hij gevaccineerd is. Daarna kijkt hij in de bek en luistert hij naar de longen. Neem dat lijstje en een filmpje van een niesbui mee, dat scheelt veel giswerk.

Bij een gewone verkoudheid blijft het daarbij. Bij chronisch niezen volgt vaak onderzoek onder verdoving: een gebitscontrole met röntgenfoto's, een kijkje in de neus met een cameraatje, soms een CT-scan of een stukje weefsel voor het lab. Het MSD Veterinary Manual waarschuwt dat ook na dat onderzoek de oorzaak niet altijd boven tafel komt. Antibiotica helpen alleen bij een bacteriële infectie. Tegen een virus doen ze niets. Gebruik ze dus alleen op voorschrift van je dierenarts en volg de bijsluiter of zijn advies.

Ga je erheen met een kat die mogelijk niesziekte heeft, neem hem dan mee in een gesloten reismand en laat hem in de wachtkamer niet los. Niesziekte is erg besmettelijk voor andere katten.

Veelgestelde vragen