Luchtverfrisser bij de kattenbak: wel of geen goed idee?

Een luchtverfrisser bij de kattenbak is geen goed idee. Hij verstopt de lucht voor jou, terwijl de ammoniak gewoon in de bak blijft zitten. En je kat ruikt dat parfum vele malen sterker dan jij. International Cat Care waarschuwt dat katten geparfumeerde vulling en kattenbakdeodorant overweldigend kunnen vinden, en dat ze daardoor buiten de bak gaan plassen. Sprays, verdampers en geurolie kunnen bovendien de luchtwegen van je kat prikkelen. Wat wel werkt: vaker scheppen, een goede vulling zonder geurtje, frisse lucht en geurloze middelen die geur opnemen, zoals actieve kool of zuiveringszout.

Waarom een luchtverfrisser bij de kattenbak niet werkt

Een kattenbak ruikt omdat bacteriën urine afbreken, en daarbij komt ammoniak vrij. Een luchtverfrisser verandert daar niets aan. Hij legt een tweede geur over de eerste heen. Voor jouw neus is dat even prettiger, maar de urine ligt er nog en de lucht komt na een uur terug. Je gaat dan meer spuiten, terwijl de bak gewoon vies blijft.

Dat is meteen het grootste risico. Een luchtverfrisser haalt het signaal weg dat de bak geschept moet worden. Jij ruikt het niet meer, je kat wel. International Cat Care schrijft dat katten een bak met vuile vulling minder graag gebruiken, en dat ze ook geur opmerken die jij al lang niet meer ruikt.

Wat parfum met je kat doet

Je kat kan de bak gaan mijden

De neus van een kat is veel gevoeliger dan de jouwe. Een geurtje dat jij als licht en fris ervaart, kan voor je kat te veel zijn. International Cat Care noemt geparfumeerde vulling, kattenbakdeodorant en sterk ruikende schoonmaakmiddelen uitdrukkelijk als reden waarom katten de bak links laten liggen en ergens anders plassen. Het Britse dierenasiel Battersea adviseert om die reden ook ongeparfumeerde vulling.

Dat is het slechtste wat je kan gebeuren. Plas op de bank, in een hoek of op de mat ruikt veel erger dan een kattenbak en krijg je er lastig uit. Gaat je kat al naast de bak, lees dan eerst waarom een kat naast de kattenbak plast.

Luchtwegen en likken

Luchtverfrissers, geurstokjes, geurkaarsen en verdampers brengen stoffen in de lucht. Hoeveel last een kat daarvan heeft, is weinig onderzocht en hangt sterk af van het product. Voor een paar situaties is de waarschuwing wel duidelijk:

• Etherische oliën. Dierenarts Murl Bailey van Texas A&M waarschuwt dat een verdamper oliedruppeltjes door de hele kamer verspreidt. Inademen kan de luchtwegen prikkelen. De druppeltjes komen ook op de vacht terecht, en als je kat zich wast, slikt hij ze in. Op zijn lijst van oliën die giftig zijn voor katten staan onder meer lavendel, citroen, sinaasappel, eucalyptus, pepermunt, den en tea tree. Precies de geuren die vaak in luchtverfrissers zitten.
• Katten met astma of gevoelige luchtwegen. Volgens het Cornell Feline Health Center heeft 1 tot 5 procent van de katten astma, een reactie op wat ze inademen. Heeft je kat ooit ademhalingsproblemen gehad, dan is het volgens de ASPCA het beste om helemaal geen geurverdamper te gebruiken.
• Kleine, dichte ruimtes. Een kattenbak staat vaak in een toilet, berging of kast. Daar blijft een spray of verdamper hangen, precies op de plek waar je kat met zijn neus vlak boven de vulling zit.

Wil je in de rest van het huis toch een geurtje, houd het dan ver van de kattenbak, de voerbak en de slaapplek van je kat. Zet een verdamper nooit aan in een kamer waar je kat de deur niet uit kan.

Kattenbakparfum, geurkorrels en geurvreters

Naast sprays zijn er middelen die je in de bak zelf doet: geparfumeerde vulling, geurparels, deo-poeders en sprays voor op de korrels. Ze werken op een paar verschillende manieren, en dat maakt uit voor je kat.

Soort middel	Hoe het werkt	Advies
Vulling met parfum ("lentegeur", "babypoeder")	Maskeert de lucht met een geurtje	Liever niet, kies de variant zonder geur
Deo-poeder of geurparels met parfum	Maskeert, soms met een middel dat urine bindt	Liever niet, of alleen als je kat er zichtbaar geen last van heeft
Geurvreter-poeder met bacteriën	Bacteriën en enzymen breken urine af, vaak met een beetje parfum	Kijk of er parfum in zit en let op hoe je kat reageert
Geurloze enzymspray voor op de vulling	Breekt urine af zonder eigen geur	Kan, maar de vulling wordt er nat van
Actieve kool, zuiveringszout	Neemt geur op, voegt niets toe	De veiligste keuze

Een paar voorbeelden van wat je in de winkel tegenkomt. Beaphar Geurvreter is een poeder dat je over de vulling strooit. Volgens Beaphar zitten er nuttige bacteriën in die de urine inkapselen, en is er "maar een heel klein beetje parfum" toegevoegd. Bij Action ligt een kattenbak geurverwijderaar van het huismerk Freija, en ook in de dierenwinkel zie je veel poeders met een dennen- of lavendelgeur. HG verkoopt een kattenbakspray die volgens de fabrikant geurloos is en urine afbreekt zodra je kat plast.

De vuistregel: lees de verpakking. Staat er parfum, fragrance, een geurnaam of een etherische olie op, dan voeg je een geur toe die je kat sterker ruikt dan jij. Probeer je toch zo'n middel, begin dan met weinig en kijk een week goed of je kat de bak gewoon blijft gebruiken. Snuffelt hij lang, krabt hij naast de vulling in plaats van erin, of springt hij er snel weer uit, stop er dan mee.

Wat wel werkt tegen kattenbaklucht

Bijna alle kattenbakstank komt door urine en ontlasting die te lang blijven liggen. Daarom helpen een paar gewone gewoontes meer dan elk spuitbusje. Hoe je de oorzaak vindt, welk schoonmaakritme werkt en welke geur op welk probleem wijst, lees je in wat wel helpt als de kattenbak stinkt. Kort samengevat:

• Schep elke dag, liefst twee keer. International Cat Care adviseert minstens twee keer per dag scheppen en de hele bak geregeld leeg te halen en te wassen.
• Kies een goede vulling zonder geurtje. Een klontvormende vulling houdt urine vast in de klont, zodat je die er in één keer uit schept. In onze gids over de beste kattenbakvulling staat welke soorten geur het best binden.
• Was de bak met warm water en een milde zeep zonder geur. Geen bleek, geen ammoniak en geen ontsmettingsmiddel dat troebel wordt in water. Dat laatste bevat volgens International Cat Care meestal fenolen, en die zijn giftig voor katten.
• Zorg voor frisse lucht. Een raam op een kier of een afzuiging doet meer dan een geurtje. Zet de bak niet in een dichte kast.

Actieve kool

Actieve kool is kool met een heel groot oppervlak vol kleine gaatjes. Geurmoleculen blijven daaraan hangen. Het voegt zelf geen geur toe, en daarom is het voor een kattenneus de rustigste oplossing. Je komt het op drie manieren tegen:

• In de vulling. Sommige vullingen hebben korrels actieve kool erdoor gemengd. Let er wel op dat er niet alsnog een parfum in zit.
• In een koolstoffilter. Dichte kattenbakken hebben vaak een filter in de kap. Houd er rekening mee dat een kap de lucht ook binnen houdt bij je kat. International Cat Care wijst erop dat sommige katten zich in een dichte bak opgesloten voelen. Meer over open en dichte bakken lees je in de beste kattenbak kiezen. Vervang het filter op tijd, een vol filter doet niets meer.
• In een zakje naast de bak. Er zijn linnen zakjes met bamboehoutskool die je in de buurt van de bak legt. Volgens de fabrikanten zijn ze geurloos en kun je ze opfrissen door ze geregeld in de zon te leggen. Leg zo'n zakje buiten bereik van een kat die graag knaagt of speelt.

Zuiveringszout

Zuiveringszout (natriumbicarbonaat, ook wel baking soda) neemt geur op en is goedkoop. Strooi een dun laagje op de bodem van de schone bak en doe de vulling er bovenop. Zo komt je kat er nauwelijks mee in aanraking. Koop gewoon zuiveringszout uit de supermarkt of drogist. Een "kattenbakdeo" op basis van zuiveringszout bevat vaak toch een parfum.

Luchtreiniger bij de kattenbak

Een luchtreiniger kan helpen, maar let op wat hij precies vangt. Een HEPA-filter haalt deeltjes uit de lucht, zoals stof van de vulling, haren en huidschilfers. Geur bestaat uit gassen, en die gaan voor het grootste deel door een HEPA-filter heen. Wil je minder kattenbaklucht, kies dan een luchtreiniger met een koolstoffilter erbij. Bij veel modellen zit dat al in hetzelfde filterpakket.

Waar je wel voor oppast:

• Geen ionisator, plasma of ozon. Het Longfonds raadt ionisatoren en plasma-apparaten af voor mensen met gevoelige longen, omdat er ozon bij kan ontstaan. Voor een kat met gevoelige luchtwegen geldt dezelfde voorzichtigheid. Heeft je luchtreiniger zo'n functie, zet hem dan uit.
• Geen "geurverdrijver" op ozon of actieve zuurstof. Er worden kleine oplaadbare kastjes verkocht die je naast de kattenbak zet en die met ozon of ionen geur afbreken. Ozon prikkelt de luchtwegen, en zo'n kastje staat precies op neushoogte van je kat. Wij raden ze af.
• Niet recht op de bak gericht. Sommige katten schrikken van geluid of een luchtstroom bij hun toilet. Zet de luchtreiniger een paar meter van de bak af.
• Geen geurpad. Er zijn luchtreinigers met een vakje voor een geurpad of geurolie. Gebruik dat niet.

Welke modellen een goed filter hebben en hoe groot het apparaat moet zijn voor jouw kamer, staat in onze gids over luchtreinigers bij kattenallergie. Wat daar over filters, geluid en ionisatoren staat, geldt ook als je vooral de kattenbaklucht wilt aanpakken.

Bestaat er een katvriendelijke luchtverfrisser?

Producten met "pet friendly" of "katvriendelijk" op het etiket zijn er genoeg. Er is alleen geen keurmerk dat zegt wat dat betekent. Het kan gaan om een spray die voor katten niet giftig is, maar die nog steeds een geur toevoegt die je kat ruikt. Het probleem dat International Cat Care beschrijft, een kat die de bak gaat mijden, los je daarmee niet op.

Het meest katvriendelijk is alles wat geur weghaalt zonder er iets voor terug te geven: schone vulling, frisse lucht, actieve kool en een luchtreiniger met koolstoffilter. Wil je de rest van je huis toch lekker laten ruiken, kies dan iets wat je kat niet kan omgooien of aflikken, gebruik het kort, ventileer daarna en houd het weg bij de kattenbak.

Geurverdrijver in een automatische kattenbak

Veel automatische kattenbakken hebben een ingebouwde geurverdrijver. Soms is dat een koolstoffilter, soms een spray-module die na elk bezoek een geurtje verstuift, en soms een functie met ionen of ozon. Kijk in de handleiding wat jouw model doet. Een koolstoffilter kan gewoon aan blijven. Een sprayfunctie of ionisator kun je meestal uitzetten, en dat raden we aan, zeker in de eerste weken dat je kat aan de bak moet wennen. Een automatische bak scheelt geur vooral omdat hij de klonten direct wegwerkt. Welke vulling daarin werkt, lees je in welke kattenbakvulling in een automatische kattenbak.

Wanneer naar de dierenarts

• Direct, met spoed: je kat ademt met open bek, zit ineengedoken laag bij de grond terwijl hij moeizaam ademt, of krijgt duidelijk moeilijk lucht. Texas A&M adviseert om je kat bij vermoeden van een reactie op geurolie meteen naar frisse lucht te brengen en met spoed naar de dierenarts te gaan als hij niet snel herstelt. Bel ook direct als je kat geurolie of vloeistof uit een verdamper heeft gelikt.
• Binnen een paar dagen: je kat hoest of piept geregeld, niest veel of heeft tranende ogen sinds je een nieuw geurtje gebruikt. Haal het product weg en laat je dierenarts meekijken. Benauwdheid bij een kat wordt volgens Texas A&M makkelijk aangezien voor het uitkokhalzen van een haarbal, terwijl er geen haarbal komt.
• Bel ook als: de geur van de urine ineens veel sterker wordt, je kat vaker naar de bak gaat of perst zonder dat er veel uitkomt. Dan ligt het probleem niet aan de bak. Een kat die perst en niets plast, moet dezelfde dag gezien worden.

Veelgestelde vragen