Kattenallergie: symptomen, plotseling allergisch en wat helpt

Ja, je kunt op elke leeftijd ineens allergisch worden voor katten, ook als je er jarenlang zonder klachten mee hebt geleefd. Je krijgt dan last van niezen, een loop- of verstopte neus, jeukende ogen, soms benauwdheid of huiduitslag. Je huisarts kan uitzoeken of het echt de kat is. Medicijnen zoals een neusspray of antihistaminepillen maken de klachten minder, maar genezen de allergie meestal niet. Samenleven met een kat lukt soms met een katvrije slaapkamer en veel schoonmaken. Heb je astma, dan raden artsen en het Longfonds een kat af.

Wanneer naar de huisarts, en wanneer met spoed

Vermoed je dat je allergisch bent voor katten, maak dan een afspraak bij je huisarts. Je hoeft er niet mee te wachten tot het erger wordt. Hoe eerder je weet waar je op reageert, hoe gerichter je iets kunt doen.

Ga in elk geval naar je huisarts als:

• je benauwd bent, piept bij het ademen of vaak hoest in de buurt van een kat
• je al astma hebt en je klachten erger worden
• je neusklachten na vier weken medicijnen niet minder zijn (dat advies geeft Thuisarts.nl)
• je 's nachts slecht slaapt door een dichte neus of hoesten

Bel meteen je huisarts of 112 als je tong of keel dik wordt, als je moeilijk kunt ademen of als je erg benauwd bent. Dat is zeldzaam bij een kattenallergie, maar het is wel een noodgeval. Krijg je ineens dikke ogen of lippen zonder benauwdheid, bel dan ook je huisarts.

Symptomen van kattenallergie

Kattenallergie lijkt veel op hooikoorts. Het verschil is dat de klachten niet bij een seizoen horen. Je hebt ze het hele jaar, of telkens als je bij een kat bent.

Neus, ogen en luchtwegen

• niezen, vaak meerdere keren achter elkaar
• een loopneus of een verstopte neus
• jeuk in je neus
• jeukende, rode of tranende ogen
• kriebelhoest of hoesten
• benauwdheid of een piepende ademhaling
• moe zijn of een vol gevoel in je hoofd

Sommige mensen krijgen binnen een paar minuten klachten als ze een huis met een kat binnenstappen. Bij anderen komen de klachten pas uren later, zo schrijft het Longfonds.

Waarom je het bij je eigen kat soms niet doorhebt

Woon je zelf met een kat, dan merk je vaak geen plotselinge niesbuien. Allergologen van het Groene Hart Ziekenhuis beschrijven dat bij dagelijks contact vooral de langdurige klachten overblijven: een neus die altijd een beetje dicht zit, ogen die steeds geïrriteerd zijn, luchtwegen die snel geprikkeld raken. Soms voel je je ook futloos of heb je hoofdpijn. Omdat de duidelijke reactie ontbreekt, denken veel mensen aan een slepende verkoudheid. Pas als ze een week weg zijn, valt op dat de klachten verdwijnen.

Huiduitslag door een kat

Een kattenallergie kan ook op je huid zitten. De bekendste vorm: een rode, jeukende plek of bultjes op de plek waar je kat je heeft gelikt of gekrabd. Sommige mensen krijgen jeukende bulten op hun armen, hals of gezicht na het aaien of knuffelen. Heb je eczeem, dan kan dat opvlammen door contact met een kat.

Zo'n plek verdwijnt meestal vanzelf weer. Was de plek met water en zeep en raak daarna je ogen niet aan. Let op het verschil met een ontstoken krab: wordt een krab of beet na een dag of twee dikker, warmer of pijnlijker, dan kan er een infectie in zitten. Laat dat door je huisarts bekijken.

Waar ben je eigenlijk allergisch voor?

De boosdoener is een eiwit dat katten in hun huid en speeksel maken. Het belangrijkste heet Fel d 1. Haren dragen het alleen rond. Als je kat zich wast, smeert hij het over zijn hele vacht. Met huidschilfers en haren komt het daarna overal in huis terecht.

Dat verklaart een paar dingen die mensen verrassen:

• Kortharige en naakte katten geven ook klachten. Het allergeen zit op hun huid. Een kleine hoeveelheid is al genoeg voor een reactie.
• Je kunt klachten krijgen zonder een kat te zien. Het allergeen is plakkerig en reist mee op kleding. Het wordt gevonden in scholen, treinen, wachtkamers en hotels waar nooit een kat is geweest.
• Het blijft lang hangen. Volgens Thuisarts.nl kunnen de huidschilfers nog een half jaar in je huis blijven nadat de kat weg is, ook als je goed stofzuigt.

Plotseling allergisch voor katten: kan dat?

Ja. Veel mensen schrikken als ze na tien of twintig jaar met katten ineens gaan niezen. Toch is het een bekend verloop. Een allergie ontstaat niet bij het eerste contact. Je afweersysteem raakt eerst langzaam gevoelig voor het allergeen en maakt daar antistoffen tegen. Pas als dat ver genoeg is, krijg je klachten. Dat kan op je dertigste gebeuren, of later.

Waarom het juist nu begint

Waarom de één wel een allergie krijgt en de ander niet, weten artsen niet precies. Wel zijn er dingen die meespelen:

• Aanleg. Allergie kan erfelijk zijn. Hebben je ouders hooikoorts, astma of eczeem, dan is de kans groter dat jij ook ergens allergisch voor wordt.
• Andere allergieën. Heb je al hooikoorts of een allergie voor huisstofmijt, dan heb je aanleg voor allergie. Er kan later dus ook een allergie voor katten bij komen.
• Meer allergeen in huis. Een tweede kat, een kleinere woning, de kat die nu wel in de slaapkamer komt, of meer thuiswerken. Hoe meer allergeen, hoe eerder je de grens over gaat.
• Een andere kat. Katten verschillen onderling sterk in hoeveel Fel d 1 ze maken. Reageerde je nooit op je vorige kat, dan kan het bij een nieuwe kat anders uitpakken.

Misschien is het niet de kat

Thuisarts.nl noemt huisstofmijt, stuifmeel van bomen en gras, schimmels en huidschilfers van dieren als de bekendste oorzaken van allergische neusklachten. Klachten die vooral in het voorjaar of de zomer opspelen, wijzen eerder op stuifmeel. In een kattenvacht kan bovendien huisstofmijt zitten. Daarom is het slim om het te laten testen voordat je ingrijpende beslissingen neemt over je kat.

Hoe weet je zeker dat je allergisch bent voor katten?

Begin bij je huisarts. Vertel waar en wanneer je klachten krijgt. Vaak heeft je huisarts daarmee al een goed vermoeden. Er zijn twee tests:

• Bloedtest. Je huisarts laat je bloed onderzoeken op antistoffen tegen kattenallergeen (IgE). Op de uitslag wacht je een paar dagen tot een paar weken.
• Huidpriktest. Bij een allergoloog of in het ziekenhuis. Er komt een druppeltje met allergeen op je onderarm, waarna met een fijn naaldje een prikje door die druppel gaat. Na een kwartier zie je of er een rood bultje ontstaat.

Een positieve test zegt dat je lichaam antistoffen maakt. Of je er ook echt klachten van krijgt, beoordeelt je arts samen met jouw verhaal.

Je kat een paar weken laten logeren om te zien of je klachten weggaan, werkt niet goed. Het allergeen blijft in je huis achter, op de bank, in de gordijnen en in het stof. Volgens Thuisarts.nl heeft het daarom geen zin als test.

Behandeling: wat helpt tegen kattenallergie?

Er is een volgorde die artsen aanhouden. Eerst zo min mogelijk contact met het allergeen, dan medicijnen als dat niet genoeg is. Volgens Thuisarts.nl helpt minder contact op de lange termijn beter dan medicijnen.

Antihistaminepillen

Antihistaminica zoals cetirizine en loratadine koop je zonder recept bij de drogist of apotheek. Ze helpen tegen niezen, jeuk in je neus en jeukende ogen, en werken binnen een paar uur. Ga je op bezoek bij iemand met een kat, dan kun je er vooraf een nemen. Sommige mensen worden er slaperig van, let daarop als je moet rijden. Volg voor het gebruik de bijsluiter of het advies van je apotheker. Heb je astma, overleg dan eerst met je huisarts, adviseert het Longfonds.

Pillen alleen zijn vaak niet genoeg. Allergologen combineren ze meestal met een neusspray.

Neusspray

• Neusspray met een ontstekingsremmer (zoals fluticason, mometason of budesonide). Voor als je vaak of altijd een dichte neus hebt. Je hebt er een recept van je huisarts voor nodig. De spray werkt pas na een paar dagen en moet je wekenlang elke dag gebruiken voor het beste effect.
• Neusspray met een antihistaminicum (zoals azelastine of levocabastine). Helpt goed tegen jeuk in je neus. Die gebruik je op de momenten dat je klachten hebt of verwacht. Vraag je huisarts of apotheker welke bij jou past.
• Zoutoplossing. Je neus spoelen met fysiologisch zout mag zo vaak als je wilt en kan de klachten verminderen, naast je andere medicijnen.

Pas op met neusdruppels of sprays die je neus snel openzetten (met xylometazoline). Die mag je nooit langer dan een week gebruiken, anders raakt je neus er juist door verstopt.

Oogdruppels

Voor jeukende, tranende ogen bestaan oogdruppels met een antihistaminicum. Vraag je huisarts of apotheker welke bij jou past.

Immunotherapie

Bij immunotherapie krijg je jarenlang injecties met een extract van kattenallergeen, zodat je afweer er minder heftig op gaat reageren. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Allergologie (in een folder van het Groene Hart Ziekenhuis) duurt dat drie tot vijf jaar en is het bij dierenallergie alleen bij katten voldoende effectief gebleken. Het effect kan tegenvallen en er komen vaak bijwerkingen voor. Daarom krijg je het alleen onder voorwaarden, bijvoorbeeld als je voor je werk contact met katten niet kunt vermijden.

Belangrijk als je een kat hebt: immunotherapie wordt niet gegeven als er een dier in huis woont waarvoor je allergisch bent. Ook bij heel ernstig astma kan het niet. Je huisarts kan je doorverwijzen naar een allergoloog als je wilt weten of het voor jou een optie is.

Kun je kattenallergie genezen?

Meestal niet. Medicijnen maken de klachten minder zolang je ze gebruikt. Thuisarts.nl schrijft dat allergische neusklachten jaren kunnen blijven of steeds terugkomen. Immunotherapie is de enige behandeling die de reactie van je afweer zelf verandert, en zelfs die werkt niet bij iedereen. Wees dus voorzichtig met producten of pillen die beloven dat je allergie verdwijnt.

Allergisch voor katten, maar toch een kat?

Dit is de vraag waar het voor veel mensen om draait. Het eerlijke antwoord hangt af van hoe erg je klachten zijn.

Heb je astma of word je benauwd van je kat? Dan is het advies van artsen en het Longfonds duidelijk: geen kat in huis. Dat is een harde boodschap als je al een kat hebt. Bespreek met je huisarts wat in jouw situatie verstandig is.

Heb je alleen lichte neus- of oogklachten? Dan lukt het sommige mensen om met hun kat te blijven wonen, met medicijnen en een huis dat zo weinig mogelijk allergeen vasthoudt. Dit zijn de maatregelen die de meeste verschil maken:

1. Maak je slaapkamer katvrij. Altijd, ook overdag. Je ligt er acht uur per nacht met je gezicht in het kussen. Leg kleding waar je kat op heeft gelegen niet in de slaapkamer.
2. Was je beddengoed vaak, en ook de kattenmand en dekentjes waar je kat op ligt.
3. Kies voor gladde vloeren en neem ze nat af. Hout, laminaat of pvc houden minder allergeen vast dan vloerbedekking. Nat afnemen voorkomt dat het stof opdwarrelt.
4. Stofzuig vaak, met een HEPA-filter. Een stofzuiger zonder goed filter blaast het fijne stof weer de kamer in. Een robotstofzuiger tegen kattenhaar kan dagelijks een rondje doen terwijl jij er niet bent.
5. Overweeg een luchtreiniger in de slaapkamer. Een goed HEPA-apparaat haalt allergeen uit de lucht, maar het bewijs dat je klachten daardoor minder worden is mager. In onze gids over een luchtreiniger bij kattenallergie lees je wat het onderzoek zegt en waar je op let.
6. Was je handen na het aaien en raak je ogen en gezicht niet aan voordat je dat hebt gedaan.
7. Laat iemand anders je kat borstelen als dat kan. Borstel de kat het liefst buiten of op het balkon.
8. Ventileer elke dag. Zet de mand en de kattenbak niet bij een ventilatierooster.

Je kat wassen wordt vaak genoemd, maar het effect is onzeker en voor de meeste katten is het stressvol. Er bestaat ook kattenvoer dat de hoeveelheid actief allergeen op de vacht zou verlagen (Purina Pro Plan LiveClear). Volgens Purina daalt dat bij katten na een paar weken met gemiddeld bijna de helft. Of mensen daardoor minder klachten krijgen, is in dat onderzoek niet gemeten. Zie het hooguit als extra stap naast de maatregelen hierboven.

Een kat nemen terwijl je weet dat je allergisch bent

Weet je al dat je allergisch bent, dan raden allergologen af om een kat te nemen. Ook een zogenaamd hypoallergeen ras is geen garantie. Ook die katten maken Fel d 1, al is het bij sommige minder. Welke rassen mensen met een allergie het vaakst noemen en wat daarvan klopt, lees je in ons artikel over hypoallergene katten. Over het ras dat het vaakst genoemd wordt, schreven we een apart stuk: de Siberische kat en allergie. Twijfel je, ga dan eerst een paar keer op bezoek bij de fokker of het asiel en kijk hoe je reageert.

Als je afscheid moet nemen van je kat

Soms is het niet anders. Lukt het niet om je klachten onder controle te krijgen, of word je benauwd, dan kan een nieuw huis voor je kat de beste oplossing zijn. Dat is een heel moeilijke beslissing. Het helpt om een goed adres te vinden, bij familie, vrienden of via een asiel dat bemiddelt.

Reken erop dat je klachten niet meteen weg zijn. Het allergeen blijft maanden in huis. Het Longfonds raadt aan om het hele huis met een natte doek af te nemen zodra het dier weg is, ook muren, plafonds en boekenkasten. Was gordijnen en kussenhoezen en laat meubels en vloerkleden goed reinigen.

Allergisch voor je kat, of is je kat zelf allergisch?

Dit artikel gaat over mensen die allergisch zijn voor katten. Katten kunnen zelf ook allergisch zijn, bijvoorbeeld voor vlooien, bepaalde voeding of kattenbakvulling. Ze krabben zich dan kaal, krijgen korstjes of maag- en darmklachten. Herken je dat bij je kat, lees dan waar katten allergisch voor zijn en bespreek het met je dierenarts.

Veelgestelde vragen