Kat bang voor vuurwerk: zo help je je kat door oud en nieuw

Is je kat bang voor vuurwerk, houd hem dan vanaf een paar dagen voor oud en nieuw binnen, doe het kattenluik, de ramen en de gordijnen dicht en zet de kattenbak binnen. Zorg voor een schuilplek waar hij zelf in en uit kan, blijf zelf rustig en haal hem niet uit zijn verstopplek. Daarmee kom je deze jaarwisseling door. Gaat je kat elk jaar in paniek, begin dan na de feestdagen aan geluidstraining en bespreek medicatie op tijd met je dierenarts.

Dit artikel bevat partnerlinks Hoe zit dat?

Katdootje krijgt een kleine vergoeding als je via een link in dit artikel iets koopt. Dat kost jou niets extra en bepaalt niet wat we aanraden.

Checklist voor 31 december

De meeste adviezen van dierenartsen, dierenambulances en de Gedragskliniek voor Dieren van de Universiteit Utrecht komen op hetzelfde neer. Loop deze lijst een paar dagen voor oud en nieuw door.

1. Houd je kat binnen, vanaf een paar dagen ervoor. De Dierenambulance Amsterdam adviseert katten in de dagen rond oud en nieuw binnen te houden. Een kat die buiten schrikt, schiet weg en raakt de weg kwijt of komt onder een auto. Laat hem ook op 1 januari nog binnen tot de rust is teruggekeerd.
2. Kattenluik, ramen en deuren dicht. Zet het kattenluik op slot of zet er iets voor. Let ook op de voordeur als er bezoek komt. Een bange kat glipt zo naar buiten.
3. Gordijnen dicht en licht aan. Katten schrikken ook van de lichtflitsen. Met de gordijnen dicht en het licht aan zie je die flitsen het minst.
4. Kattenbak, water en eten binnen. Zet een kattenbak in de buurt van de plek waar je kat zich graag verstopt. Een bange kat loopt niet door het hele huis naar zijn bak.
5. Een schuilplek waar hij zelf in en uit kan. Katten kruipen graag onder het bed, in een kast of ergens hoog, zegt Huisdierinfo van de Vlaamse overheid. Laat de deuren van die kamers open. Sluit je kat niet op in een bench of een klein kamertje, dat maakt de angst groter.
6. Radio of tv zacht aan. Geluid in huis dempt de knallen van buiten. Kies iets rustigs, zonder schietpartijen of harde muziek.
7. Blijf zelf rustig en doe gewoon. Lees een boek, kijk tv, praat op een normale toon. Komt je kat bij je zitten, dan mag je hem aaien en geruststellen. Verstopt hij zich liever, laat hem dan.
8. Haal hem niet uit zijn schuilplek. Til een bange kat niet op en trek hem niet onder het bed vandaan. Dat is voor hem de veiligste plek die hij heeft.
9. Laat je kat zo min mogelijk alleen. Moet je toch weg, richt dan zijn schuilplek extra goed in en laat de radio aan.
10. Controleer de chip. Kijk of je kat gechipt is en of de chip geregistreerd staat met je huidige telefoonnummer. Op chipnummer.nl zie je bij welke databank je kat staat. In Vlaanderen kijk je je gegevens na in CatID.

Het vuurwerkverbod en je kat

Sinds 1 augustus 2026 geldt in Nederland een landelijk vuurwerkverbod voor consumenten. Het staat in de Wet veilige jaarwisseling, en de jaarwisseling van 2026 op 2027 is de eerste waarop het verbod geldt. Je mag alleen nog klein vuurwerk uit categorie F1 afsteken, zoals sterretjes, knalerwten en sierfonteintjes. Vuurpijlen, cakes, compoundboxen en knalvuurwerk (categorie F2, F3 en F4) mag je als consument niet meer kopen, bezitten of afsteken. Ook uit het buitenland mag je alleen F1-vuurwerk meenemen. Zo staat het in de regels voor vuurwerk van de Rijksoverheid.

Helemaal stil wordt de lucht niet. Professionals mogen met een vergunning vuurwerkshows geven. Verenigingen en stichtingen met een band met de gemeente kunnen een ontheffing aanvragen om tijdens de jaarwisseling siervuurwerk af te steken, van 31 december 18.00 uur tot 1 januari 02.00 uur. Niet elke gemeente geeft zo'n ontheffing. Kijk dus bij je eigen gemeente of er in de buurt een show of buurtvuurwerk komt.

Voor je kat betekent het verbod waarschijnlijk minder knallen in de straat. Illegaal vuurwerk verdwijnt alleen niet vanzelf. Politie en de Inspectie Leefomgeving en Transport controleren extra in de grensgebieden met Duitsland en België, en in de buurlanden geldt het Nederlandse verbod niet. Of het in jouw buurt echt stiller wordt, merk je pas op de avond zelf. Loop de checklist hierboven dus gewoon door, zeker als je kat vorig jaar bang was.

En in België?

België heeft geen landelijk vuurwerkverbod. Elke gemeente bepaalt zelf in haar politiereglement of je vuurwerk mag afsteken, en wanneer. Daardoor verschillen de regels sterk per gemeente.

In Vlaanderen liet eind 2024 iets meer dan 40 procent van de gemeenten vuurwerk toe op oudejaarsavond, vaak alleen in een kort tijdslot of met toestemming vooraf. Op de kaart van VRT NWS zie je per gemeente wat er gold. Controleer het daarna altijd bij je eigen gemeente.

In het Brussels Gewest is vuurwerk afsteken verboden op het hele grondgebied, ook in je eigen tuin. Dat staat op de site van het Brussels Gewest, met de waarschuwing dat dieren door vuurwerk in paniek kunnen raken.

In Wallonië staat het ook per gemeente in het politiereglement. In de vijf gemeenten van de politiezone Brabant Wallon Est mag je bijvoorbeeld alleen vuurwerk afsteken met schriftelijke toestemming van de burgemeester, die je minstens 30 dagen vooraf aanvraagt. Dat legde de lokale politie eind 2023 uit. Woon je in België, kijk dan op de site van je gemeente wat er op 31 december mag, en bereid je kat hoe dan ook voor.

Wat je nu al kunt doen, in november

Onderzoek van de Universiteit Utrecht onder ruim 3.500 eigenaren van katten en honden laat zien dat twee derde van hen al vanaf september last heeft van vuurwerk. Ruim drie kwart van de dieren lijkt stress of angst te hebben bij het horen ervan. Een derde van de katten wil in de vuurwerkperiode niet meer naar buiten. Wacht dus niet tot 31 december.

• Laat je kat voor het donker binnenkomen. Het meeste vuurwerk gaat 's avonds af. Geef het avondeten iets eerder, dan komt hij uit zichzelf thuis.
• Richt nu al een schuilplek in. Zet een dichte mand of een doos met een deken op een rustige plek en leg er af en toe een snoepje in. Dan kent je kat de plek als het knallen begint.
• Overweeg een feromonenverdamper. Een verdamper zoals Feliway helpt een deel van de katten bij spanning. Het werkt het best als hij een paar weken voor het knallen al in het stopcontact zit, in de kamer waar je kat zich het meest ophoudt. Welke je kiest en wat het onderzoek er eerlijk over zegt, lees je bij de feromonenverdamper voor je kat.
• Ging het vorig jaar mis? Bel dan nu al je dierenarts, ruim voor eind december. Medicatie moet bij je kat passen en je dierenarts wil weten hoe gezond hij is.

Zo zie je dat je kat bang is

Niet elke kat laat zijn angst duidelijk zien. Let op deze signalen, die onder meer de Britse kattenorganisatie Cats Protection noemt:

• verstoppen of zich terugtrekken
• minder eten of drinken dan normaal
• wijde pupillen, oren plat, een laag gedrukt lijf
• onrustig heen en weer lopen of rondjes draaien
• snel schrikken of wegrennen
• plassen of poepen naast de kattenbak
• overdreven veel likken of poetsen

Plast je kat na de jaarwisseling nog naast de bak, dan lees je bij kat plast naast de kattenbak wat erachter kan zitten en wat je eraan doet.

Een goede schuilplek voor de jaarwisseling

Laat je kat de plek kiezen. Sommige katten willen hoog zitten, op een kast of een plank. Andere kruipen juist onder het bed of in een kast. Een kartonnen doos met een oude trui of een deken werkt ook, en kost niets. Wil je een vaste plek die er de rest van het jaar ook staat, kies dan een dicht kattenhol. Daar kan je kat in wegkruipen terwijl hij toch in de kamer blijft.

Waar je op let: de kat moet erin kunnen draaien en liggen, de opening moet groot genoeg zijn en het hol mag niet inzakken als hij ertegenaan leunt. Leg er iets in dat naar huis ruikt. Meer manden en holen vergeleken lees je bij de beste kattenmand kiezen.

Beste dichte kattenhol

Voor een grote kat of een kleine plek

Het lange plan: geluidstraining

Een kat die elk jaar weer in paniek raakt, wen je niet in een paar dagen aan vuurwerk. Huisdierinfo van de Vlaamse overheid raadt aan je dier stap voor stap te laten wennen aan opnames van vuurwerkgeluid, liefst met hulp van een gedragstherapeut. De Britse dierenhulporganisatie PDSA beschrijft hoe dat gaat en rekent op weken tot maanden. Begin daarom in het voorjaar of de zomer, ruim voor het volgende vuurwerkseizoen.

1. Heel zacht beginnen. Speel een opname van vuurwerk af op een speaker, zo zacht dat je het zelf nauwelijks hoort. Doe ondertussen gewoon je ding.
2. Kijk naar je kat. Staart hij naar de speaker, draaien zijn oren, worden zijn pupillen groot of loopt hij weg? Zet het geluid dan uit en probeer het de volgende dag nog zachter.
3. Blijft hij rustig, laat het dan een paar minuten spelen en zet het weer uit. Herhaal dat een paar dagen op dezelfde sterkte voordat je het een klein beetje harder zet.
4. Koppel het daarna aan iets lekkers. Reageert je kat ook op een hard geluid niet meer, geef dan bij elke knal direct een snoepje en zet het geluid uit als het snoepje op is.
5. Geen haast. Zie je weer angst, ga dan een stap terug. Te snel harder zetten kan de angst juist groter maken.

Ben je in november nog niet begonnen, forceer dan niets meer voor deze jaarwisseling. Richt je op de checklist en begin na de feestdagen. Hulp nodig? Je dierenarts kan je doorverwijzen naar een gedragstherapeut. Bij ernstige angst kan je dierenarts ook overleggen met de Gedragskliniek voor Dieren in Utrecht.

Medicatie alleen via de dierenarts

Geef je kat nooit zelf medicijnen of kalmeringsmiddelen. De Dierenambulance Amsterdam waarschuwt dat middelen die voor mensen prima werken voor een dier dodelijk kunnen zijn.

Wat je dierenarts kan doen, staat in de infobrief over medicatie bij vuurwerkangst van de Gedragskliniek voor Dieren en de Apotheek Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht (december 2025):

• Voor katten is er geen diergeneesmiddel dat speciaal is geregistreerd voor angst door geluid. De middelen voor honden met vuurwerkangst zijn niet zomaar geschikt voor katten.
• Je dierenarts kan wel een middel inzetten dat voor andere situaties is bedoeld, zoals een eenmalige dosis van een middel dat voor katten is geregistreerd bij angst voor vervoer en dierenartsbezoek. Welk middel en hoeveel bepaalt je dierenarts.
• Medicatie neemt de angst niet helemaal weg. Je kat blijft ook met medicatie wat spanning laten zien bij knallen, en de maatregelen uit de checklist blijven net zo belangrijk.
• Je kat moet gezond genoeg zijn. Daarom wil je dierenarts hem eerst zien.
• Na een kalmerend middel kan je kat wankel zijn. Houd hem dan binnen en minstens 12 uur in de gaten, zodat hij niet van een kast valt of zich bezeert.

Kalmerende supplementen en kruidenmiddelen werken bij de ene kat beter dan bij de andere, schrijft de PDSA. Overleg ook daarover met je dierenarts, zeker als je kat al andere medicijnen krijgt.

Als je kat toch wegschiet

Amivedi, het landelijke meldpunt voor vermiste dieren, ziet rond oud en nieuw ruim twee keer zoveel vermissingen door vuurwerk. Vermiste katten worden vaak dicht bij huis teruggevonden, in een schuurtje, een garage of onder een struik.

• Zoek meteen in de buurt, ook bij de buren in schuurtjes en garages.
• Meld je kat dezelfde dag als vermist bij de chipdatabank en bij Amivedi.
• Bel de dierenambulance in je regio.

Het hele stappenplan staat bij wat te doen als je kat niet thuiskomt. Is je kat een schrikkerige buitenkat, dan helpt een tracker aan een breekhalsband om hem sneller terug te vinden. Welke trackers er zijn en wat ze per maand kosten, lees je bij de GPS tracker voor je kat.

Na de jaarwisseling

• Laat je kat de tijd. Katten kunnen een poos nodig hebben om tot rust te komen. Houd vast aan je gewone ritme en geef hem iets lekkers.
• Loop eerst je tuin na. Ruim restjes vuurwerk op voordat je kat weer naar buiten gaat. Een stuk dat niet is afgegaan, kan alsnog ontploffen.
• Pas daarna weer naar buiten. Laat hem pas weer gaan als het in de buurt echt stil is en laat hem de eerste keer overdag gaan. Meer daarover lees je bij wanneer je kat naar buiten mag.
• Schrijf op wat je zag. Hoe lang was je kat bang, wat hielp? Dat helpt je dierenarts als je voor volgend jaar een plan maakt.

Wanneer naar de dierenarts

Een knal werkt lang na. In het Utrechtse onderzoek had meer dan de helft van de dieren een half uur na een knal nog last. Bel je dierenarts als:

• je kat niets of bijna niets eet. Eet je kat 24 uur niets, bel dan je dierenarts. Waarom je daar niet mee wacht, lees je bij hoe lang een kat zonder eten kan.
• hij zich dagen blijft verstoppen, ook als het buiten al stil is.
• hij gewond is of mankt nadat hij in paniek is weggeschoten of ergens tegenaan is gesprongen.
• hij blijft plassen naast de bak of zichzelf kaal likt.
• hij ineens bang is voor geluiden waar hij eerder niet op reageerde. Plotselinge angst kan volgens de PDSA ook een teken zijn van pijn of ziekte.
• hij elk jaar weer in paniek raakt. Maak dan in het najaar een afspraak, ruim voor de knalperiode, om samen een plan te maken.

Veelgestelde vragen

Waar deze gids op gebaseerd is

• Medicatie bij vuurwerkangst (uu.nl)
• Gevolgen van vuurwerk trillen lang na bij huisdieren (uu.nl)
• Dieren en vuurwerk (vlaanderen.be)
• Fireworks (cats.org.uk)
• Cats and fireworks (pdsa.org.uk)
• Huang e.a. 2018, Animals 8(1):5 (ncbi.nlm.nih.gov)
• Landelijk vuurwerkverbod voor consumenten dit jaar van kracht (rijksoverheid.nl)
• Regels vuurwerk (rijksoverheid.nl)