Welke kleuren ziet een kat?

Een kat ziet kleur, alleen minder dan jij. Katten hebben twee soorten kleurgevoelige kegeltjes: één voor blauw en één voor geelgroen. Blauw, violet en geel zien ze daardoor goed. Rood, roze en oranje kunnen ze nauwelijks van groen en grijs onderscheiden. Dat blijkt uit metingen aan het kattennetvlies en uit gedragsproeven, waarin katten het gevoeligst bleken voor licht rond 450 nanometer (blauw) en rond 555 nanometer (geelgroen) (Loop e.a., Journal of Physiology).

Welke kleuren zien katten?

Kleur zien begint in het netvlies. Daar zitten kegeltjes, cellen die op licht van een bepaalde golflengte reageren. Mensen hebben er drie soorten: voor blauw, groen en rood. Katten hebben er in de praktijk twee, een kegeltje voor blauw licht en een voor geelgroen licht. Dat heet dichromatisch zien.

Sommige onderzoekers vonden bij katten nog een klein aantal kegeltjes rond 500 nanometer, tussen blauw en groen in. In gedragsproeven speelt dat derde type nauwelijks een rol. Katten leren alleen met veel moeite om kleuren te onderscheiden en letten in proeven liever op helderheid dan op kleur.

Wat dat betekent voor de kleuren om je heen, staat in de tabel. Het gaat om een benadering: niemand kan in het hoofd van een kat kijken. De tabel volgt wat je mag verwachten bij twee kegeltjes rond blauw en geelgroen, zoals ook simulaties van dierenoogartsen laten zien.

Kleur voor jou	Hoe een kat het waarschijnlijk ziet
Blauw	Blauw, duidelijk herkenbaar
Violet en paars	Blauw
Geel	Geel, iets valer dan voor jou
Groen	Vaal geelgrijs tot beige
Oranje	Geelbruin
Rood	Donker bruingrijs
Roze	Grijzig, soms met een blauwe zweem
Wit, grijs, zwart	Zoals voor jou, met goed contrast

Welke kleur zien katten het best?

Blauw. Het blauwe kegeltje van een kat reageert sterk op licht rond 450 nanometer, en blauw verschilt voor een kat duidelijk van alle andere kleuren. Geel is de tweede goede kleur. Blauw en geel naast elkaar geven voor een kat het grootste kleurcontrast.

Welke kleuren zien katten niet?

Rood, oranje, roze en groen liggen voor een kat dicht bij elkaar. Ze ziet ze wel, alleen als tinten geelgrijs en bruingrijs. Een rood balletje op een groen gazon of een groene vloerkleed valt voor een kat daardoor veel minder op dan voor jou. Ze vindt het meestal toch, omdat ze op beweging en helderheid let.

Zijn katten kleurenblind?

Ja en nee. Het idee dat katten in zwart-wit zien is een oude mythe. Ze zien kleur, alleen een kleiner palet. Hun kleurzicht lijkt op dat van een mens met rood-groenkleurenblindheid: blauw en geel zijn er, rood en groen lopen in elkaar over.

Daar komt bij dat kleuren voor een kat minder verzadigd zijn. Een kat heeft veel minder kegeltjes dan jij. In het centrum van het netvlies telt een mens zo'n 199.000 kegeltjes per vierkante millimeter, een kat ongeveer 27.000. Kleuren ogen daardoor zachter, een beetje als een foto waarvan de kleur is teruggedraaid.

Hoe werkt het oog van een kat?

Het netvlies heeft twee soorten lichtgevoelige cellen:

• Kegeltjes werken bij daglicht en zorgen voor kleur en scherpte. Katten hebben er weinig.
• Staafjes werken bij weinig licht en zijn gevoelig voor beweging. Ze zien geen kleur. Katten hebben er veel: in het centrum van het netvlies zo'n 460.000 per vierkante millimeter, tegen 160.000 bij een mens.

Het oog van een kat is gebouwd voor de schemering, het moment waarop katten van nature het meest jagen. Het hoornvlies en de lens zijn groot en de pupil kan heel ver open. Verwijd is een kattenpupil ongeveer 10 millimeter breed, die van een mens zo'n 6 millimeter. Overdag knijpt de spleetvormige pupil juist tot een smal streepje, zodat het gevoelige oog niet verblind raakt.

Een kat heeft ook geen gele vlek (fovea), het kleine plekje waarmee jij scherp leest. In plaats daarvan heeft ze een horizontale band met veel cellen, waarmee ze de horizon afspeurt.

Katten en mensen vergeleken

	Kat	Mens
Soorten kegeltjes	2 (blauw en geelgroen)	3 (blauw, groen en rood)
Kleuren	Blauw, violet, geel goed. Rood, roze, oranje en groen slecht te onderscheiden	Het volledige zichtbare spectrum
Kegeltjes in het centrum	Ongeveer 27.000 per mm²	Ongeveer 199.000 per mm²
Staafjes in het centrum	Ongeveer 460.000 per mm²	Ongeveer 160.000 per mm²
Licht nodig om te zien	Ongeveer een zesde van wat een mens nodig heeft	Zes keer zoveel als een kat
Scherpte	Ongeveer 20/150: wat jij op 45 meter scherp ziet, ziet een kat pas scherp op ongeveer 6 meter	20/20
Gezichtsveld	Ongeveer 200 graden	Ongeveer 180 graden
Reflecterende laag (tapetum lucidum)	Ja, daarom lichten kattenogen op in het donker	Nee
Snel bewegend licht	Ziet flikkering tot ongeveer 70 à 80 keer per seconde	Ziet flikkering tot ongeveer 45 keer per seconde

Kort gezegd: jij wint het op kleur en scherpte, je kat op licht, beweging en overzicht.

Nachtzicht: hoe zien katten in het donker?

Een kat heeft volgens de MSD Veterinary Manual ongeveer zes keer minder licht nodig dan jij. Dat komt door drie dingen samen:

1. Veel staafjes. Die reageren al op heel weinig licht.
2. Een grote pupil en lens. Daardoor valt er veel meer licht op het netvlies.
3. Het tapetum lucidum. Dat is een spiegelende laag achter het netvlies. Licht dat de staafjes de eerste keer mist, kaatst terug en krijgt een tweede kans. Dit is ook de reden dat kattenogen groen of goud oplichten als je ze 's avonds met een zaklamp of flitser vangt.

In het donker ziet een kat vrijwel geen kleur, want dan werken alleen de staafjes. Ze ziet dan vooral licht, donker en beweging. En helemaal in het pikkedonker ziet ook een kat niets. Ze heeft altijd een beetje licht nodig, zoals maanlicht of het schijnsel van een straatlantaarn. Haar snorharen en gehoor helpen dan mee.

Het tapetum heeft een prijs: het teruggekaatste licht maakt het beeld overdag iets minder scherp.

Scherpte en beweging

Een kat ziet minder scherp dan jij. Dierenoogarts Ron Ofri schat de scherpte op ongeveer 20/150. Een kat moet zeven keer dichterbij zijn om iets even scherp te zien als een mens. Voor fijne details en tekst is een kattenoog niet gemaakt.

Ook dichtbij scherpstellen gaat een kat slecht af. Haar lens kan veel minder bijstellen dan die van een mens. Een snoepje dat vlak onder haar neus ligt, mist ze daarom soms. Ze ruikt het en tast het af met haar snorharen.

Beweging is haar sterke punt. Door de vele staafjes valt een kleine beweging aan de rand van het beeld haar direct op, ook in de schemering. Een muis die stilzit, kan ze over het hoofd zien. Zodra hij beweegt, heeft ze hem. Daarom werkt een hengel of veertje dat je laat bewegen veel beter dan een speeltje dat stil op de vloer ligt.

Snel flikkerend licht ziet een kat ook beter dan jij. Volgens Ofri versmelten flitsen voor de kegeltjes van een kat pas bij 70 à 80 per seconde tot een rustig beeld, bij mensen al rond 45.

Gezichtsveld: hoe ver kijkt een kat opzij?

Een kat overziet ongeveer 200 graden, een mens zo'n 180. Het verschil zit in de randen: een kat ziet aan beide kanten verder opzij dan jij. Haar ogen staan naar voren gericht, zoals bij de meeste jagers. Daardoor zien beide ogen voor een groot deel hetzelfde beeld. Dat helpt haar om afstanden goed in te schatten, bijvoorbeeld bij een sprong naar de vensterbank of op een prooi.

Katten, honden en vogels

• Honden zien kleur bijna op dezelfde manier als katten. Ook zij hebben een kegeltje voor blauw en een voor geelgroen (Neitz e.a., 1989). Blauw en geel zien ze goed, rood en groen slecht.
• Vogels hebben vier soorten kegeltjes, waaronder een voor ultraviolet licht. Ze zien veel meer kleur dan katten en mensen.
• Ultraviolet bij katten: onderzoekers van City University London ontdekten in 2014 dat de lens van katten en honden ultraviolet licht doorlaat (Douglas en Jeffery, Proceedings of the Royal Society B). Katten zouden daardoor iets van ultraviolet kunnen waarnemen. Of dat in het dagelijks leven veel uitmaakt, is nog niet onderzocht.

Wat beïnvloedt het zicht van je kat?

Licht

Kleur zien kan alleen bij genoeg licht, want alleen dan werken de kegeltjes. Bij daglicht ziet je kat haar blauw en geel het best. In de schemering en 's nachts valt kleur weg en blijft licht, donker en beweging over.

Leeftijd

Net als bij mensen kan het zicht van een kat met de jaren minder worden. Oudere katten krijgen soms een wat troebele lens of zien slechter in het donker. Veel katten passen zich daar zo goed op aan dat je het pas laat merkt.

Gezondheid

Oogaandoeningen zoals staar, glaucoom of netvliesloslating (vaak door hoge bloeddruk bij oudere katten) tasten het zicht aan. Ga naar je dierenarts als je kat ineens tegen dingen aanloopt, sprongen misschat, wijde pupils houdt bij daglicht, of als een oog troebel, rood of pijnlijk is. Plotselinge blindheid is een reden om dezelfde dag te bellen. Bij een rood, tranend of dichtgeknepen oog lees je meer in ons artikel over oogontsteking bij katten.

Welke kleur speelgoed ziet je kat het best?

Kies voor blauw of geel. Die kleuren vallen voor een kat het meest op, zeker op een vloer die voor haar grijs of geelgrijs is, zoals groen gras, een beige kleed of een houten vloer. Een rood speeltje is voor jou opvallend, voor je kat lost het op in de achtergrond.

Nog belangrijker dan kleur zijn contrast en beweging. Een kat jaagt op wat beweegt, dus een speeltje dat schiet, stopt en wegduikt maakt meer los dan welke kleur ook. Een paar tips:

• Speel op een ondergrond die verschilt van het speeltje: een geel balletje op een donkere vloer, een blauw veertje tegen een lichte muur.
• Laat het speeltje bewegen zoals een prooi: kort, onvoorspelbaar en af en toe stil.
• Speel in de schemering als je kat dan het actiefst is. Kleur doet er dan minder toe, beweging des te meer.
• Een laserpuntje ziet je kat goed, ook als het rood is, omdat het fel en snel is. Sluit wel altijd af met iets wat ze echt kan vangen.

Zoek je nieuw speelgoed? In onze gids met speelgoed in kleuren die je kat goed ziet staan hengels, voerpuzzels en speeltjes die vanzelf bewegen, plus hoe je veilig speelt met een laser.

Dat katten een vaste lievelingskleur hebben, is overigens niet aangetoond. Er is geen goed onderzoek dat laat zien dat een kat blauw speelgoed liever heeft dan geel. Wat ze goed ziet, valt haar wel sneller op.

Veelgestelde vragen