Oormijt bij katten: herkennen, behandelen en wat je zelf kunt doen

Oormijt herken je aan donker, kruimelig oorsmeer dat eruitziet als koffiedik, in combinatie met een kat die veel aan zijn oren krabt en zijn kop schudt. De oorzaak is een piepklein mijtje, Otodectes cynotis, dat in de gehoorgang leeft. Het gaat niet vanzelf over. Je dierenarts stelt de diagnose met een oorkijker en geeft een middel dat de mijten doodt, vaak een spot-on in de nek. Alle katten en honden in huis worden tegelijk behandeld.

Wanneer ga je naar de dierenarts?

Bel dezelfde dag als je kat:

• zijn kop opvallend scheef houdt, rondjes loopt, wankelt of omvalt
• een dik, gezwollen oor heeft (een bloedoor)
• pus, bloed of een sterk stinkende afscheiding uit het oor heeft
• niet meer aan zijn oor of kop laat komen omdat het pijn doet.

Scheef lopen en evenwichtsproblemen kunnen wijzen op een ontsteking die dieper zit dan de gehoorgang. Daar wil je niet mee wachten.

Maak een afspraak voor deze week als je donker oorsmeer ziet en je kat veel krabt of schudt. Dat is geen spoedgeval. Het gaat alleen ook niet vanzelf over. Hoe eerder je het aanpakt, hoe kleiner de kans op een oorontsteking of een bloedoor van het krabben.

Oormijt herkennen: hoe ziet het eruit?

Het oorsmeer: koffiedik in de gehoorgang

Het duidelijkste teken zit in het oor zelf. Een gezond kattenoor is van binnen licht en schoon, met hooguit een beetje lichtbruin smeer. Bij oormijt zie je een donkerbruine tot zwarte, droge en korrelige massa in de gehoorgang. Het lijkt op gemalen koffie of koffiedik. Het is een mengsel van oorsmeer, huidresten en afval van de mijten. Vaak zitten beide oren vol, en vaak ruikt het oor muf.

Kijk je heel goed, eventueel met een loep, dan zie je soms de mijten zelf: piepkleine witte stipjes die bewegen. Ze zijn met het blote oog nog net te zien.

Wat je aan je kat merkt

• veel krabben aan de oren, soms tot het bloedt
• kop schudden of de kop een beetje scheef houden
• wrijven met de kop langs meubels of de vloer
• krabwondjes, korstjes of kale plekjes achter en rond de oren
• een rode binnenkant van de oorschelp.

Niet elke kat heeft er evenveel last van. Sommige katten dragen oormijt bij zich zonder veel jeuk, maar besmetten intussen wel andere dieren. Andere katten krabben zich de oren open. Zie je vooral kale plekjes, dan vind je meer over de mogelijke oorzaken in kale plekken bij je kat.

Lijkt op oormijt, maar is het misschien iets anders

Donker oorsmeer en krabben zijn typisch voor oormijt, maar een oorontsteking door bacteriën of gisten, een allergie, een grassprietje in de gehoorgang of bij oudere katten een poliep of gezwel kan er op lijken. Krabt je kat vooral in de nek en bij de staart, dan zijn vlooien waarschijnlijker. Daarom is een blik met de oorkijker van de dierenarts de snelste weg naar de juiste behandeling.

Hoe stelt de dierenarts oormijt vast?

De dierenarts kijkt met een otoscoop (een oorkijkertje met lampje) in de gehoorgang. Vaak zijn de mijten dan direct te zien tussen het donkere smeer. Is dat niet zo, dan haalt de dierenarts met een wattenstaafje wat smeer uit het oor en bekijkt dat onder de microscoop.

Bij een erg ontstoken of pijnlijk oor kan het nodig zijn je kat te verdoven om goed tot aan het trommelvlies te kijken. En bij een oor vol pus zijn de mijten soms niet meer te vinden, terwijl ze wel de oorzaak waren. De dierenarts kijkt ook of het trommelvlies heel is. Dat bepaalt welke druppels er in het oor mogen.

Behandeling van oormijt

De behandeling bestaat meestal uit twee delen.

1. Oren schoonmaken. Bij een flinke besmetting maakt de dierenarts de gehoorgang eerst schoon, zodat het middel goed bij de mijten kan en de huid kan herstellen.
2. Een middel dat de mijten doodt. Dat kan een spot-on in de nek zijn, een tablet, of oordruppels met een mijtdodende werking. Volgens ESCCAP, de Europese organisatie van parasietdeskundigen, werken zowel oordruppels als een spot-on of tablet die voor oormijt geregistreerd is.

Is het oor ook ontstoken, dan krijg je vaak extra oorzalf of oordruppels tegen de ontsteking, de jeuk of een bacteriële infectie. Maak die kuur altijd af, ook als je kat al eerder rustig lijkt. Volg voor de hoeveelheid en het aantal keren de bijsluiter of je dierenarts.

Spot-ons die oormijt meenemen

Een aantal spot-ons die de dierenarts tegen vlooien voorschrijft, doodt ook oormijt. Voorbeelden zijn middelen met selamectine (zoals Stronghold Plus) of met moxidectine (zoals Bravecto Plus). Of een middel tegen oormijt werkt, lees je op de bijsluiter: daar moet oormijt of Otodectes cynotis bij staan. Staat het er niet op, dan is de werking tegen oormijt niet aangetoond. Gebruikt je kat al een vlooienmiddel, vraag dan of je dierenarts kan overstappen op een middel dat beide doet. In onze gids over het beste vlooienmiddel voor katten lees je wat het verschil is tussen middelen van de dierenarts en vrij verkrijgbare pipetten.

Hoe lang duurt de behandeling?

Een mijt groeit in ongeveer drie weken van eitje tot volwassen mijt, en die hele cyclus speelt zich af in het oor. Afhankelijk van het middel moet de behandeling daarom soms na een paar weken herhaald worden, en plant de dierenarts vaak een controle om te zien of alle mijten weg zijn. Stop pas als de dierenarts zegt dat het klaar is, ook als je kat al eerder minder krabt.

Wat kost een behandeling tegen oormijt?

Volgens verzekeraar Univé kost een behandeling van oormijt bij een kat meestal tussen de €70 en €240. Een eenvoudige behandeling met een consult en een middel valt aan de onderkant. Het wordt duurder als de oren bij de dierenarts schoongemaakt moeten worden, als er een ontsteking bij komt of als er een tweede behandeling nodig is. Tarieven verschillen per praktijk, dus vraag gerust vooraf wat het ongeveer gaat kosten. Heb je meer dieren, reken dan op een middel voor elk dier.

Heb je een huisdierenverzekering, kijk dan in je polis. Oormijt wordt vaak vergoed. Bij sommige verzekeraars valt een deel van de middelen onder preventieve zorg, en dat zit niet in elk pakket.

Kun je oormijt zelf of natuurlijk behandelen?

Eerlijk antwoord: er is geen natuurlijk middel waarvan bewezen is dat het oormijt opruimt. Wat je online leest over olijfolie, azijn, groene thee of kokosolie komt uit ervaringsverhalen. Onderzoek dat het onderbouwt, is er niet. Het grootste risico zit in iets anders: je weet zonder dierenarts niet zeker of het oormijt is, en ook niet of het trommelvlies nog heel is. Het LICG waarschuwt dat je het oor ernstig kunt beschadigen als je zonder ervaring zelf de gehoorgang schoonmaakt.

Olijfolie in het oor van je kat

Het idee achter olijfolie is dat het de mijten zou verstikken. Daar is geen goed bewijs voor. Volgens een door een dierenarts gecontroleerd overzicht van WebVet moet je het dan langdurig en vaak herhalen, en vertraagt het een behandeling die wel werkt. Olie stelt ook geen diagnose, doet niets tegen een ontsteking en kan vuil in de gehoorgang vasthouden. En met een beschadigd trommelvlies hoort er helemaal niets in het oor dat de dierenarts niet heeft voorgeschreven. Gebruik het dus nooit in plaats van een bezoek aan de dierenarts.

Azijn of appelazijn

Azijn wordt vaak aangeraden omdat het zuur de mijten zou verdrijven. Ook dat is niet bewezen, en hier is het risico groter. Azijn is zuur en prikt op een oor dat rauw of opengekrabd is. Zelfs voor zure oordruppels die speciaal voor dieren zijn gemaakt, staat in de bijsluiter dat ze pijn kunnen doen bij wondjes in de gehoorgang en dat je ze niet mag gebruiken bij een beschadigd trommelvlies. Gebruik dus geen azijn of azijnwater in het oor van je kat.

Etherische olie, groene thee en supplementen

Etherische oliën zoals tea tree olie horen niet in of bij het oor van een kat. Katten zijn er gevoelig voor. Groene thee en omega-3-supplementen worden soms genoemd om oormijt te voorkomen of te verlichten, maar daar is geen onderbouwing voor.

Wat je wel zelf kunt doen

• Kijk regelmatig in de oren van je kat, zeker bij een kitten of na contact met andere katten.
• Gebruik nooit wattenstaafjes in de gehoorgang.
• Maak de oren alleen schoon zoals je dierenarts het voordoet, met een oorreiniger voor katten.
• Was manden, dekens en kussens heet en maak borstels en kammen schoon.
• Laat andere katten en honden in huis meebehandelen.

Kan een kat doof worden door oormijt?

Het kan, maar het gebeurt zelden. Oormijt zelf zit in de buitenste gehoorgang en maakt een kat niet doof. Het probleem ontstaat als een besmetting lang onbehandeld blijft. Dan kan er een flinke ontsteking ontstaan, het trommelvlies kan beschadigen en de ontsteking kan doorzetten naar het middenoor en binnenoor. Dierenhulporganisatie PDSA en de MSD Veterinary Manual noemen gehoorverlies als mogelijk gevolg van zo'n diepe ontsteking, en die schade is niet altijd te herstellen.

Tekenen dat een ontsteking dieper zit, zijn een scheve kop, slecht evenwicht, rondjes lopen en minder goed reageren op geluid. Ga dan dezelfde dag naar de dierenarts. Is je kat al van jongs af aan doof, bijvoorbeeld een witte kat, dan kan dat aangeboren doofheid zijn. Dat staat los van oormijt.

Ook het krabben kan schade geven. Volgens het LICG krabben katten met oormijt soms zo hard dat er een bloedoor ontstaat, een met bloed gevulde zwelling in de oorschelp. Zonder behandeling kan dat een misvormd oor geven dat de gehoorgang vernauwt.

Is oormijt besmettelijk?

Ja, en dat is de reden dat je alle dieren in huis tegelijk laat behandelen. Oormijt gaat over via nauw contact: samen slapen, elkaar wassen, dezelfde mand of borstel. Het springt ook over van kat naar hond en van kat naar fret, en andersom. Heb je een hond die steeds weer oormijt krijgt, laat dan ook je kat nakijken.

Voor mensen is het risico heel klein. ESCCAP noemt overdracht naar mensen zeldzaam en raadt aan handschoenen te dragen als je een besmette kat behandelt.

Oormijten kunnen enkele weken buiten een dier overleven, volgens het LICG zo'n tien tot twintig dagen. Was daarom de manden en dekens van al je dieren en stofzuig de plekken waar ze slapen.

Oormijt bij kittens

Oormijt komt bij alle leeftijden voor, maar het meest bij kittens. Een kitten kan het oplopen via de moeder of nestgenoten, en ook hele jonge kittens kunnen grote aantallen mijten in hun oren hebben. Kijk bij een nieuw kitten in de eerste dagen dus even in de oren, en laat ze nakijken bij de eerste controle bij de dierenarts. Niet elk middel is geschikt voor jonge of lichte kittens. Laat de dierenarts kiezen en gebruik geen middel van een volwassen kat.

Heb je net een kitten in huis en een oudere kat, laat dan beide behandelen als het kitten oormijt blijkt te hebben.

Oormijt voorkomen

• Kijk regelmatig in de oren van je kat. Donker smeer zie je snel.
• Laat een nieuwe kat of kitten nakijken voordat hij veel contact heeft met je andere dieren.
• Behandel na een besmetting alle katten en honden tegelijk, en was de manden.
• Krijgt je kat al een middel van de dierenarts tegen vlooien, vraag dan of er een is dat ook oormijt op de bijsluiter heeft.

Veelgestelde vragen