Kat in reismand krijgen: zo lukt het, ook bij een moeilijke kat

Moet je kat vandaag nog naar de dierenarts en weigert hij de reismand? Zet de mand rechtop en laat je kat er met zijn achterkant eerst in zakken, of haal de bovenkant eraf en zet hem in de onderste helft. Spartelt hij, wikkel hem dan in een handdoek. Blijf rustig en zorg dat de eerste poging raak is. Voor de volgende keer train je de mand tot een gewone ligplek, zodat het gevecht helemaal verdwijnt.

Moet je kat vandaag mee? Zo krijg je hem in de reismand

De meeste katten zien de reismand alleen als er iets vervelends gaat gebeuren. Ze herkennen hem al aan het geluid van de zolderdeur. Op de dag zelf win je het meeste met voorbereiding en een vlotte, rustige aanpak.

Eerst voorbereiden, dan pas je kat pakken

• Zet de mand klaar voordat je kat het doorheeft. International Cat Care adviseert de mand in de buurt te hebben maar uit het zicht te houden als je kat in paniek raakt bij het zien ervan.
• Doe de deuren dicht. Zorg dat je kat in een kamer is zonder plekken onder het bed of achter de kast waar hij in kan kruipen. Doe dat ruim op tijd, voordat je hem probeert te pakken.
• Maak de mand vertrouwd. Leg zijn eigen dekentje erin. Wil je een feromonenspray gebruiken, spuit dan in de mand of op het dekentje en wacht minstens een kwartier. Dan is de alcoholgeur weg (International Cat Care en Cats Protection).
• Leg een onderlegger onder het dekentje. Plast je kat van de stress, dan blijft het daarbij.
• Zet de mand tegen een muur of op de grond, zodat hij niet wegschuift terwijl je je kat erin zet (PDSA).

Methode 1: mand rechtop, achterwaarts erin

Een kat die je met de kop vooruit door een voordeurtje duwt, zet zich schrap met vier poten tegen de rand. Draai dat om. De Britse dierenliefdadigheid PDSA, waarvan de adviezen door dierenartsen worden geschreven, noemt achterwaarts de beste manier als het snel moet.

1. Zet de mand rechtop op zijn achterkant, met het deurtje open naar boven. Houd hem vast of zet hem klem tegen de bank.
2. Pak je kat op met een hand onder zijn borst en een hand onder zijn achterwerk.
3. Laat hem met zijn achterpoten eerst in de mand zakken. Hij ziet zo niet waar hij heen gaat en heeft niets om zich tegen af te zetten.
4. Deurtje dicht en de mand rustig weer plat neerzetten.

Methode 2: bovenkant eraf

Heb je een mand waarvan de bovenkant open of los kan, dan is dit de makkelijkste route. Haal de bovenhelft eraf of zet de klep open, laat je kat van boven in de bak zakken en zet de bovenkant er weer op. Cats Protection en International Cat Care raden een mand met opening aan de bovenkant om precies die reden aan. Bij de dierenarts heb je er nog een voordeel van: je kat kan in de onderste helft blijven zitten tijdens het onderzoek.

Methode 3: de handdoektechniek

Voor een kat die krabt, draait en wegschiet. Cats Protection beschrijft deze aanpak als noodmethode:

1. Neem een grote handdoek of een dun dekentje in twee handen.
2. Kom rustig van achteren aan en leg de handdoek in één beweging over je hele kat, kop inbegrepen.
3. Schep hem op en vouw de handdoek onder hem dicht, zodat zijn poten erin zitten.
4. Zet hem met handdoek en al in de mand, achterwaarts of via de bovenkant. De handdoek mag erin blijven.
5. Leg een tweede handdoek over de mand.

Een kat in het donker onder een doek wordt vaak stiller. Gebruik deze methode alleen als het moet. Voor de volgende keer is training de betere weg.

Blijf rustig, en wat je beter niet doet

Je kat leest je spanning. Praat zacht, beweeg kalm en loop niet achter hem aan door het huis. Een achtervolging maakt van de mand voortaan een bedreiging. Probeer het in één keer goed te doen. Elke mislukte poging maakt de volgende moeilijker.

• Til een volwassen kat niet op aan zijn nekvel. De internationale richtlijnen voor kattenvriendelijk werken bij de dierenarts raden dat af omdat het pijn en angst kan geven.
• Gebruik geen kartonnen doos. Volgens International Cat Care is karton niet opgewassen tegen een kat die eruit wil.
• Doe de mand onderweg niet open, ook niet als hij blijft miauwen.
• Mislukt het en loopt de spanning op? Bel de praktijk. Een afspraak een uur later is beter dan een kat die dagenlang onder het bed blijft. Bij een spoedgeval geldt dat niet: dan gaat hij hoe dan ook mee.

Onderweg naar de dierenarts

• Leg een doek over de mand. Dat geeft rust, zolang er genoeg lucht bij kan (Cats Protection, Universitair Dierenziekenhuis Utrecht).
• Zet de mand vast in de voetenruimte of op de achterbank met de gordel erdoor. Een mand die schuift bij elke bocht maakt alles erger.
• Draag de mand met twee handen aan de onderkant en laat hem niet aan het hengsel tegen je benen bungelen (International Cat Care).
• Rij rustig en houd de radio zacht.
• Zet de mand in de wachtkamer op een stoel of plank, zodat je kat niet op de grond tussen de honden staat. Mag je in de auto wachten tot je aan de beurt bent, vraag het dan bij de balie.

Kat plast in de reismand: wat doe je eraan?

Veel katten plassen of poepen in de mand van angst, of omdat de rit langer duurt dan hun blaas aankan. Dat is vervelend maar meestal geen teken van een probleem. Zo beperk je de schade:

• Leg altijd iets absorberends op de bodem. Een puppy-training-pad of onderlegger onder het dekentje vangt het meeste op. Het Universitair Dierenziekenhuis Utrecht adviseert je kat nooit in een kale mand te vervoeren.
• Neem een reservedekentje mee voor de terugweg (International Cat Care, Cats Protection).
• Geef een paar uur voor vertrek geen eten meer, wel water. Dat scheelt overgeven en ongelukjes onderweg. Heeft je kat suikerziekte of een andere aandoening, vraag dan eerst je dierenarts.
• Maak de mand daarna goed schoon met water, een milde zeep en een borstel, en laat hem buiten drogen. Cats Protection raadt sterk geurende schoonmaakmiddelen af. Een mand die naar niets ruikt, is aantrekkelijker dan een mand die naar de praktijk of naar chloor ruikt.

Plast je kat thuis in de reismand terwijl hij er gewoon in ligt, of plast hij ook op andere plekken buiten de bak? Laat dan eerst je dierenarts kijken naar een blaasontsteking of gruis. Wat je verder kunt doen, lees je in waarom je kat buiten de bak plast.

Reismandtraining: zo wordt de mand een gewone plek

De echte oplossing zit in de weken tussen twee bezoeken. Een kat die de mand kent als slaapplek met snoepjes, stapt er vaak gewoon zelf in. Dat lukt ook bij oudere katten, het kost alleen tijd. PDSA rekent op meerdere sessies verspreid over minstens een à twee weken, bij een angstige kat vaak langer.

Stap voor stap

1. Laat de mand altijd staan. Zet hem op een plek waar je kat graag ligt, met zijn eigen dekentje erin. Het Universitair Dierenziekenhuis Utrecht adviseert hem tussen de andere mandjes en plankjes te zetten en hem na een bezoek niet weer op te bergen.
2. Begin met alleen de bodem. Kan de bovenkant eraf, haal hem er dan af. Een open bak is minder eng dan een hokje. Het dierenwelzijnsprogramma van RSPCA NSW begint de training op die manier.
3. Leg er snoepjes in, zonder te lokken. Strooi een paar lekkere hapjes in de mand en loop weg. Je kat gaat zelf op onderzoek uit.
4. Voer in de mand. Zet zijn bakje eerst naast de mand, dan in de opening, en later achterin. De plek waar hij eet, voelt veilig.
5. Zet de bovenkant terug zonder deurtje en herhaal de snoepjes.
6. Doe het deurtje kort dicht. Eerst een paar seconden, geef een snoepje door het rooster en doe weer open. Bouw langzaam op naar een paar minuten.
7. Til de mand op. Eerst even van de grond, daarna een paar passen door de kamer, met een beloning na afloop.
8. Maak een kort ritje. Zet de mand in de auto, start de motor en ga weer naar binnen. Lukt dat ontspannen, rijd dan een rondje om het blok. Zo is de auto niet meer automatisch de weg naar de dierenarts.

Houd de sessies kort, een paar minuten is genoeg, en stop op een goed moment. Raakt je kat gespannen, ga dan een stap terug. Cats Protection en PDSA zeggen allebei: pas door naar de volgende stap als hij de vorige echt ontspannen doet.

Geur en feromonen

Katten oriënteren zich op geur. Wrijf met een zachte doek langs de wangen van je kat en daarna langs de binnenkant en de hoeken van de mand (International Cat Care). Een synthetische feromonenspray in de mand helpt veel katten om rustiger te blijven. Spuit hem een kwartier voordat je kat erin gaat. Een verdamper in de kamer waar de mand staat, kan de training ondersteunen. Welke variant bij welke situatie past en wat het onderzoek erover zegt, lees je in onze gids over de feromonenverdamper voor katten.

Maakt een andere reismand het makkelijker?

Vaak wel. Een mand met alleen een voordeur is de lastigste om een onwillige kat in te krijgen. Met een reismand met bovenopening laat je je kat van boven in de mand zakken, en kan de dierenarts hem in de onderste helft onderzoeken. Kies een harde mand die groot genoeg is om in te staan en te draaien, maar niet zo ruim dat hij bij elke bocht heen en weer schuift. Heeft je kat slechte ervaringen met zijn oude mand, dan kan een nieuwe mand de training makkelijker maken.

Heb je een Maine Coon of een andere grote kat, dan past hij vaak niet in een standaard mand. Welke maten er zijn en welke manden genoeg ruimte bieden, staat in dezelfde reismandgids. Voor de trein of het vliegtuig is een zachte tas soms handiger, daarover lees je meer in onze gids over een katten draagtas of rugzak.

Als het echt niet lukt

Sommige katten zijn zo angstig dat ook een goede voorbereiding niet genoeg is. Je hebt dan een paar mogelijkheden:

• Vraag je dierenarts om een middel tegen stress. Veel dierenartsen geven daarvoor gabapentine mee, dat je een paar uur voor vertrek geeft. Het is een middel op recept: geef het alleen als je dierenarts het voorschrijft en volg zijn dosering. Hoe het werkt en welke bijwerkingen je kunt zien, lees je in gabapentine voor katten.
• Vraag naar een huisbezoek. Cats Protection noemt dat als uitweg voor katten die echt niet in de mand willen. Vraag je praktijk of dat kan.
• Schakel een gedragsdeskundige in. Bij extreme angst kan een gedragstherapeut voor katten met je een trainingsplan maken. Je dierenarts kan je doorverwijzen.

Veelgestelde vragen